I FZ 281/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 205/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 grudnia 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do września 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 205/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 10 grudnia 2013 r. Nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do września 2008 r. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 1.499 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, posiada środki trwałe o wartości 109.454,57 zł, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 153.221,60 zł, na jednym z dwóch rachunków bankowych zgromadziła środki w kwocie 11.297,09 euro. Naczelnik urzędu skarbowego dokonał zabezpieczenia na majątku spółki kwoty zobowiązań podatkowych w wysokości 1.432.639 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 227.512 zł, zajęte zostały środki transportu spółki oraz jej rachunki bankowe. Spółka na wezwanie Sądu dostarczyła częściową dokumentację potwierdzającą jej sytuację. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku. Mimo bowiem że nadesłała obszerny materiał obejmujący ponad 100 dokumentów, to dokumenty te zostały przedstawione wybiórczo. Te, które strona udostępniła, dotyczyły zwłaszcza kosztów księgowych, stanu zadłużenia i czynności egzekucyjnych na majątku spółki. Natomiast wątpliwości budzi wysokość osiąganych przez spółkę przychodów, posiadanych przez nią środków pieniężnych oraz aktywów. Strona nie przedłożyła sprawozdania finansowego za rok 2013, które mogłoby rozwiać istotne wątpliwości co do faktycznie uzyskiwanych przez spółkę przychodów i jej sytuacji majątkowej. Zdaniem WSA udostępnione przez spółkę informacje co do posiadanego przez nią majątku, w szczególności uzyskiwanych przez nią przychodów, jakkolwiek niekompletne, wskazują, że w dacie wniesienia skargi, a także składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dysponowała ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego. Ponadto spółka prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje przychody, nie tylko ze sprzedaży towarów i usług, ale także w formie wpłat od podmiotu zagranicznego. To zaś, że spółka poniosła straty w działalności gospodarczej, nie oznacza, że nie jest ona w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest zaś wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W jej ocenie WSA dokonał błędnej oceny stanu faktycznego przez przyjęcie, że spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania. 4. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem okoliczności, na których skarżąca oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały przez nią opisane, ale - mimo szeregu przedstawionych dokumentów - nie zostały wykazane. Skarżąca zdecydowanie unika przedstawienia kluczowych dokumentów potwierdzających jej oświadczenia zawarte w formularzu i w kolejnych pismach, które budziły wątpliwości WSA. Nie uczyniła tego ani po wezwaniu, ani na etapie sprzeciwu, ani na etapie zażalenia. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty (np. sprawozdanie finansowe), jedynie w oparciu o oświadczenia strony i fragmentaryczną dokumentację. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Zgodzić się trzeba z Sądem pierwszej instancji, że przedstawiona dokumentacja ma w zasadzie charakter tendencyjny, dotyczy bowiem głównie kwestii zadłużenia strony, egzekucji na jej majątku czy ogólnie jej pasywów. Nie została zaś zaprezentowana pełna wiarygodna dokumentacja co do przychodów spółki. Podnoszona w zażaleniu kwestia co do braku przedstawienia sprawozdania finansowego z powodu doręczenia wezwania jeszcze przed sporządzeniem tego sprawozdania nie daje możliwości zmiany oceny sytuacji spółki, skoro również na etapie zażalenia spółka nie przedstawiła tego sprawozdania. Niewyjaśniona w dalszym ciągu pozostaje też kwestia kont bankowych spółki i ewentualnych kwitów kasowych za transakcje gotówkowe. W zażaleniu elementy te zostały zupełnie przemilczane. Bierność strony w przedstawieniu pełnych informacji skutkować więc musi oceną, że z danych, które pozostają do dyspozycji WSA i NSA, nie można odczytać ponad wszelką wątpliwość, że stronie należy przyznać prawo pomocy kosztem wszystkich podatników. W istocie dokonanie porównania wymaganych obecnie kosztów sądowych (wpis od skargi) ze skalą wskazanej przez stronę działalności nie implikuje konieczności udzielenia stronie pomocy z budżetu państwa. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że skoro strona prowadzi działalność gospodarczą, a więc ma stałą możliwość pozyskiwania środków finansowych, to w tym stanie rzeczy nie można ponad wszelką wątpliwość uznać, że skarżąca wykazała, że spełnia warunki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. 6. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.