I FZ 274/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 336/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2023 r., nr 2201-IOV-3.4103.231-233,395,2022/10/10 w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i listopad 2020 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 336/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i listopad 2020 r., z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi. Pismem z dnia 28 czerwca 2023 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i wskazując, że nie doszło do skutecznego i prawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a tym samym, termin do uzupełnienia tych braków nie zaczął biec. W ww. piśmie skarżąca sformułowała również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i listopad 2020 r. W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że nie była w stanie uzupełnić braków formalnych skargi, wobec wadliwego wykonania usługi pocztowej przez pracownika Poczty Polskiej S.A., polegającego na niedoręczeniu przesyłki poleconej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, jak również niedoręczeniu awiza informującego o ww. przesyłce poleconej, w tym również awiza powtórnego. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 336/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. G. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Na wskazane postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości "i w konsekwencji przywrócenie Skarżącej terminu do uzupełnienia braków formalnych jej skargi i uznanie, iż uzupełnione przez Skarżącą w dniu 28 czerwca 2023 r. braki formalne skargi w postaci wskazania nr PESEL skarżącej zostały uzupełnione w terminie", względnie - o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej - "p.p.s.a."), przez jego zastosowanie pomimo braku podstaw do ustalenia, że zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości odbioru przesyłki zostało dwukrotnie umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej zgodnie z § 2 i § 3 tego artykułu; - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżącej, wynikającego z niewykonania przez doręczyciela obowiązku awizowania przesyłki w sposób określony w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a.; - art. 73 § 1 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, kiedy w dniu sugerowanego awizowania przesyłki, pełnomocnik skarżącej był obecny w godzinach 9:00-17:00 w siedzibie kancelarii, co umożliwiało bezpośrednie doręczenie przesyłki zgodnie z treścią art. 69 § 1 p.p.s.a. pod wskazany na kopercie adres do doręczeń, co skutecznie eliminowało możliwość jej awizowania, w szczególności z adnotacją "adresat nieobecny"; - art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uznaniu, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi na uzupełnienie braków formalnych jej skargi, podczas gdy z przedstawionych przez skarżącą okoliczności obiektywnie wynika, iż nie można jej przypisać winy w uchybieniu terminowi, lecz osobie trzeciej (pracownikowi Poczty Polskiej S.A.); - błędne ustalenie, że przesyłka była dwukrotnie awizowana poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej kancelarii pełnomocnika skarżącej w dniu 13 kwietnia 2023 r. i 21 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należało odrzucić. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny m.in. jeżeli czynność strony była dokonana w terminie lub termin nie rozpoczął swojego biegu (zob. przykładowo: postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II GZ 427/23, postanowienie NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I OZ 773/14, postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I FZ 95/14, uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSP 5/09). Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I FZ 273/23, Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 336/23, w przedmiocie odrzucenia skargi, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżącej nie doręczono prawidłowo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, w związku z czym termin do uzupełnienia tych braków nie zaczął biec. Wobec prawomocnego przesądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FZ 273/23, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi nie został naruszony, złożony przez pełnomocnika procesowego wniosek o przywrócenie powyższego terminu jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Formalną przesłanką dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej przed sądem administracyjnym jest bowiem uchybienie terminowi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 i art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w przypadku jednoczesnego złożenia przez stronę zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi i wniosku o przywrócenie terminu wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu.