I FZ 259/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 578/12 odrzucające sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2012r. w przedmiocie pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 578/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw J.M. (dalej: "skarżący") na zarządzenie referendarz sądowego z dnia 5 kwietnia 2012 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 grudnia 2011 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. 2. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w skardze z dnia 19 stycznia 2012 r. wniósł o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania. Następnie skarżący w piśmie z dnia 30 kwietnia 2012 r. potraktowanym jako sprzeciw od wskazanego zarządzenia, a zatytułowanym "zażalenie", zwrócił się o "uchylenie w całości wydanego zarządzenia i merytoryczne rozpoznanie wniosku". Sąd I instancji powołał się na art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270), zgodnie, z którym od postanowienie referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania praw pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 259 § 2 P.p.s.a sprzeciw wniesiony po terminie podlega odrzuceniu. Wskazał jednocześnie, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało, że przesyłka zawierająca zarządzenie referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2012 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia, zostało doręczona w dniu 2 kwietnia 2012r. Odbiór przesyłki pokwitował pełnomocnik skarżącego. Tym samym siedmiodniowy termin do wniesienia sprzeciwu upłynął zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 2 P.p.s.a. w dniu 10 kwietnia 2012 r. (wtorek, po drugim dniu świąt wielkanocnych). Natomiast z akt sprawy wynikało, iż skarżący wniósł sprzeciw w dniu 30 kwietnia 2012 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym, na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a. sąd I instancji odrzucił sprzeciw. 3. Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, złożył na powyższe rozstrzygniecie zażalenie, wnosząc o uchylenie w całości wydanego zarządzenia i merytoryczne rozpoznanie wniosku. W uzasadnieniu zażalenia skarżący zaznaczył, że przecież wykazał przesłanki do udzielenia mu zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a wydane zarządzenie jest dla niego krzywdzące. Zaznaczył, że w treści uzasadnienia nie zostały podane jednoznacznie powody wydania takiego rozstrzygnięcia. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztu opłaty sądowej, ponieważ ma zablokowane konta i nie może prowadzić działalności, by móc pozyskać środki finansowe. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: 4. Zaskarżone postanowienie należy uchylić. 5. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270), dalej "P.p.s.a." sądy administracyjne uprawnione są do badania legalności zaskarżonych aktów administracji publicznej, czyli do kontroli ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. W ramach tak zakreślonej kognicji sąd zobowiązany jest także do oceny prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania sądowego, które legły u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia, a co za tym idzie do zbadania, czy odpowiada przepisom prawa przeprowadzona ocena zawisłej sprawy, w wyniku której ustalenia te zostały poczynione. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji ustalił stan faktyczny sprawy, zaś Sąd Odwoławczy dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia na skutego wniesienia zażalenia na podstawia art. 194 § 1 P.p.s.a. władny był ocenić, czy sąd I instancji w sposób prawidłowy wydał rozstrzygniecie w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu na zarządzenie referendarza sądowego w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co prawda skarżący nie wykazał we wniesionym zażaleniu, że Sąd I instancji dokonując takiej oceny naruszył prawo jednak Sąd odwoławczy badając sprawę oraz dokonując kontroli zważył, że zostały naruszone przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a. od wydanych przez referendarzy sądowych postanowień w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia orzeczenia. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu, sprzeciw wniesiony po terminie, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. 6. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia należy zważyć, że Sąd pierwszej instancji jako dzień doręczenia odpisu zarządzenia z dnia 5 kwietnia 2012r., w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, przyjął datę wskazaną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 31 akt sądu I instancji), czyli datę 2 kwietnia 2012 r. Już samo porównanie dat wskazuje na niedorzeczność takich wniosków, gdyż zarządzenie nie mogło być odebrane przez skarżącego przed jego wydaniem. Jednakże z akt sprawy wynika jednoznacznie, że będące podstawą rozstrzygnięcia zwrotne potwierdzenie odbioru dotyczyło doręczenia stronie wezwania do nadesłania "kopii umowę o pracę", a nie przedmiotowego odpisu zarządzenia. Zapoznając się ze sprawą Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że w aktach sprawy na następnej karcie (k. 32), znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowego zarządzenia, na którym widnieje data jego odbioru, czyli 25 kwietnia 2012 r. Zatem przesyłka zawierająca odpis zarządzenia referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2012 r. została odebrana, przez pełnomocnika skarżącego dopiero w dniu 25 kwietnia 2012r., a nie jak błędnie ustalił to sąd I instancji, w dniu 2 kwietnia 2012r., powołując się przy tym błędnie na zwrotne potwierdzenie odbioru, które dotyczyło odbioru innego pisma procesowego wystosowanego w sprawie do strony. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia sprzeciwu od zarządzenia z dnia 5 kwietnia 2012 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął, zgodnie z zasadami obliczenia terminów przewidzianych w art. 83 § 2 P.p.s.a., dopiero w dniu 2 maja 2012 r. Co więcej należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że strona skarżąca przedmiotowy sprzeciw złożyła w dniu 2 maja 2012 r., zatem w terminie. Strona skarżąca nie uchybiła terminowi do złożenia sprzeciwu od przedmiotowego zarządzenia, czyli dokonała czynność w wyznaczonym siedmiodniowym terminie. Nie było zatem żadnych podstaw do odrzucenia sprzeciwu w myśl art. 259 § 2 P.p.s.a., a wręcz zaistniały przesłanki do merytorycznego rozpatrzenia środka zaskarżenia wniesionego przez stronę, czyli sprzeciwu. Podsumowując w świetle przedstawionych powyżej okoliczności, na które zwrócił uwagę Sąd odwoławczy zaistniały uzasadnione wątpliwości co do przyjętej przez Sąd I instancji daty doręczenia odpisu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2012 r. W zakresie daty doręczenia skarżącemu odpisu powyższego zarządzenia zachodzi sprzeczność pomiędzy danymi ujawnionymi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdującym się w aktach sądowych (k. 32), a danymi przedstawionymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 9 maja 2012 r. odrzucającego sprzeciw. Biorąc powyższe pod rozwagę Naczelny Sąd Administracyjny z innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniu zażalenia podjął rozstrzygniecie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, w związku z popełnieniem przez sąd I instancji błędu w postępowaniu sądowym. Mimo nie wskazania tych faktów i błędów postępowania przez stronę skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli legalności wydanego orzeczenia uznał, iż nastąpiło błędne obliczenie terminów do złożenia sprzeciwu na zarządzenia z dnia 5 kwietnia 2012 r. i tym samym, sąd I instancji miał obowiązek merytorycznego rozpoznania sprzeciwu złożonego przez stronę na postanowienie w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznania prawa pomocy. Uwzględniając powyższe należy więc przyjąć, że wobec błędów dokonanych przez sąd I instancji w ustaleniach w zakresie stanu faktycznego, uznać należy je za nieprawidłowe, a ustalony w sprawie stan faktyczny nie może być przyjęty jako miarodajny i odpowiadający hipotezie określonej normy prawnej, a rozpoznanie zarzutów poczynionych przez stronę skarżącą we wniesionym zażaleniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy w takiej sytuacji byłoby przedwczesne. 7. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.