I FZ 182/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 550/16 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Postanowieniem z 26 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek W. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 1 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 maja 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Pismem z 10 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem z 19 kwietnia 2017 r., doręczonym w dniu 26 kwietnia 2017 r., pełnomocnik skarżącego – doradca podatkowy - został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 12 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na nieuiszczenie wpisu od tej skargi. W dniu 17 maja 2017 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej. Oświadczył, że w kwietniu zdiagnozowano u niego ciężką chorobę, zwaną boreliozą. Jednocześnie podniósł, że od 25 kwietnia do 5-6 maja "przechodził prawdziwy kryzys zdrowotny z głęboką kilkudniową gorączką – ponad 38,8 połączoną z permanentnym osłabieniem organizmu". Do wniosku skarżący załączył kopię dokumentów dotyczących wizyt lekarskich. Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącego należało uznać za spóźniony i podlegający odrzuceniu na podstawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji w okolicznościach sprawy przyczyna uchybienia terminu, którą skarżący upatruje w chorobie ustała – zgodnie z jego twierdzeniami - w dniu 6 maja 2017 r. Sąd pierwszej instancji zauważył, że pismem z 17 maja 2017 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej, do czego został zobowiązany pełnomocnik skarżącego zarządzeniem z 19 kwietnia 2017 r. We wniosku tym skarżący podniósł, że od 25 kwietnia do 5-6 maja nie był w stanie podjąć żadnych czynności w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do podnoszonych twierdzeń, Sąd pierwszej instancji podniósł, że nawet gdyby siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczął bieg od dnia 6 maja 2017 r. (ostatni dzień niezdolności skarżącego) to i tak nadanie w placówce pocztowej pisma z wnioskiem w dniu 17 maja 2017 r. nastąpiło z uchybieniem siedmiodniowemu terminowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 133 § 1 w zw. z art. 163 § 2, art. 164 i art. 141 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o okoliczności niewynikające z akt sprawy, tj. ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że z treści pisma skarżącego wynika data ustąpienia przyczyn uniemożliwiających mu wniesienie wpisu od skargi; 2) art. 88 w zw. z art. 87 §1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wniosek został wniesiony po terminie i jego odrzucenie; oraz, w razie niepodzielenia ww. argumentacji: 3) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie odrębnego postanowienia w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie pisma skarżącego z 17 maja 2017 r., podczas gdy pismo to stanowiło, zgodnie z jego tytułem i treścią, uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu złożonego przez pełnomocnika skarżącego 16 maja 2017 r., a tym samym nie stanowiło podstawy do wydania odrębnego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia oceny legalności postanowienia Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej. Dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy konieczne jest przypomnienie, że w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego z 17 maja 2017 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie jest pierwszym wnioskiem w tym zakresie. Pełnomocnik skarżącego wcześniejszym wnioskiem z 16 maja 2017 r. wniósł już bowiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Należy również podkreślić, że – jak wynika z akt sprawy – skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika już na etapie wnoszenia skargi do sądu pierwszej instancji, a pełnomocnictwa nie zostały dotąd wypowiedziane. W świetle wskazanego wyżej działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez pełnomocnika, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioski w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wpisu od skargi kasacyjnej złożone przez pełnomocnika skarżącego (z dnia 16 maja 2017 r.) jak i skarżącego (z dnia 17 maja 2017 r.) powinny zostać rozstrzygnięte odrębnie. Z tytułu i treści ww. pism wynika, że wniosek zarówno pełnomocnika jak i skarżącego ma w istocie ten sam cel; tj. żądanie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2017 r. , VIII SA/Wa 550/16. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kwestia prawidłowości odrębnego procedowania wniosków pełnomocnika skarżącego jak i samego skarżącego w rozpatrywanej sprawie została negatywnie rozstrzygnięta w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2016 r., I FSK 181/17. Podzielając wyrażone w ww. postanowieniu stanowisko należy wskazać, że ocena winy strony w niedochowaniu terminu na potrzeby art. 86 § 1 p.p.s.a. musi uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy, m.in. rodzaj uchybienia, które decyduje o niedokonaniu przez stronę czynności procesowej w terminie. W zależności bowiem od rodzaju uchybienia możliwe jest różne położenie akcentów na aspekt badania wystąpienia przesłanki braku winy w odniesieniu do pełnomocnika działającego za stronę w postępowaniu bądź też samego skarżącego. W konsekwencji inaczej należy oceniać brak winy "strony" w przypadku uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, do dokonania której właściwy jest wyłącznie pełnomocnik (np. do wniesienia skargi kasacyjnej), a inaczej w przypadku gdy powstałe uchybienie mogło zostać wyeliminowane w ramach niezależnych działań pełnomocnika jak i strony postępowania. Oceniając sposób badania przesłanki braku winy strony w rozpatrywanej sprawie należy wskazać, że obowiązek uiszczenia wpisu sądowego ciąży na stronie, to strona ponosi bowiem koszty zainicjowanego przeze siebie postępowania sądowego i to jej obowiązkiem jest zgromadzenie środków pieniężnych na ten cel. W związku z powyższym przy ocenie braku winy strony w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od wnoszonego przez stronę środka zaskarżenia na potrzeby art. 86 § 1 p.p.s.a., konieczne jest zbadanie w jednym postępowaniu zarówno braku przesłanki winy pełnomocnika jak i samego skarżącego w niedokonaniu wskazanej czynności. Zarówno bowiem pełnomocnik jak i skarżący mogli niezależnie od siebie dokonać czynności usuwającej brak formalny (brak uiszczenia wpisu) uniemożliwiającym rozpoznanie środka zaskarżenia wniesionego przez stronę. Przyjęty przez Sąd pierwszej instancji sposób postępowania, zakładający wydanie odrębnych rozstrzygnięć rozstrzygających o braku winy pełnomocnika skarżącego jak i samego skarżącego stoi w sprzeczności z powyżej wskazaną argumentacją. Ponadto, jak trafnie podnosi w zażaleniu skarżący, taki sposób postępowania może powodować uzasadnione wątpliwości co do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z uwzględnieniem całości materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie. W szczególności jeśli, tak jak w rozpatrywanej sprawie, materiał dowodowy jak i argumentacja zaprezentowana we wnioskach skarżącego jak i jego pełnomocnika znacznie się różnią. W tej sytuacji, rozpoznaniu powinien podlegać wniosek wcześniejszy (tj. wniosek pełnomocnika skarżącego z 16 maja 2017 r.), a wniosek skarżącego – ze względu na dodatkową argumentację w nim przedstawioną oraz dowody do niego dołączone – należało potraktować jako uzupełnienie wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z 16 maja 2017 r. Ponownie rozpatrując sprawę Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę konieczność uwzględnienia zarówno argumentów dotyczących braku winy pełnomocnika jak i skarżącego przy ocenie zasadności przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 193 oraz 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.