I FZ 270/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2024 r. sygn. akt I SPP/Kr 39/24 (I SA/Kr 33/24) oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 31 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Kr 39/24 (I SA/Kr 33/24) oddalił wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 31 października 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - wrzesień 2016 r. J.K. (dalej: "skarżący") w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Określając swój majątek wykazał dom o powierzchni 200 m3 szacowany na 700.000 zł, inne nieruchomości oraz wierzytelności. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego określił łącznie na kwotę 36.437,70 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu wskazał, że zestawienie wysokości ustalonego w sprawie wpisu wynoszącego1.500 zł z wykazanym przez skarżącego we wniosku stałym miesięcznym dochodem jego trzyosobowego gospodarstwa domowego - 36.437,70 zł, prowadzi do oczywistej konkluzji, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na ten cel, gdyż przewidywana kwota wpisu stanowi zaledwie ułamek wykazanego w oświadczeniu dochodu, nie wspominając już o majątku, który należy do skarżącego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu poprzez przyjęcie, że jego oświadczenia co do stanu majątkowego, dochodów i wydatków wzbudzają wątpliwości oraz zarzucił naruszenie art. 252 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w następstwie przyjęcia, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz zdobyć środki finansowe na sfinansowanie wpisu od skargi. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o zmianę postanowienie i przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnił określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie postępowania, będącej osobą fizyczną, spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania. Strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Okoliczności te powinny być zatem poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza w przypadku gdy sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek uzna, że oświadczenie w nim zawarte jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony albo budzi ono wątpliwości. Wówczas na wezwanie sądu strona jest zobowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe w zakresie przedstawionym przez ten sąd (art. 255 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji po wykorzystaniu trybu wynikającego z art. 255 p.p.s.a trafnie przyjął, iż strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez nią postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaakcentować bowiem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując analizy sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego, polegającej na zestawieniu danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z nadesłanymi dokumentami źródłowymi, zasadnie stwierdził, że brak jest podstaw by uznać, aby uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekraczało możliwości finansowe skarżącego. Już sama okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, z której uzyskuje znaczne przychody przeczy tezie jakoby nie był on w stanie pokryć kosztów zainicjowanego postępowania. Na trudną sytuację finansową nie wskazuje również analiza złożonych wyciągów z rachunków bankowych. Prawidłowo WSA w Krakowie uznał, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie częściowe, tj. od kosztów postępowania. Właściwie uwypuklono, że posiada on stały miesięczny dochód (łącznie z domownikami ponad 36.000 zł). Posiada również majątek w postaci mnogich nieruchomości, a w okazanych deklaracjach podatkowych skarżący i małżonka wykazali 2.444.094,27 zł rocznego przychodu, a ich syn 1.222.047,13 zł przychodu. Okoliczność, że skarżący ma kilka wysokich kredytów, które spłaca również nie jest przesłanką przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Zobowiązania prywatne strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami tej strony wobec Skarbu Państwa i pokrycia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący także we wniesionym zażaleniu w żaden sposób nie podważył ustaleń Sądu pierwszej instancji w zakresie jego sytuacji majątkowej, a zaprezentowana argumentacja odnośnie dokonanej przez Sąd oceny możliwości finansowych sprowadzała się, co do zasady, jedynie do polemiki ze stanowiskiem przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.