I FZ 134/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Sędzia NSA: Krystyna Chustecka, , , po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1053/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 maja 2014 r., znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił D. Sp. z o.o. w T. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 maja 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd I instancji wskazał, że Spółka nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprawie wezwano pełnomocnika procesowego Spółki o szereg dokumentów, zarówno księgowych, jak również dokumentów obrazujących stan dostępnej "żywej" gotówki (raport kasowy oraz wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, obrazujące operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy). Przedłożenie tych dokumentów źródłowych miało na celu wykazanie rzeczywistego stanu aktualnej kondycji finansowej Spółki. Pełnomocnik strony w piśmie z dnia 31 października 2014 r. oświadczył, że nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów (poza wyciągami bankowymi). Do dnia rozpoznania sprzeciwu, tj. do dnia 12 stycznia 2015 r. strona nie przedłożyła żądanych przez referendarza dokumentów. W tej sytuacji zdaniem Sądu I instancji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł pełnomocnik Spółki zarzucając naruszenie: - art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez nieprzyznanie stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, podczas gdy z okoliczności wykazanych i podniesionych wynika, że przyznanie takiego prawa pomocy jest w pełni uzasadnione. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazał, że skarżąca wykazała na podstawie przedłożonych dokumentów, że przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest konieczne, aby mogła bronić swojego stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Spółki nie może zostać uwzględnione. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że jej sytuacja uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że Spółka miała świadomość, że jej oświadczenia złożone na druku PPPr – zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie były dla Sądu wystarczające do ustalenia jej rzeczywistych możliwości finansowych, dlatego też wezwano stronę w trybie art. 255 P.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Tymczasem Spółka nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej, tj. bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy oraz raportu kasowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekał na podstawie materiału, w którym dane co do sytuacji majątkowej Spółki były niepełne. Zatem rzeczywisty stan możliwości płatniczych skarżącej w dalszym ciągu pozostaje niewyjaśniony i budzi wątpliwości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.