I FZ 269/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. V. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1420/16 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. V. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 lutego 2016 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od czerwca do grudnia 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 1420/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. V. (dalej: "skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji powołując art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wyjaśnił, że skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody. Przede wszystkim uzasadnienie wniosku sprowadzało się jedynie do stwierdzenia, że egzekucja nałożonego zobowiązania w toku trwającego postępowania sądowoadministracyjnego, jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy skutkowałaby wyrządzeniem mu znacznej szkody oraz spowodowałaby trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty jakichkolwiek dochodów oraz pozostałego niewielkiego majątku. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego wartościowego majątku ani oszczędności oraz nie dysponuje dochodami pozwalającymi na choćby częściowe uregulowanie zobowiązań wynikających z wydanej decyzji, a otrzymywane ze stosunku pracy wynagrodzenie w wysokości 1.355 zł miesięcznie z trudem wystarcza na jego bieżące utrzymanie, jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu poniesienie wymaganych zobowiązań. Sąd wskazał natomiast, że we wniosku brak jest natomiast wystarczających danych, które umożliwiłyby Sądowi ocenę aktualnej sytuacji skarżącego. Takie dane i informacje są niezbędne, z uwagi na to, iż na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, a w tym wskazania okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Natomiast Sąd w tym zakresie nie ma obowiązku działania z urzędu i wyręczania strony skarżącej. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. W związku z powyższym wniesiono o zmianę wydanego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto wniesiono na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowy problem w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny stanu faktycznego, który udokumentowany jest w aktach sprawy. Sąd pierwszej instancji w świetle materiału akt sprawy nie dostrzegł podstaw do uczynienia zadość wnioskowi skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 P.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu, artykuły P.p.s.a dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie ww. przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając ww. wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy. W niniejszej sprawie strona nie przedstawiła całościowo swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Tymczasem ocena występowania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powinna być dokonana w kontekście analizy całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd w takiej sytuacji nie może przeprowadzać postępowania wyjaśniającego z urzędu w poszukiwaniu przyczyn ubiegania się strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowym ani tym bardziej domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku strony. Natomiast przedstawione przez stronę dokumenty tylko w sposób wybiórczy obrazują jej sytuację majątkową. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie omawianych przesłanek oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosowanymi dokumentami. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA przyjął, że do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS konieczne jest odniesienie wskazanych przez skarżącego okoliczności do sytuacji finansowej skarżącego. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie jest środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji, co oznacza, że służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można w zażaleniu przedstawiać nowej argumentacji oraz załączać do niego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Skarżący może z uwagi na treść art. 61 § 4 P.p.s.a., rozważyć ponowne wniesienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do Sądu pierwszej instancji, z prawidłowym uzasadnieniem, który może zawierać podniesione w zażaleniu okoliczności. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga jednak, aby okoliczności te zostały merytorycznie ocenione najpierw przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ jest on bezpodstawny. Artykuł 209 P.p.s.a. przewiduje, że wniosek o zwrot kosztów postępowania rozstrzyga w orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz orzeczeniach, o których jest mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.