I FZ 191/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Armkkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 621/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 621/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 13 grudnia 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2008 r. Skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania ze względu na brak środków. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący jest bezrobotny i nie posiada żadnego majątku z wyjątkiem odzieży. Skarżącemu nie przysługują żadne świadczenia rentowe. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem. Żona skarżącego jest również bezrobotna i nie posiada żadnego majątku. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że ani skarżący, ani jego żona nie korzystają z pomocy społecznej i nie posiadają żadnego źródła utrzymania. Utrzymują się z pomocy rodziny i przyjaciół. Skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów uprawdopodabniających okoliczności uzyskanej pomocy od przyjaciół i rodziny. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że przyjaciele i rodzina Skarżącego odmówili złożenia oświadczeń, co do udzielonej pomocy. Ponadto Skarżący nie jest w stanie przedstawić wyciągów z rachunków bankowych ponieważ w Banku Spółdzielczym w P. zlecił wykonanie przelewów i nie zawierał z tym bankiem umowy rachunku bankowego. Żona Skarżącego od 20 lipca 2013 r. zawiesiła działalność gospodarczą. Postanowieniem z dnia z 14 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i wszystkich wymaganych informacji nie przedłożył. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący podniósł, że na wezwanie Sądu nadesłał materiał dowodowy i podkreślił, że nadeśle zeznanie podatkowe po upływie ustawowego terminu do złożenia deklaracji. Podkreślił, że z przedstawionych dokumentów jasno wynika, iż ma zaległość w wysokości ponad 37 tysięcy złotych. Jednocześnie wyjaśnił, że zarówno rodzina jak i znajomi nie zgodzili się na złożenie oświadczeń dotyczących udzielanej skarżącemu pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem wspomnianym na wstępie odmówił przyznania prawa pomocy w wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji stwierdził, że dysponując tylko informacjami, które wynikają z akt sprawy nie był w stanie dokonać korelacji dochodów skarżącego z wydatkami. Ustalenia w ocenie Sądu I instancji nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. WSA w Warszawie podkreślił, że skarżący nie podjął próby wyjaśnienia, wyliczenia czy zestawienia środków jakie otrzymuje od rodziny, przyjaciół i kosztów jakie miesięcznie ponosi. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący powtórzył dotychczasową argumentację dotyczącą jego trudnej sytuacji majątkowej. Ponadto, podkreślił, że nie powinien ponosić ujemnych konsekwencji odmowy udzielenia przez rodzinę i przyjaciół oświadczeń o wysokości i rodzaju udzielanej pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przyjmując, że nie było możliwe dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena sądu pierwszej instancji była prawidłowa. Pomimo wezwania sądu do przedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów, skarżący uchylił się od złożenia dokumentacji mogącej zobrazować jego sytuację majątkową. Samo złożenie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach jest niewystarczające do dokonania oceny sytuacji finansowej strony, gdyż sąd nie może oprzeć się na gołosłownych oświadczeniach skarżącego. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny był uprawniony do uznania, że sytuacja majątkowa skarżącego nie została wyjaśniona, a w konsekwencji, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący na obecnym etapie postępowania nadal nie dostarczył wymaganych dokumentów, nie podjął nawet próby częściowego wypełnienia wezwania. Skoro skarżący uchylił się od podania danych dotyczących dochodów i wydatków, w tym pomocy uzyskiwanej od rodziny i przyjaciół to ocena sądu jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, gdyż dane umożliwiające ocenę tego stanu mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy nie zostały dostarczone. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.