I FZ 112/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "B. D." Spółka z o.o. Spółka komandytowa w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 535/11 odrzucające skargę kasacyjną "B. D." Spółka z o.o. Spółka komandytowa w D. w części dotyczącej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 24 lutego 2010 r., dotyczących podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2007 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 535/11 oddalającego skargi Prokuratora Rejonowego w D. na decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 24 lutego 2010 r. dotyczących podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 535/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę kasacyjną "B. D." Spółka z o.o. Spółka komandytowa w D. w części dotyczącej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 24 lutego 2010 r. dotyczących podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2007 r. złożoną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 535/11 oddalającego skargi Prokuratora Rejonowego w D. na decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2011 r. wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 24 lutego 2010 r. dotyczących podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2007 r. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej zwanej jako P.p.s.a., wskazał, że wnosząca skargę kasacyjną - "B. D." Sp. z o.o. Sp. komandytowa w D. nie uiściła uzupełniającego wpisu od skargi kasacyjnej w zakreślonym, siedmiodniowym terminie. Dlatego też jej skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu, w części dotyczącej spraw ze skarg na decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 30 marca 2011 r. o numerach od [...] do [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. z dnia 24 lutego 2010 r. dotyczących podatku od towarów i usług za: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2007 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka zarzuciła: 1. naruszenie art. 72 P.p.s.a. poprzez uznanie za skuteczne doręczenia w dniu 23 grudnia 2011 r. przesyłki pocztowej, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej, która to przesyłka została przekazana osobie innej niż adresat i w innym miejscu niż wskazane na kopercie (inne niż kancelaria), 2. naruszenie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej i w konsekwencji niepodjęcie czynności związanych z przyjęciem jej do rozpoznania, podczas, gdy nie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi kasacyjnej, gdyż wpis uzupełniający został uiszczony bez uchybienia terminu. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżąca podniosła, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej nie została jej (jej pełnomocnikowi) skutecznie doręczona. Wskazała, że w dniu 23 grudnia 2011 r. jej pełnomocnik nie przebywał w ogóle w kancelarii w D. przy ul. W., gdyż biura (kancelaria radcy prawnego oraz mieszczące się pod tym samym adresem biuro rachunkowe) zamknięte zostały ok. godz. 12.00. Natomiast przesyłki pocztowe kierowane na adres: ul. W. w D. zostały przekazane M. W. (pracownicy biura rachunkowego zwykle odbierającej pocztę) w innej części miasta, tj. przy ul. Robotniczej, podczas przypadkowego spotkania z listonoszem. Na potwierdzenie tak przedstawionego przebiegu doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej skarżąca dołączyła do zażalenia oświadczenie M. W. o przyjęciu przez nią m.in. tej przesyłki przy ul. R.. Dodatkowo wraz z uzupełniającym zażalenie pismem z dnia 12 marca 2012 r., nadesłano pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 2 marca 2012 r., potwierdzające okoliczności doręczenia w dniu 23 grudnia 2011 r. przesyłek poleconych Pani M. W. na ulicy R. w D., tj. w miejscu innym, niż wskazane w adresie tych przesyłek. Strona argumentowała dalej, że wobec przekazania przez listonosza wezwania do uiszczenia wpisu poza siedzibą kancelarii i pod innym adresem oraz do rąk innej osoby niż adresat przesyłki (pełnomocnik skarżącej), nie można uznać, iż doszło do skutecznego doręczenia tej przesyłki, zgodnie z wymogami art. 67, art. 69 i art. 72 P.p.s.a. W tym kontekście pełnomocnik spółki, powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt II FZ 37/05, zwrócił uwagę, że w przypadku doręczeń dokonywanych radcy prawnemu wykonującemu zawód w kancelarii indywidualnej znajdują zastosowanie przepisy regulujące dokonywanie doręczeń osobom fizycznym. Odnosząc się do sposobu doręczenia pełnomocnikowi skarżącej pisma, skarżąca wskazała, że nastąpiło ono w sposób sprzeczny z dyspozycją art. 69 P.p.s.a., gdyż doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej nie dokonano do rąk adresata, lecz osoby upoważnionej do odbioru pism w miejscu pracy adresata. Co istotne doręczenie to nastąpiło w miejscu, gdzie tę osobę upoważnioną do odbioru pism zastano (inna część miasta) nie podejmując uprzednio próby doręczenia adresatowi powyższego wezwania w jego miejscu pracy, pomimo że na wezwaniu tym wskazano ten adres jako miejsce, pod którym miało nastąpić doręczenie. Skarżąca zwróciła też uwagę na potrzebę zawężającej wykładni przepisów o dokonywaniu doręczeń sądowych zwłaszcza doręczeń zastępczych. Powyższe założenie, jej zdaniem, wynika z funkcji przepisów oraz skutków ich ewentualnego naruszenia, które wiążą się z możliwością pozbawienia strony działania w postępowaniu. W związku z powyższym stwierdziła, że nie jest dopuszczalna wykładnia wykraczająca poza literalną treść przepisów regulujących doręczenie zastępcze polegająca na akceptacji możliwości doręczenia pisma pełnomocnikowi adresata do doręczeń w każdym miejscu, gdzie się takiego pełnomocnika zastanie. Mając na uwadze tak przedstawioną argumentację wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione, gdyż w postanowieniu wadliwie uznano termin doręczenia zarządzenia. Na wstępie należy podkreślić, że kwestia poprawności doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jest kluczowa dla oceny, czy strona przez błędną formę tychże nie została pozbawiona prawa do sądu. Wynika to z faktu, że poprawne doręczenie pisma umożliwia stronie zapoznanie się z jego treścią oraz często rozpoczyna bieg terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Jest więc w istocie gwarancją zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. Odnotowania również wymaga, w kontekście rozpoznawanej sprawy, prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, na który zwróciła także uwagę w zażaleniu skarżąca, że w przypadku kierowania przesyłek do pełnomocnika strony (w niniejszej sprawie do radcy prawnego) działającego w ramach kancelarii indywidualnej, doręczenia należy dokonywać w trybie doręczeń osobom fizycznym (postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt II FZ 37/05). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru, za bezsporny uznał fakt doręczenia stronie w dniu 23 grudnia 2011 r. przesyłki zawierającej zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wzywające do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej, a w konsekwencji uznał ten dzień za rozpoczynający bieg terminu do dokonania wskazanej w zarządzeniu czynności. Tymczasem z przedstawionych w zażaleniu okoliczności potwierdzonych załączonymi do niego dokumentami, jednoznacznie wynika, że doręczenie w niniejszej sprawie nastąpiło z uchybieniem art. 69 P.p.s.a. oraz art. 72 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 69 P.p.s.a. doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. W przedmiotowej sprawie doręczenie miało nastąpić w miejscu pracy – siedzibie kancelarii radcy prawnego - pełnomocnika spółki. Stąd też warto zwrócić uwagę na art. 72 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism. Ponadto zauważenia wymaga fakt, że ustawodawca we wskazanym wyżej art. 72 § 2 P.p.s.a. przewidział możliwość doręczenia przesyłki w miejscu pracy nie tylko do rąk adresata, ale również doręczenia osobie upoważnionej do odbioru pism. Jednakże z wykładni tego przepisu wyraźnie wynika zastrzeżenie, że doręczenie przesyłki osobie upoważnionej do odbioru pism można uznać za skutecznie, tylko i wyłącznie, jeżeli dokonywane jest w miejscu pracy adresata. Zatem, jak słusznie podniesiono w zażaleniu nie jest dopuszczalna taka wykładnia przepisów regulujących doręczenia, która akceptuje możliwość doręczenia pisma osobie upoważnionej do jego odbioru w każdym miejscu gdzie się taką osobę zastanie. Mając na uwadze powyższe rozważania rację ma wnosząca zażalenie, że doręczenia dokonanego w niniejszej sprawie przy ul. R. w miejscowości D. na ręce M. W. - osoby upoważnionej do odbioru pism w miejscu pracy adresata, nie można uznać za skuteczne, gdyż ul. R. nie jest miejscem pracy (adresem siedziby kancelarii radcy prawnego - pełnomocnika strony), a M. W. nie była adresatem przesyłki, a jedynie osobą upoważnioną do jej odbioru w miejscu pracy adresata. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadniony okazał się sformułowany w zażaleniu zarzut naruszenia art. 72 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy nie było więc podstaw do odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji skargi kasacyjnej na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. z powodu przekroczenia przez skarżącą terminu do uiszczenia wpisu uzupełniającego od tej skargi, gdyż brak skutecznego doręczenia zarządzenia spowodował, że termin do uiszczenia wpisu nie zaczął biec wobec strony. Końcowo odnosząc się do wniosku strony o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie znajduje on uzasadnienia. Art. 209 P.p.s.a., który reguluje kwestię zwrotu kosztów postępowania, nie ma bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.