I FZ 146/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt III SO/Wa 30/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt III SO/Wa 30/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie bowiem Sądu pierwszej instancji wnioskodawca nie wykazał – jak wymaga tego przepis art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a.") – że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy. Wskazując na motywy swojego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na szereg sprzeczności w składanych przez skarżącego oświadczeniach we wniosku, jak i w oświadczeniach wystosowanych na wezwanie Sądu, które to sprzeczności w ocenie tego Sądu spowodowały, iż pełen obraz możliwości finansowych i majątkowych wnioskodawcy nie został ujawniony. Tymczasem, jak zauważył WSA w Warszawie sytuacja, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. Nie zgadzając się z powyższą oceną Sądu pierwszej instancji skarżący w wywiedzionym zażaleniu wniósł o zmianę postanowienia WSA w Warszawie i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia podatnik argumentował, iż w związku z tym, że wydana wobec niego decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. określa mu, za poszczególne miesiące 2008 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości ponad 14 milionów zł, to aby bronić swoich praw przed sądem, zmuszony będzie uiścić łącznie co najmniej kwotę 108.856 zł (na którą składa się 100.000 zł wpisu sądowego + 7.200 zł wynagrodzenia (netto adwokata + 1.656 zł z tytułu VAT od wynagrodzenia adwokata), którą to kwotą – jak oświadczył – nie dysponuje. Skarżący wyraził również swoje wątpliwości co do zasadności wydania powyższej decyzji jak i prawidłowości prowadzonego wobec niego, na zlecenie Prokuratury Okręgowej w K., postępowania kontrolnego. W dalszej kolejności podważył stanowisko Sądu pierwszej instancji, jakoby wątpliwe było uzyskiwanie przez niego nieodpłatnej, świadczonej przez bliskie mu osoby pomocy żywnościowej i mieszkaniowej. Zauważył przy tym, że Sąd nie wzywał go o stosowne oświadczenia. Kolejno podatnik podniósł, ze podany przez niego moment zbycia miejsca parkingowego nie zgadzał się z powodu jego niepamięci, a środki z tego zbycia wyczerpane zostały w pierwszym kwartale 2013 r. na bieżące utrzymanie i w związku z współpracą z adwokatem, z którego w efekcie musiał zrezygnować. Podniósł także, że zawieszenie działalności gospodarczej miało związek z zablokowaniem na jego rachunkach bankowych środków obrotowych i stratą w podatku dochodowym za 2012 r., a nie, jak sugerował Sąd pierwszej instancji, w związku z niekorzystnym dla niego wynikiem postępowania kontrolnego. Mimo to nie poddał się i spróbował sił w nowym segmencie działalności, co jednak nie powidło się. Odnośnie wypowiedzenia pełnomocnictwa adwokatowi M. G. na które powoływał się w swoim postanowieniu "ubocznie" WSA, podatnik podał, iż rzeczywiście nastąpiło ono w dwóch etapach. Bowiem w dniu 17 marca 2013 r. wypowiedział on pełnomocnictwo do reprezentowania w ramach postępowania prowadzonego przed UKS, zaś 6 maja 2013 r. wypowiedział kolejne "martwe", z uwagi na brak środków finansowych, pełnomocnictwo do reprezentowania go przed Izba Skarbową i WSA. Podobnie w ocenie strony do sprawy nic nie wnosi fakt udzielenia adwokat A. K. pełnomocnictwa na czas planowanego wyjazdu, ponieważ adwokat A. K. nie podjęła w tym czasie żadnych działań w ramach w/w pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270, dalej również w skrócie "P.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W związku z powyższym wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. A skoro tak to w sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne wydają się niewiarygodne, wspomniany powyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i jest zmuszony odmówić przyznania prawa pomocy. W kontrolowanym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się szeregu sprzeczności w składanych przez skarżącego oświadczeniach we wniosku, jak i w oświadczeniach wystosowanych na wezwanie Sądu, które to sprzeczności w ocenie tego Sądu spowodowały, iż pełen obraz możliwości finansowych i majątkowych wnioskodawcy nie został ujawniony. W ocenie jednak Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, wbrew uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji skarżący, wnioskując o prawo pomocy przedstawił swoją sytuację majątkowa na tyle aby ocenić, czy w kontekście przede wszystkim wysokości wpisu od skargi, jego sytuacja materialna nie pozwala mu ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wątpliwości bowiem, które w stosunku do oświadczeń skarżącego miał Sąd pierwszej instancji zostały przez niego racjonalnie wyjaśnione w uzasadnieniu zażalenia. Natomiast rozbieżności choćby w stosunku do daty zbycia miejsca postojowego, czy też wypowiedzenia pełnomocnictwa nie dezawuują oświadczeń skarżącego, co do trudnej sytuacji materialnej będąc w zasadzie omyłkami. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona oceny sytuacji materialnej strony z uwzględnieniem zawartych w zażaleniu jej wyjaśnień, co do wątpliwości, które miał Sąd rozpoznając sprawę po raz pierwszy, jak też co do rozbieżności i omyłek zawartych w jej oświadczeniach, uznając te argumenty za wiarygodne. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.