I FZ 225/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 586/23 odrzucające zażalenie W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2023 r. oddalające wniosek W. N. o wyłączenie Sędzi NSA Alicji Stępień od orzekania w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr 2201-IER.7010.19.2023 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 18 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 586/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie W. N. (dalej: strona, skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2023 r. oddalające wniosek skarżącego o wyłączenie Sędzi NSA Alicji Stępień od orzekania w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postanowieniem z 19 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 586/23, WSA w Gdańsku oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Sławomira Kozika od orzekania w sprawie ze skargi skarżącego na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Postanowieniami z tego samego dnia WSA w Gdańsku oddalił także wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie: sędzi NSA Małgorzaty Gorzeń oraz sędzi NSA Alicji Stępień. Na powyższe postanowienia skarżący wniósł jedno zażalenie. Wskazał, że dotyczy ono trzech postanowień WSA z 19 października 2023 r., o których uchylenie wnosi. Na podstawie odrębnych zarządzeń Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 16 listopada 2023 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w łącznej wysokości 300 zł (100 zł od każdego postanowienia dotyczącego poszczególnych sędziów, o wyłączenie których wnioskował skarżący). W odpowiedzi na powyższe, pismem z 7 grudnia 2023 r. skarżący złożył trzy zażalenia na zarządzenia wzywające do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zostały naruszone przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi, gdyż w przedmiotowej sprawie został złożony tylko jeden wniosek o wyłączenie sędziów, zaś wydanie trzech odrębnych postanowień w sprawie i domaganie się od nich trzech odrębnych opłat sądowych, skarżący uważa za naruszenie wyżej wskazanej ustawy. W dniu 15 listopada 2023 r. skarżący uiścił wpis w wysokości 100 zł, podając w tytule przelewu: "wpis od zażalenia do NSA, sygn. akt I SA/Gd 586/23". Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniami z 28 marca 2024 r. w sprawach o sygn. akt I FZ 370/23, I FZ 371/23 oraz I FZ 372/23 oddalił zażalenia skarżącego na zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu od zażaleń na postanowienia z dnia 19 października 2023 r. W pisemnych motywach postanowienia wskazano też, że Sąd I instancji winien ustalić, od zażalenia na które postanowienie WSA w Gdańsku z 19 października 2023 r. został uiszczony wpis. Ustalenie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisu w sprawie. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 8 maja 2024 r. wezwano skarżącego do wskazania, od którego zażalenia na postanowienie WSA w Gdańsku z 19 października 2023 r. został uiszczony wpis w wysokości 100 zł w dniu 15 listopada 2023 r., informując, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi w wyznaczonym terminie, za opłacone zostanie uznane zażalenie na postanowienie z dnia 19 października 2023 r. w przedmiocie wyłączenia sędziego NSA Sławomira Kozika. W odpowiedzi na powyższe, skarżący w piśmie z 29 maja 2024 r. odmówił spełnienia żądania wskazanego w doręczonym wezwaniu. Jednocześnie podał, że przyjmuje do wiadomości, że jego wpłata z 15 listopada 2023 r. zostanie uznana za wpis od zażalenia na postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego NSA Sławomira Kozika. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 31 maja 2024 r. strona została wezwana do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 19 października 2023 r. dotyczące oddalenia wniosku o wyłączenie sędzi NSA Alicji Stępień w wysokości 100 zł, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącego w dniu 17 czerwca 2024 r. Na podstawie rejestru dochodów budżetowych oraz kwitariusza ustalono, że w sprawie zaksięgowano tylko jedną wpłatę w wysokości 100 zł w dniu 15 listopada 2023 r. Innych wpłat nie stwierdzono. Sąd I instancji odrzucił zatem zażalenie z dnia 14 listopada 2023 r. na postanowienie z dnia 19 października 2023 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędzi NSA Alicji Stępień, wskazując, że wezwanie do uzupełniania braku fiskalnego zażalenia zostało odebrane przez stronę w dniu 17 czerwca 2024 r. (k. 205 akt sadowych). Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania do uiszczenia prawomocnego wpisu od zażalenia upływał więc 24 czerwca 2024 r. Skarżący w terminie dla niego przewidzianym nie uzupełnił braku formalnego zażalenia. W związku z powyższym należało stwierdzić, że skarżący w terminie zakreślonym przez Sąd, nie uiścił wpisu od zażalenia, dlatego też na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. należało je odrzucić. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, wnioskując o jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podtrzymał stanowisko, że od jednego wniosku złożonego w sprawie winien być uiszczony tylko jeden wpis sądowy. W sprawie doszło do podważenia nie tylko powagi Sądu, ale także całego ustroju prawnego Rzeczpospolitej Polskiej. Jeżeli obywatel RP stający przed sądem jest pozbawiany tak elementarnych uprawnień jak te wyrażone w art. 6 P.p.s.a., oznacza to tylko jedno, że jego prawa w rzeczywistości, tak sądowej jak i w starciu z organami administracji publicznej, nie istnieją (są tylko i wyłącznie iluzoryczne). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Słusznie WSA w Gdańsku odrzucił zażalenie, od którego strona – mimo prawidłowego wezwania – nie uiściła wpisu. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub wpis stały. Pismami wszczynającymi postępowanie w sprawie są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata i w tym celu przewodniczący wydziału wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei wysokość wpisu sądowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest określona przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021 r., poz. 535 ze zm.) i zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wpis sądowy od zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych wynosi 100 zł. Z powołanych regulacji wynika zatem, że opłacenie zażalenia w terminie i w kwocie wskazanej przez Sąd stanowi istotny jego element, którego brak powoduje podstawę do odrzucenia zażalenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący został prawidłowo wezwany do uiszczenia prawomocnego wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Został on także prawidłowo pouczony o siedmiodniowym terminie wykonania wezwania oraz o rygorze mającym zastosowanie w przypadku nieuiszczenia wymaganego prawem wpisu w zakreślonym terminie. Mimo tego wpisu nie uiścił. Dodać należy, że we wniesionym obecnie zażaleniu strona nie odnosi się de facto do prawidłowości odrzucenia zażaleń w dniu 18 lipca 2024 r., ale koncentruje się na kwestii prawidłowości wezwania do uiszczenia trzech odrębnych wpisów od zażaleń w sprawie wyłączenia sędziów. Tymczasem kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt I FZ 370/23, I FZ 371/23 i I FZ 372/23, w których NSA wyjaśnił, że prawidłowym było wydanie przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku stosownych, odrębnych zarządzeń i wezwanie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez uiszczenie wpisu w łącznej wysokości 300 zł (100 zł od każdego postanowienia dotyczącego poszczególnych sędziów, o wyłączenie których wnioskował skarżący). Wreszcie, w sprawie nie został w żadnej mierze naruszony art. 6 P.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że wskazówki i pouczenia sądu powinny dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania i w powstałej sytuacji procesowej. Podkreśla się natomiast, że sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu procesu i gwarancji procesowych strony (por. M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. 1, Warszawa 2003, s. 79). Sąd wojewódzki z obowiązku wynikającego z art. 6 P.p.s.a. wywiązał się bez zastrzeżeń. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA