I FZ 252/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 226/18 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydane z wniosku L.S. w sprawie ze skarg L.S, M.S. i R.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 grudnia 2017 r., nr [....] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za maj 2013 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników tej spółki za jej zaległość w tym podatku postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 226/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku L.S. (dalej: Strona lub Skarżący), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 29 grudnia 2017 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za maj 2013 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników tej spółki za jej zaległość w tym podatku. 2. Stan sprawy przedstawiony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji W skardze (zawartej w piśmie z dnia 2 lutego 2018 r. - przyp. NSA) Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IAS. W jego uzasadnieniu podał, że wykonanie decyzji wyrządzi Skarżącemu znaczą szkodę. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji 3.1. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji stanowił art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) 3.2. Sąd podał, że: - to na Skarżącym spoczywał obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., natomiast argumentacja wniosku Skarżącego nie była w dostatecznym stopniu uzasadniona; - Skarżący nie wykazał, aby dodatkowe obciążenia finansowe miały uniemożliwić mu zaspokojenie podstawowych potrzeb; - stąd też Sąd nie mógł odnieść kwoty nałożonego na Skarżącego zobowiązania do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, ani też stwierdzić, iż na skutek wykonania zaskarżonej decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. 4. Zażalenie Skarżącego 4.1. Zażaleniem Skarżący zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, wniósł o jego zmianę przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie od Dyrektora IAS na jego rzecz kosztów postępowania. 4.2. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez uznanie, że w niniejszej sprawie nieuprawdopodobniono przesłanek z tego przepisu. W motywach środka zaskarżenia podał, że: - w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zostanie obciążony kwotą bliską 300.000 zł; - egzekucja takiej kwoty doprowadzi po jego stronie do utraty płynności finansowej i de facto pozbawi środków do życia, co potwierdza złożony przez Skarżącego w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy; - ponadto pozbawienie Skarżącego środków do życia wpłynie negatywnie m.in. na stan zdrowia Skarżącego. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie było pozbawione usprawiedliwionych podstaw i jako takie podlegało oddaleniu. 5.2. Instytucja wstrzymania wykonania aktu ma charakter wyjątkowy, zasadą bowiem jest, że decyzja ostateczna organu podatkowego podlega wykonaniu (zob. art. 239e ustawy Ordynacja podatkowa). Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Warunkiem zastosowania wstrzymania wykonania decyzji jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę istnienia owych przesłanek, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym samo powoływanie się przez wnioskującego o uzyskanie ochrony tymczasowej na określone skutki egzekucji (jak na przykład: utrata dochodu, sprzedaż ruchomości/nieruchomości) nie stanowi wykazania możliwości ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., a oznacza jedynie, że takie skutki mogą (choć nie muszą) nastąpić. Analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zawartego w piśmie z dnia 2 lutego 2018 r.) potwierdziła stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Skarżący nie uprawdopodobnił w dostateczny sposób ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Skarżącemu tego rodzaju ochrony. Przypomnieć zatem wypadało, że wniosek zawierał jedynie stwierdzenie, iż: "istnieje wysokie ryzyko, że na skutek wykonania decyzji po stronie Skarżącego powstanie znaczna szkoda". W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że w oparciu o treści pomieszczone w tak lapidarnie umotywowanym wniosku nie można było stwierdzić, aby rzeczywiście w niniejszej sprawie zachodziły określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanki, które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie podała żadnych konkretnych informacji i dowodów, na podstawie których można byłoby uznać, że wykonanie tej decyzji będzie w rzeczywistości skutkowało podanymi przez Stronę konsekwencjami. 5.3. Argumentacja zażalenia nie mogła prowadzić do zmiany powyższej oceny. Sprowadzała się ona bowiem do ogólnikowych haseł o tym, że egzekucja doprowadzi do "utraty płynności finansowej" i "negatywnie wpłynie na stan zdrowia" Skarżącego. Strona, wskazując na możliwe zachwianie jej finansami, nie zobrazowała (danymi i dokumentacją) jak aktualnie one kształtują się i nie wyjaśniła dlaczego w jej przypadku egzekucja doprowadziłaby do znacznej szkody. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia 26 kwietnia 2018 r. o stanie majątkowym Skarżącego (złożone na użytek przyznania prawa pomocy). Zawarte w nim informacje mają charakter ogólny i wraz z pozostałymi wynikającymi z akt zostały w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ocenione przez Sąd pierwszej instancji jako niejednoznaczne (zob. postanowienie z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 226/18). Logicznej argumentacji, opartej na okolicznościach dotyczących Skarżącego, nie poczyniono w odniesieniu do stwierdzenia o wpływie wykonania decyzji na stan jego zdrowia. Z tego też względu nie można było ocenić stanowiska Strony o wyrządzeniu jej, możliwą egzekucją, znacznej szkody niemajątkowej. W kontekście powołanego przez Skarżącego motywu obejmującego obawy "pozbawienia go środków do życia" należało tylko dodać, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji powoduje przecież konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (por. art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) 5.4. Rozważone wyżej racje spowodowały, że Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.