I FZ 15/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 547/10, w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 19 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2007 r., postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że z przedłożonego do akt sprawy dokumentu sumowania księgi podatnika wynika, że w okresie od stycznia do końca września 2010 r. Skarżący wykazał stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 3.152,69 zł. Zaktualizowany na wezwanie Sądu dokument wskazuje z kolei, że w okresie od stycznia do końca października 2010 r. wygenerowany został już dochód ponad 700 zł. Istotne dla Sądu było, że Skarżący jednak osiąga znaczny przychód. Co prawda przedłożony wyciąg z rachunku bankowego firmy wskazuje na niewielkie przepływy finansowe (saldo końcowe zestawienia za listopada 2010 r. wyniosło 0,00 zł). Rozmiar obrotów wskazuje jednak, że Skarżący może część z tych środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych w tej sprawie. Wysokość osiąganego przychodu w zestawieniu z zadeklarowanymi wydatkami nie pozwalają w ocenie Sądu na przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że gdy strona będąca osobą fizyczną posiada jakiekolwiek środki finansowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego dla niej i rodziny. Zaskarżając powyższe postanowienie w całości Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) poprzez uznanie, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie dają podstaw do przyznania mu prawa pomocy podczas gdy Skarżący w sposób wystarczający i należyty wykazał brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Wniósł o uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu ponownie przedstawił swoją sytuację majątkową oraz argumenty Sądu z którymi się nie zgadza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem w uzasadnieniu postanowienia (s. 4) Sąd wskazuje, że osoba fizyczna posiadająca jakiekolwiek środki finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania strony i jej rodziny. Stwierdzenie to jest absolutnie sprzeczne z treścią powołanego powyższej przepisu. Taka wykładnia jest niedopuszczalna. Nie można przyjąć, że częściowe poniesienie kosztów może się wiązać z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Konieczne utrzymanie to nie są dowolne wydatki, a jedynie te niezbędne do prawidłowego funkcjonowania człowieka. Nie mogą być one w żaden sposób uszczuplane. Odnosząc się natomiast do stwierdzeń Sądu odnośnie możliwości finansowych Skarżącego należy zauważyć, że mimo że Sąd przyznał, że Skarżący w prowadzonej działalności w 2010 roku wykazał stratę, że na przestrzeni 11 miesięcy wygenerował dochód w wysokości zaledwie 700 zł, że przepływy finansowe na rachunku są niewielkie, a jego saldo końcowe w listopadzie wynosiło 0 zł to jednak, w ocenie Sądu, okoliczności te nie pozwalają na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając ponownie sprawę sąd pierwszej instancji weźmie przede wszystkim pod uwagę okoliczność, że poniesienie kosztów sądowych w części nie może doprowadzić do uszczerbku utrzymania koniecznego dla Skarżącego i jego rodziny i w tym zakresie przeanalizuje możliwości Skarżącego, a także czy Skarżący ma realne możliwości zapłaty wpisów we wszystkich swoich sprawach zawisłych przed sądem pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.