I FZ 267/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 września 2019 r. sygn. akt I SA/Op 119/19 odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 23 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek od skorygowanej zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 30 września 2019 r., sygn. akt I SA/Op 119/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek A. sp. z o.o. z siedzibą w O. o wyłączenie sędziego. Zarządzeniem z 30 lipca 2019 r. o wyznaczeniu rozprawy Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wyznaczył na dzień 28 sierpnia 2019 r. termin rozpoznania sprawy ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 23 stycznia 2019 r., w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek od skorygowanej zaległości w podatku od towarów i usług za czerwiec 2014 r. i jednocześnie wyznaczył skład orzekający w osobach: sędzia WSA Marzena Łozowska (przewodnicząca i sprawozdawca) oraz członkowie składu orzekającego sędzia WSA Aleksandra Sędkowska i sędzia WSA Marta Wojciechowska. Następnie zarządzeniem z 23 sierpnia 2019 r. Przewodniczący Wydziału powołując się na § 27 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1177) z przyczyn losowych dokonał zmiany wyznaczonego składu orzekającego, tak iż w miejsce nieobecnej sędzi WSA Aleksandry Sędkowskiej wyznaczony został sędzia NSA Gerard Czech. W tym samym dniu, po godzinach urzędowania Sądu wpłynął nadany faksem, a w dniu 28 sierpnia 2019 r. sporządzony przez pełnomocnika strony skarżącej na piśmie wniosek o wyłączenie sędzi WSA A. Sędkowskiej od rozpoznania niniejszej sprawy, z uwagi na to, że w ocenie strony zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie. Uzasadniając swoje żądanie pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł, że wskazana sędzia do czasu powołania jej do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, przez okres kilkunastu lat pracowała w Izbie Skarbowej w Opolu początkowo na stanowisku starszego referendarza, a od 1 czerwca 2001 r. na stanowisku radcy prawnego. Pracowała również jako radca prawny w Urzędzie Kontroli Skarbowej w O. oraz w Izbie Celnej w O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał wniosek za niedopuszczalny. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że w tym postępowaniu nie jest dopuszczalny wniosek o wyłączeniu sędziego od rozpoznania sprawy w sytuacji, gdy sędzia, którego wniosek dotyczy, nie jest członkiem składu orzekającego, wyznaczonego do rozpoznania tej sprawy. Spółka wniosła żalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie: 1. art. 19, art. 22 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") - poprzez odrzucenie jako niedopuszczalnego wniosku o wyłączenie sędziego, złożonego przez skarżącego w stosunku do sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy wszczętej skargą; 2. art. 19 i art. 22 § 1 P.p.s.a. - poprzez uznanie za niedopuszczalny wniosku o wyłączenie sędziego, dotyczącego sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy, który z przyczyny innej niż wyłączenie sędziego przestał być członkiem składu orzekającego wyznaczonego do rozpoznania sprawy, i uchylenie się w ten sposób przez Sąd od merytorycznego rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o wyłączenie sędziego; 3. art. 1, art. 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1) w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. - poprzez przyjęcie, że sprawa sądowoadministracyjna w sprawie skargi na decyzję podlegającą zaskarżeniu nie jest wszczynana w momencie wniesienia skargi; 4. art. 18 § 1 pkt 5 w zw. z art. 21 i art. 22 § 1 P.p.s.a. - poprzez brak wyłączenia od rozpoznawania sprawy sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy samej ustawy, z uwagi na świadczenie usług prawnych na rzecz jednej ze stron postępowania. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały uregulowane w art. 18 P.p.s.a. Natomiast art. 19 P.p.s.a. reguluje kwestie wyłączenia sędziego na wniosek. W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z 30 lipca 2019 r. o wyznaczeniu rozprawy Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wyznaczył na 28 sierpnia 2019 r. termin rozpoznania sprawy, wyznaczając skład orzekający w osobach: sędzia WSA Marzena Łozowska (przewodnicząca i sprawozdawca) oraz członkowie składu orzekającego - sędzia WSA Aleksandra Sędkowska i sędzia WSA Marta Wojciechowska. Następnie zarządzeniem z 23 sierpnia 2019 r. Przewodniczący Wydziału powołując się na § 27 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych dokonał zmiany wyznaczonego składu orzekającego, tak że w miejsce nieobecnej sędzi WSA Aleksandry Sędkowskiej wyznaczony został sędzia NSA Gerard Czech. Pismem datowanym na 23 sierpnia 2019 r., który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu 28 sierpnia 2019 r., pełnomocnik spółki złożył wniosek o wyłączenie sędziego A.Sędkowskiej z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie, bowiem stroną postępowania jest organ, w którym przed nominacją na sędziego, była ona zatrudniona m.in. na stanowisku radcy prawnego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego został złożony w sprawie, w której dany sędzia nie jest członkiem składu orzekającego. Wniosek o wyłączenie sędziego wpłynął do Sądu już po zmianie składu orzekającego (pismo złożone za pośrednictwem faksu nie może być uznane za skutecznie złożone do akt sprawy). Niemożliwym jest zatem wyłączenie sędziego do rozpoznawania sprawy, jeśli sędzia ten nie jest członkiem składu orzekającego. Uchwała Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r., sygn. akt I NOZP 1/, na którą powołał się Sąd pierwszej instancji stanowi, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu bez składania przez sędziego oświadczenia, o jakim mowa w art. 52 § 2 k.p.c., przy czym sędzia objęty takim wnioskiem o wyłączenie może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego ten wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie dodaje jeszcze, że nawet gdyby wniosek o wyłączenie przedmiotowego sędziego został złożony przed zmianą składu orzekającego to zgodnie z art. art. 20 ust. 3 P.p.s.a. do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki, a w niniejszej sprawie sędzia, o którego wyłączenie zawnioskowano, nie podejmował jakichkolwiek czynności od daty wpływu sprawy do Sądu. Stanowisko Sądu pierwszej instancji zasługuje na pełną aprobatę. Uznanie wniosku o wyłączenie sędziego, niebędącego członkiem składu orzekającego, za niedopuszczalny jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze na podstawie Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.