I FZ 254/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 132/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 27 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 132/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił I. sp. z o.o. z siedzibą w R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając przyczyny wydania rozstrzygnięcia o odmownym charakterze Sąd I instancji wskazał, że argumentacja Spółki o jej bardzo złej sytuacji finansowej nie jest w pełni wiarygodna, z uwagi na okoliczność nieprzedłożenia bilansu za 2014 r. i informacji dodatkowych do tego sprawozdania finansowego, rachunku przepływów pieniężnych, aktualnej ewidencji posiadanych środków trwałych, przedłożenia chronologicznych wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających czynności egzekucyjne organu. Sąd I instancji wskazał, że "zamykanie roku w księgowości" w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie w dostarczeniu żądanych przez sąd dokumentów, nie powoduje niemożności sporządzenia sprawozdania finansowego, tym bardziej, że chodzi o wydruk komputerowy. W takiej sytuacji uchylenie się Spółki od nałożonych w toku postępowania uzupełniającego obowiązków, należy uznać za przeszkodę w uprawdopodobnieniu sytuacji na jaką powołuje się Spółka, tym bardziej, że miała wystarczająco dużo czasu na przedłożenie przedmiotowych dokumentów, zarówno w toku rozpoznawania sprawy przez referendarza, jak i na etapie rozpoznawania jej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ponadto Sąd wskazał, że z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżąca Spółka jest wspólnikiem innego podmiotu – T. sp. z o.o. i posiada udziały tejże spółki o łącznej wysokości 377.500 zł. Taki stan rzeczy nie pozostaje bez wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Sąd zwrócił również uwagę na okoliczność, że Kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których tego rodzaju podmiot jak skarżąca, jeśli nie jest w stanie uzyskać z zewnątrz niezbędnych do działalności środków finansowych, może skorzystać z pewnych instytucji; mianowicie dopłat wspólników na rzecz spółki czy też podwyższenia kapitału zakładowego W złożonym zażaleniu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazał ponownie na trudną sytuację finansową Spółki. Następnie podniósł, że strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Zaznaczył, że Spółka nie uchyliła się od przedstawienia stosownej dokumentacji i podała dane dotyczące sytuacji finansowej, którymi dysponowała na dany okres. Podkreślono, że zarzuty Sądu odnoszą się do faktu, iż Spółka jest udziałowcem T. spółka z o.o. przy czym sytuacja w tym zakresie wyglądała następująco - w okresie styczeń luty 2014 prezes musiał zasilić firmę T. spółka z o.o. środkami finansowymi na spłatę zobowiązań, skorzystał z pieniędzy, które miał w spółce I. z kredytu bankowego, zostały przelane do T. spółka z o.o. jako pożyczka. W marcu 2014 udziałowcy T. postanowili podnieść kapitał spółki do wysokości wniesionych pożyczek, również dołączyć do spółki nowego udziałowca - tj. Spółkę, której pożyczki również zostały przeksięgowane na udziały. Podniesiono, że aktualnie Spółka ma na rachunkach bankowych zajęcia na poczet UKS co całkowicie uniemożliwiło od stycznia 2015 roku jakąkolwiek działalność. Nie są spłacane kredyty udzielone przez R. Natomiast kredyt B. w wysokości 475.000 który został przeniesiony w listopadzie 2014 roku do Centrum Restrukturyzacji i Windykacji również jest w momencie wypowiedzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", prawo pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ratio legis tego przepisu polega na wyłączeniu strony z ogólnej zasady partycypowania w kosztach procesu określonej w art. 199 P.p.s.a., pod warunkiem, że wykaże ona, że jej sytuacja majątkowa uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skoro zaś przyznanie prawa stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199 P.p.s.a., na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, to jego przyznanie powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy również wskazać, że treść art. 246 § 2 P.p.s.a. wskazuje, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dostarczenia takich informacji, które stanowiłyby podstawę dla Sądu do orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Bez wątpienia strona skarżąca przedstawiła szereg dokumentów, z których bezsprzecznie wynika, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Wskazują na to zarówno kwestię dotyczące egzekucji należności publicznoprawnych, jak i problemy związane ze spłatą kredytów. Niemniej jednak, jak słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, Spółka nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów. W zaskarżonym postanowieniu wskazano wyraźnie, że szczególnie ważne, z perspektywy dokonania kompleksowej oceny możliwości finansowych strony, było dostarczenie bilansu za 2014 r. i informacji dodatkowych do tego sprawozdania finansowego, rachunku przepływów pieniężnych, aktualnej ewidencji posiadanych środków trwałych. Sąd I instancji wskazał przy tym, że Spółka miała dostatecznie dużo czasu na dostarczenie ww. dokumentów, o które zwrócono się w stosownym wezwaniu. Spółka jednak nie uczyniła tego, wskazując na brak takiej możliwości z uwagi na zamykanie roku w księgowości. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przez Sąd I instancji zajęte w tej kwestii, a ponadto wskazuje, że strona nie uzupełniła powyższego braku również na obecnym etapie postępowania. W konsekwencji powyższego, Sąd I instancji miał prawo uznać, że nie zaistniała możliwość rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskutek braku dostarczenia ww. dokumentów nie można było bowiem dokonać pełnej analizy stanu majątkowego Spółki i jej możliwości płatniczych. Ponadto należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji wskazał na okoliczność posiadania przez skarżącą Spółkę udziałów innego podmiotu, tj. T. sp. z o.o. – o łącznej wysokości 377.500 zł. W treści złożonego zażalenia pełnomocnik Spółki, co prawda przedstawił w jaki sposób Spółka nabyła owe udziały, nie wyjaśnił jednak przy tym dlaczego nie jest możliwe odzyskanie przez Spółkę części z tych środków pieniężnych i przeznaczenie ich na poczet wymaganych kosztów sądowych, które łącznie Sąd I instancji ocenił na kwotę 6.331 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności nie można było zatem uznać, że zaskarżone postanowienie narusza wskazany w podstawie zażalenia art. 246 § 2 P.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.