I FZ 147/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 113/23 w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2022 r. nr 3001-IOV-11.4103.15.2022 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2015 r. do lipca 2015 r. i od października 2015 r. do sierpnia 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 18 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Po 113/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 141 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.) odmówił G. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. (skarżąca spółka) sporządzenia uzasadnienia wyroku z 27 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Po 113/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśniając powody rozstrzygnięcia stwierdził, że w niniejszej sprawie rozprawa została zamknięta 15 lutego 2024 r., a wyrok został ogłoszony 27 lutego 2024 r., zatem termin do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie upływał z dniem 5 marca 2024 r. Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącej spółki wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku złożył 6 marca 2024 r., zatem po upływie ustawowego terminu określonego przez art. 141 § 2 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 141 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) oraz art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) poprzez odmówienie sporządzenia uzasadnienia wyroku ze względu na przedłożenie koniecznego w tym zakresie wniosku jeden dzień po ustawowym terminie, co miało miejsce w trakcie roku przestępnego, w którym miesiąc luty (na przełomie którego biegł termin do wniesienia wniosku) miał 29 a nie 28 dni co spowodowało "przesunięcie" ostatecznego terminu (daty upływu terminu) do wniesienia wniosku na 5 marca 2024 r. z 6 marca 2024 r., a tym samym naruszenie również wynikającej z art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. poz. 864) zasady proporcjonalności poprzez uniemożliwienie wniesienia skarżącej skutecznego środka zaskarżenia, ze względu na marginalne naruszenie wymogów ustawowych spowodowanych zjawiskiem mającym miejsce raz na 4 lata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2, który stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z art. 141 § 2 P.p.s.a. wynika wprost, że uzasadnienie pisemne wyroku może zostać sporządzone przez sąd pod warunkiem, że strona złoży wniosek o sporządzenie takiego uzasadnienia w terminie wskazanym w tym przepisie. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym, co oznacza, że termin ten nie może być ani przedłużany, ani skracany. Dlatego, złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po terminie jest czynnością bezskuteczną i skutkuje odmową jego sporządzenia (art. 85 w zw. z art. 141 § 3 P.p.s.a.). Podnoszona w zażaleniu argumentacja dotycząca naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 31 ust. 3 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku w związku ze złożeniem wniosku po terminie, który przekroczono o jeden dzień, z uwagi na rok przestępny, nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że sformalizowanie postępowania sądowego nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Sąd, nie narusza godności jednostki, stosując obowiązujące przepisy w zakresie dokonania określonych czynności procesowych w terminie i konsekwencji wynikających dla strony w przypadku jego niedochowania. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości. Co więcej, przy terminowym dochowaniu wymogów formalnych pism procesowych prawo jednostki do sądu może być w pełni realizowane. Tak więc wymagania dotyczące warunków formalnych złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i w efekcie czego możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku, nie stanowią niedopuszczalnego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego m.in. przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Obowiązek dokonywania czynności w postępowaniu sądowym w terminach określonych przepisami prawa procesowego nie stanowi obowiązku o charakterze nadmiernym. Obowiązek ten służy zapewnieniu przebiegu postępowania w sposób uporządkowany i odpowiednio szybki. Służy realizacji prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Poprzez wprowadzenie terminów do dokonania określonych czynności w postępowaniu w sposób jasny można określić, na jakim etapie dane postępowanie się znajduje i jakie powinny być następne czynności sądu, które powinny zostać podjęte w tym postępowaniu. Dzięki temu środkowi w postępowaniu w sposób jasny można określić, które czynności zostały w sprawie dokonane, a które nie. Przewidziana przez prawo procesowe nieskuteczność czynności dokonanych po upływie terminu, służy też ustaleniu w sposób jasny sytuacji stron w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że obowiązek ten stanowi środek odpowiedni do osiągnięcia celów postępowania sądowego, które wynikają z obowiązującego prawa w tym z art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wprowadzenie do procedury sądowej terminów do dokonania czynności procesowych, których naruszenie powoduje nieskuteczność tych czynności nie wykracza poza to co jest konieczne do uzyskania wskazanych powyżej celów postępowania sądowego. Omawiany środek cele te realizuje w sposób najmniej dolegliwy spośród wszystkich możliwych do zastosowania środków prawnych, które zapewnić by mogły realizację wskazanych powyżej celów procesowych. Narażenie się na dolegliwość tego środka jest uzależniona jedynie od starannego działania strony, co jest łatwe do osiągnięcia bez potrzeby podejmowania działań nadmiernie uciążliwych. W przypadkach niezawinionych naruszeń terminów procesowych, strony mogą korzystać z instytucji przywrócenia terminu. W świetle powyższych wniosków bezskuteczność czynności procesowej dokonanej po terminie jest dolegliwością, która pozostaje w rozsądnej relacji do celów, które ustawodawca realizuje poprzez wprowadzenie ustawowego obowiązku dokonania określonej czynności procesowej w przepisanym terminie. Potrzeba zapewnienia postępowaniu sądowemu uporządkowanego charakteru powoduje, że omawiana dolegliwość z oczywistych względów wydaje się być naturalną konsekwencją prawną niedokonania czynności procesowej w przepisanym terminie. Dlatego nie można było uznać za zasadne twierdzeń strony skarżącej, że odmowa przez sąd pierwszej instancji sporządzenia uzasadnienia wyroku naruszała określoną przez art. 31 ust. 3 Konstytucji i art. 5 ust.4 TUE zasadę proporcjonalności. W rozpoznanej sprawie, wynikający z art. 141 § 2 P.p.s.a. warunek sporządzenia uzasadnienia wyroku, nie został spełniony, gdyż storna skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku po upływie terminu określonego tym przepisem. Wobec tego należało stwierdzić, że sąd pierwszej instancji, zasadnie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku, uwzględniając treść art. 141 § 2 i § 3 P.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.