I FZ 243/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Prokuratora Regionalnego w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 478/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 lutego 2022 r. nr 2401-IOV3.4103.10.2021.TSO2 UNP: 2401-21-028509 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach Postanowieniem z 22 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/GI 478/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 lutego 2022 roku nr 2401-1OV3.4103.10.2021.TSO2 UNP: 2401-21-028509 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. W skardze strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka wskazała, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej uregulowanie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę wynikających z zaskarżonej decyzji ostatecznej wydanej przez organ drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem analiza materiału źródłowego znajdującego się w aktach sprawy przedstawionego na poparcie uwzględnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie z dnia 9 czerwca 2022 roku, sygn. akt I SPP/G1 148/22) uzasadnia uznanie, że egzekucja należności objętej zaskarżoną decyzją mogłaby przyczynić się do pogorszenia i tak już trudnej sytuacji materialnej skarżącej spółki, wywołując zarazem skutki, których odwrócenie mogłoby okazać się niemożliwe. Sąd pierwszej instancji zaznaczył również, że w toku postępowania wpadkowego - w przedmiocie prawa pomocy - starszy referendarz dostrzegł, iż "ze względu na ujemną wartość kapitałów, brak przychodów i środków oraz niewystarczającą wartość aktywów wykazanych w sprawozdaniu finansowym, zabezpieczonych przez organy ścigania, spółka nie jest w stanie zredukować swojego zadłużenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji decydujące znaczenie ma fakt, iż skarżąca nie osiąga w chwili obecnej żadnych dochodów, co nie pozwala jej nawet na pokrycie wszystkich wydatków o charakterze koniecznym. Co więcej, istotna jest również skala dochodzonych w tej sprawie należności budżetowych, ponieważ organy podatkowe uznały, że spółka zawyżyła kwotę podatku naliczonego o 73.353.381,45 zł, odliczając podatek naliczony z faktur stwierdzających czynności, które - zdaniem organów - nie zostały dokonane. Na postanowienie z 22 sierpnia 2022 r. zażalenie wniósł Prokurator Regionalny w Katowicach. Prokurator wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Prokurator zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej powoływanej jako ,,P.p.s.a." poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a egzekucja należności objętej zaskarżoną decyzją mogłaby przyczynić się do pogorszenia i tak już trudnej sytuacji materialnej skarżącej spółki wywołując zarazem skutki, których odwrócenie mogłoby okazać się niemożliwe. W ocenie Prokuratora w sprawie nie zachodzi to niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i nie dysponuje majątkiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego wyżej unormowania wynika, że udzielenie tymczasowej ochrony sądowej w określonej w tym przepisie formie jest możliwe tylko pod warunkiem wystąpienia przynajmniej jednej z dwóch wymienionych przesłanek, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wystąpienie tych przesłanek musi mieć związek z wykonaniem zaskarżonego aktu. Podmiot składający wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. ma obowiązek wykazać prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek zastosowania tej ochrony. Zgodnie z poglądem prezentowanym w judykaturze, przesłanka wyrządzenia znacznej szkody, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., oznacza, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2022 roku, sygn. akt II GZ 49/22). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej. Jednak sama zła kondycja finansowa strony nie może w każdym przypadku przesądzać o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. W niniejszej sprawie okoliczność, że spółka aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej uregulowanie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, wynikających z zaskarżonej decyzji ostatecznej, nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska sądu pierwszej instancji, że bardzo trudna sytuacja majątkowa spółki, która legła u podstaw zwolnienia strony od kosztów sądowych, uzasadnia wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania aktu nie są tożsame. Zatem przyznanie prawa pomocy nie determinuje wstrzymania decyzji, albowiem są to dwie odrębne i niezależne od siebie instytucje. Za niezasadne należało także uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, iż egzekucja należności objętej zaskarżoną decyzją mogłaby przyczynić się do pogorszenia i tak już trudnej sytuacji materialnej skarżącej spółki, wywołując zarazem skutki, których odwrócenie mogłoby okazać się niemożliwe. W tym zakresie należy zwrócić uwagę, iż spółka od 1 marca 2017 roku zawiesiła działalność gospodarczą, nie osiąga dochodów, nie posiada rachunków bankowych. Spółka nie dysponuje też majątkiem, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. Nie przedstawiła również podjętych działań mających na celu wyprowadzenie jej z trudnej sytuacji finansowej. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu Sąd pierwszej instancji nie wskazał, odnosząc się do obecnej sytuacji majątkowej spółki, jakie negatywne skutki może ponieść strona w związku z wykonaniem decyzji przed rozpoznaniem skargi. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka nie wykazała, w jaki sposób podjęcie przez organ działań w celu wykonania zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować skutki wskazane w art. 61 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy skarżąca spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. W tym stanie rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uznania, że zasadny jest wniosek skarżonej spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.