I FZ 269/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 381/25, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 lipca 2025 r., nr 2001-IOV-2.4103.42.2025, w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 381/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił wstrzymania — na wniosek D.C. (dalej "strona" lub "skarżący") — wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B/ (dalej "organ") z 25 lipca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że wniosek strony nie został w sposób efektywny umotywowany. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, poprzestając na ogólnikowych stwierdzeniach, a przede wszystkim do wniosku nie załączył jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, jaka jest jego aktualna sytuacja majątkowa i finansowa, co pozwoliłoby porównać rozmiar zobowiązania podatkowego z jego możliwościami płatniczymi oraz zweryfikować związek przyczynowo-skutkowy (o ile skarżący by taki przedstawił) między wykonaniem zobowiązania a skutkami dla sytuacji finansowej, majątkowej czy też osobistej skarżącego. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy wykazała — i to w sposób jednoznaczny — że wykonanie decyzji grozi wyrządzeniem stronie znacznej szkody i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem strony sąd nie przeprowadził należytej analizy jej sytuacji życiowej i finansowej oraz nie zastosował zasad doświadczenia życiowego, choć skarżący utrzymuje dwoje małoletnich dzieci, prowadzi działalność gospodarczą wymagającą stałego finansowania, a jego jedynym majątkiem jest segment mieszkalny, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, obciążony kredytem hipotecznym, co w oczywisty sposób świadczy o szczególnie trudnym położeniu skarżącego. Nadto pominięto, że poza decyzją objętą niniejszym postępowaniem istnieją inne zobowiązania wynikające z odrębnych spraw o tożsamym przedmiocie, zawisłych również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, które łącznie tworzą obciążenie finansowe przekraczające realne możliwości skarżącego, gdyż takiej kwoty do spłaty skarżący po prosu nie posiada. Z tych względów strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. zasady wykonalności takiego aktu lub czynności mimo wniesienia skargi. Niemniej w myśl art. 61 § 3 cytowanej ustawy sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Powinna ona jednak mieć świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowaniami, jak i dokumentami, na okoliczność wykazania spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym. Należy w tym miejscu odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny już dwukrotnie rozpoznawał analogiczne sprawy z zażaleń skarżącego na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu w przedmiocie podatku od towarów i usług (za inne okresy rozliczeniowe). I tak postanowieniem z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt I FZ 271/25, oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie sądu pierwszej instancji z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 383/25, o odmowie wstrzymania wykonania decyzji organu w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2021 r., a postanowieniem z 7 stycznia 2026 r., sygn. akt I FZ 273/25, oddalono zażalenie strony na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 5 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bk 384/25, odmawiające wstrzymania wykonania decyzji organu w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2022 r. Lektura uzasadnień rozstrzygnięć wydanych w tych sprawach przez sądy administracyjne obu instancji prowadzi do wniosku, że zarówno motywy wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zażaleń, jak i powody ich nieuwzględnienia przez sądy administracyjne były tożsame, jak w rozpoznawanej obecnie sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w pełni akceptuje ocenę wyrażoną w ww. postanowieniach tego sądu wydanych w sprawach o sygn. akt I FZ 271/25 i I FZ 273/25, i przyjmuje ją za własną. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I FZ 271/25, w sprawie tej, podobnie, jak w sprawie niniejszej, zabrakło właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że aby sąd pierwszej instancji mógł ocenić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony, konieczne jest dysponowanie przez ten sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony wnioskującej o wstrzymanie decyzji, o uzyskiwanych dochodach, źródłach dochodu, o posiadanym majątku, stanie środków finansowych na rachunkach bankowych i w gotówce. Zweryfikowanie przez sąd tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku skarżącego, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów (w tym źródeł ich pochodzenia), ponoszonych wydatkach i o posiadanym majątku. W postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I FZ 273/25 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił z kolei, że negatywnej oceny wniosku skarżącego nie mogły zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia oraz twierdzenie, że skarżący szczegółowo opisał swoją sytuację rodzinną i finansową, wskazując na znaczne, stałe obciążenia związane z utrzymaniem dwojga małoletnich dzieci, koniecznością finansowania działalności gospodarczej oraz spłatą kredytu hipotecznego, które już same w sobie stanowią istotne obciążenie budżetu domowego. Jak zauważono, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji. Innymi słowy w postępowaniu zażaleniowym zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, lecz kontrola postanowienia wydanego przez sąd pierwszej instancji. W tej sprawie wojewódzki sąd administracyjny, opierając się na braku właściwego uzasadnienia wniosku oraz braku przedłożonej przez stronę stosownej dokumentacji, przedstawił w sposób precyzyjny argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności tego rodzaju, jak przywołane w zażaleniu, nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, zwłaszcza, że skarżący na poparcie wskazywanych zagrożeń nie przedstawił żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu środków trwałych, wykazu liczby zatrudnionych osób, wysokości stałych kosztów utrzymania prowadzonej działalności gospodarczej, itp.), istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji ekonomicznej. Brak właściwego uzasadnienia wniosku oraz odpowiednich dokumentów uniemożliwił zatem kompleksową analizę sytuacji finansowej wnioskującego, a tym samym również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na kondycję finansową prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Skarżący nie wskazał, ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem skarżącego środka ochrony tymczasowej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.