I FZ 242/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Krystyna Chustecka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. zażalenia C. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 102/13 ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 5 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek C. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że mimo wezwania skarżącego do wyjaśnienia przeznaczenia środków pieniężnych ze sprzedaży nieruchomość za kwotę 15.121.509,30 zł strona nie wyjaśniła w sposób wystarczający tej kwestii. Strona wskazała jedynie, że pozyskane środki przeznaczyła na spłatę kredytów, m.in. w N. Banku oraz innych zobowiązań. Sąd podkreślił, że skarżący nie wyjaśnił przy tym, jaką kwotę i kiedy przeznaczył na spłatę kredytów w "N. Banku" oraz w jakiej wysokości dokonał spłaty innych zobowiązań. W opinii Sądu brak zatem podstaw do uznania za wiarygodne wyjaśnień skarżącego, że nie posiada on aktualnie żadnych środków pieniężnych. Ponadto wskazano, że skarżący posiada udziały w spółkach "D." w W., a także "C." w P., w której pełni funkcję prezesa zarządu. Sąd podkreślił, że mimo wezwania skarżący nie poinformował, jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego małżonki, czy są w separacji faktycznej, czy prawnej. Nie wiadomo również, czy istnieje pomiędzy nimi wspólność majątkowa małżeńska, czy też rozdzielność. Skarżący nie wykonał również zarządzenia w zakresie przedłożenia odpisów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał, aby konieczność uiszczenia przez niego wpisu sądowego przekraczała jego możliwości finansowe. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżył postanowienie w całości oraz wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi z dnia 9 stycznia 2013 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 5 grudnia 2012 r. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na przyjęciu, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe tytułem wpisu od skargi. Zdaniem skarżącego, Sąd nieprawidłowo ocenił jego sytuację materialną. Zarabia on kwotę niższą od minimalnego wynagrodzenia w kraju i dlatego nie jest w stanie poczynić oszczędności na poczet wpisu sądowego. Nie ma dostępu do rachunków związanych ze swoim utrzymaniem, ponieważ korzysta z pomocy rodziny, która takimi dowodami dysponuje. Również zarzut braku oszczędności ze sprzedanej dnia 21 kwietnia 2011 r. nieruchomości jest całkowicie bezzasadny. Sprzedaż nastąpiła przed wszczęciem postępowania przed sądem administracyjnym, a zatem skarżący nie mógł przewidzieć, że będzie musiał ponosić koszty związane z wpisem sądowym. Skarżący oświadczył, że wszystkie należności, jakie otrzymał z tytułu sprzedaży nieruchomości, spożytkował na rzecz wcześniejszych zobowiązań kredytowych. Pełnomocnik wskazał, że małżonka skarżącego, z którą skarżący ma rozdzielność majątkową nie jest zobowiązana do udostępniania dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Strony, w myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.). Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy, niemniej ostateczne decyzja w tej kwestii należy do sądu, który powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 P.p.s.a. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przenosząc rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy, wskazać w pierwszej kolejności należy, że skarżący mimo wezwania nie przedstawił wszystkich dokumentów, o które był wzywany przez Sąd, np nie przedłożył wyciągów z konta bankowego za okres 3 ostatnich miesięcy. Nie dołączył również jakiegokolwiek dowodu, że pieniądze ze sprzedaży nieruchomości za kwotę 15.121.509,30 zł zostały przeznaczone na spłatę jego zobowiązań kredytowych. Skarżący nie udokumentował również wysokości swoich dochodów. Wskazał jedynie, że wykonuje prace dorywcze przy montażu luster i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Tymczasem z dokumentów przedłożonych do niniejszej sprawy wynika, że skarżący jest obciążony kosztami utrzymania i wychowania małoletnich dzieci: A. L., J. L. i M. L. Na ich rzecz Sąd Okręgowy zasądził renty alimentacyjne w kwotach: po: 1.200 zł miesięcznie na rzecz każdej z córek oraz po 600 zł miesięcznie na rzecz syna, łącznie 3.000 złotych miesięcznie, płatne do rąk matki dzieci J. L. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy w P. w P. zasądził od C. L. na rzecz małoletniej powódki A. L. alimenty w kwocie po 1.500 zł miesięcznie. Skarżący ponosi zatem koszty utrzymania i wychowania dzieci w wysokości około 4.500 zł miesięcznie. Zatem wydatki strony w tym zakresie znacząco przekraczają wykazane przez nią dochody (1.000 zł). Skarżący jak sam wskazał nie pobiera świadczeń z opieki społecznej i nie wykazuje żadnych opóźnień w regulowaniu bieżących zobowiązań. W związku z powyższym, przedstawione przez skarżącego oświadczenie o wysokości osiąganych dochodów nie jest wiarygodne. Aby pokrywać swoje zobowiązania dotyczące chociażby świadczeń alimentacyjnych skarżący musi posiadać dodatkowe dochody, których nie ujawnił. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił wszystkich dowodów, które pozwoliłyby na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej. Z tych powodów Sąd, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.