I FZ 25/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1997/10 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 czerwca 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 20 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A. sp. z o.o. w S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu do tego rozstrzygnięcia Sąd przedstawił, w oparciu o informacje nadesłane przez stronę, sytuację finansową spółki. Sąd podał, że wprawdzie za 2009 r. spółka poniosła stratę w kwocie 137.191,97 zł, to jednak pozostałe dane zawarte w bilansie zysków i start, jak i wnioski wynikające z danych dotyczących bieżącej działalności spółki potwierdzały, że skarżąca spółka przynajmniej w ciągu ostatniego półrocza wykazywała stabilny obrót. Z bilansu (wg stanu na 31 maja 2010 r.) wynikało, że spółka posiadała po stronie aktywów należności krótkoterminowe i roszczenia w kwocie 1.088.466,56 zł, podczas gdy jej krótkotrwałe zobowiązania wynosiły jedynie 514.451,25 zł. Z nadesłanych przez stronę deklaracji VAT -7 za sześć ostatnich miesięcy wynikało, że spółka prowadziła aktywnie działalność gospodarczą i wykazywała przez cały ten okres stabilny obrót. Podstawa opodatkowania (podatek naliczony) z tytułu nabycia towarów i usług wynosiła od 74.641 zł (sierpień 2010 r.) do 206.680 zł (czerwiec 2010 r.). Zaś z tytułu dokonanych dostaw towarów i usług spółka otrzymała kwotę od 115.731 zł (marzec 2010 r.) do 179.334 zł (maj 2010 r.). Z analizy głównego rachunku bankowe spółki w I. S.A. wynikało, że kwota operacji uznaniowych przewyższała kwotę operacji obciążających. Poza tym w analizowanym okresie skarżąca spółka wielokrotnie od swoich kontrahentów otrzymywała kwoty przewyższające kwotę należną z tytułu wszystkich sumowanych wpisów sądowych w sprawach spółki (8 sprawach). Dla przykładu Sąd wskazał, że na rachunek bankowy skarżącej spółki wpłynęły następujące kwoty od: G. Sp. z o.o. w S. (27.328 zł - 6 lipca 2010 r.; 27.328 zł – 28 lipca 2010 r.; 31.232 z ł - 20 września 2010 r.), P.P.U.H. "P." H. P. z S. (11.704,68 zł - 12 lipca 2010 r.; 20.069 z ł - 19 lipca 2010 r.; 35.619,61 z ł - 2 3 lipca 2010 r.; 11.289,88 z ł - 30 lipca 2010 r.), Z. Sp. z o.o. w M. (17.507 z ł - 2 3 lipca 2010 r.; 17.507 z ł - 20 sierpnia 2010 r.), V. SA w S. (12.017 zł - 22 lipca 2010 r.; 12.200 zł - 24 sierpnia 2010 r; 15.250 z ł - 2 3 września 2010 r.), L. Sp. z o.o. w R. Ś. (45.905,18 z ł - 9 lipca 2010 r.; 40.977; 36 zł - 9 września 2010 r.; 37.913,88 zł - 30 sierpnia 2010 r.; 40.977,36 zł - 9 września 2010 r.; 40.966,45 z ł - 2 7 września 2010 r.). W ocenie Sądu z analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynikało, że nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określonych w art. 246 § 2 pk 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." Sąd podkreślił, że niezależnie od zapisów księgowych, przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy, złożonego przez osobę prawną, prowadzącą działalność gospodarczą, istotne jest przede wszystkim to, czy spółka posiada realne środki pieniężne na poniesienie kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że fakt ten jest bezpośrednio związany z tym, czy podmiot ten zachowuje płynność finansową. Sąd zauważył, analizując przepływy środków pieniężnych na głównym rachunku bankowym spółki, że niejednokrotnie jedna wpłata od określonych kontrahentów byłaby wystarczająca do pokrycia wpisu sądowego od skargi (zarówno od łącznej sumy wpisów od ośmiu skarg, jak i tym bardziej od pojedynczej skargi). Sąd podkreślił, że część transakcji obciążeniowych wynikała z faktu podjęcia przez osobę upoważnioną środków pieniężnych bezpośrednio dla spółki (wypłata własna). Zatem Sąd uznał, że spółka nie wykazała, aby nie posiadała środków na pokrycie wpisu w rozpatrywanej sprawy jak i wpisów we wszystkich 8 sprawach, w których łączny wpis przewyższa kwotę 15.000 zł W końcowej części uzasadnienia Sąd poczynił uwagi na temat wyjątkowego charakteru instytucji prawa pomocy i konieczności gromadzenia środków na potrzeby prowadzenia ewentualnych sporów sądowych. W zażaleniu na opisane postanowienie wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, powołując się na naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżąca posiada dostateczne środki pieniężne na pokrycie kosztów wpisu w niniejszej sprawie i odmowę przyznania jej częściowego prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw. W pierwszym rzędzie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy przyjął, że spółka tego warunku nie spełnia. W oparciu o obszerny materiał dowodowy (zeznania podatkowe, bilans zysków i strat, wyciągi z rachunków bankowych, raporty kasowe) ustalono bowiem, że spółka efektywnie prowadzi działalność gospodarczą. W tym względzie przede wszystkim warto wskazać, że na głównym rachunku spółki w I. saldo dostępne na 31 lipca wynosiło 79.328,70 zł, na 31 sierpnia 73.612,28 zł, a na 30 września 63.176,14 zł. Skarga spółki do WSA wpłynęła 26 sierpnia 2010 r., a więc w okresie w którym spółka, jak wynika z przedstawionego zestawienia, dysponowała środkami pozwalającymi jej na pokrycie wymaganego w sprawie wpisu sądowego. Jednak nawet gdyby przyjąć, tak jak wywodzi autor zażalenia, że kwoty te pozwalały finansować skarżącej spółce jej bieżącą działalność gospodarczą, to i tak, w ocenie tut. Sądu, skarżąca spółka posiadała majątek, który pozwalał na zgromadzenie środków w celu pokrycia opłat sądowych. Z bilansu zysków i strat (sporządzonego na 31 maja 2010 r.) w aktywach wskazano przecież, że spółka posiada środki transportu o wartości 39.736,17 zł oraz towary o wartości 12.258 zł, jak również należności krótkoterminowe o wartości 1.088.466,56 zł. W związku z tym spieniężenie choćby części aktywów obrotowych lub odzyskanie niewielkiego ułamka należnych wierzytelności umożliwiałoby spółce wyasygnowanie kwoty potrzebnej do kontynuowania sporu sądowego bez zachwiania w jakikolwiek sposób bieżącej działalności spółki. W zażaleniu skarżąca spółka podnosi również, że analizowane wpłaty od kontrahentów miały charakter jednorazowy, a więc nieuprawnione było twierdzenie o regularnych dochodach spółki. Twierdzenia te pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią dołączonych do akt wydruków z rachunku bankowego spółki. Dokumenty, na które powołał się WSA ujawniają to, że kontrahenci skarżącej spółki tacy jak: G. Sp. z o.o. w S., P.P.U.H. "P." H. P. z S., Z. Sp. z o.o. w M., V. SA w S., L. Sp. z o.o. w R. Ś. pozostawali w stałych kontaktach handlowych ze skarżącą spółką, dokonując na jej rzecz wielu wpłat. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.