I FZ 293/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2623/17 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2623/17 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 26 maja 2017 r., nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2623/17, odmówił sp. z o.o. T. w W. (dalej: Spółka lub Skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Przewodniczący Wydziału) z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2623/17, o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do uzupełniania braku formalnego skargi. 2. Relacja ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji 2.1. Spółka (reprezentowana przez radcę prawnego) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 26 maja 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2013 r. 2.2. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 września 2017 r. pełnomocnik Skarżącej został wezwany (pismem z dnia 15 września 2017 r., doręczonym temu pełnomocnikowi w dniu 20 września 2017 r. - przyp. NSA) do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia. 2.3. Pełnomocnik Skarżącej wnioskiem z dnia 29 września 2017 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia żądanego dokumentu. Wskazał, że opóźnienie w jego nadesłaniu nastąpiło wskutek konieczności weryfikacji zarówno dokumentacji, jak też informacji dotyczących umocowania prezesa zarządu, z którym kontakt udało się nawiązać dopiero dwa dni po terminie określonym w skierowanym do niego wezwaniu. Do wniosku załączył oryginał pełnomocnictwa z dnia 19 maja 2016 r. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców odzwierciedlającą stan na dzień 6 września 2017 r. 2.4. Na podstawie zarządzenia z dnia 24 października 2017 r. pełnomocnik Skarżącej został wezwany (pismem z dnia 25 października 2017 r., doręczonym w dniu 31 października 2017 r. - przyp. NSA) do usunięcia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia. 2.5. Pełnomocnik Skarżącej w odpowiedzi na powyższe wezwanie przesłał potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców Skarżącej aktualny na dzień 25 stycznia 2016 r. 2.6. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2018 r. (doręczonym pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 28 czerwca 2018 r. - przyp. NSA) pozostawił bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że: - w oparciu o informacje przedłożone przez pełnomocnika Skarżącej do akt sprawy nie było możliwe ustalenie osób upoważnionych do reprezentowania Skarżącej w dacie udzielenia pełnomocnictwa występującemu w sprawie pełnomocnikowi; - brak w powyższym zakresie nie został więc usunięty przez pełnomocnika Skarżącej. 2.7. Pełnomocnik Skarżącej wnioskiem z dnia 16 lipca 2018 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie z dnia 21 czerwca 2018 r. W uzasadnieniu podał, że: - pismami z dnia 15 września i 25 października 2017 r. był wzywany do przedłożenia, celem uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 3 lipca 2017 r. dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie prezesa zarządu Spółki do udzielenia pełnomocnictwa z dnia 19 maja 2016 r.; - wniosek o przywrócenie terminu uzasadniony jest koniecznością nawiązania kontaktu z przebywającym za granicą mocodawcą, celem uzyskania wiadomości koniecznych do sformułowania odpowiedzi i przesłania wyjaśnień w przedmiocie kompetencji członka zarządu i jedynego wspólnika Spółki do umocowania w udzieleniu pełnomocnictwa w dniu 19 maja 2016 r. Na dowód wysuwanych przez siebie twierdzeń pełnomocnik załączył do wniosku dowód w postaci oświadczenia L. B. o tym, że w dniach od 29 czerwca 2018 r. do 13 lipca 2018 r. przebywał na zaplanowanym z wyprzedzeniem urlopie zagranicznym oraz że w tym czasie nie było możliwości nawiązania z nim kontaktu ani drogą telefoniczną, ani elektroniczną. 3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji W motywach postanowienia z dnia 14 sierpnia 2018 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, Sąd ocenił, że: - brak kontaktu pełnomocnika Spółki z jej prezesem nie uprawdopodabniał braku winy; - w sytuacji, gdy złożone przez prezesa Spółki oświadczenie zawierało informację, iż jego urlop był zaplanowany z wyprzedzeniem, nie można było uznać, że było to zdarzenie nagłe lub nieprzewidywalne, na które pełnomocnik Skarżącej nie miał wpływu; - pełnomocnik jako osoba dokładnie znająca przepisy proceduralne, mógł z odpowiednim wyprzedzeniem uzyskać stosowne informacje od prezesa zarządu Spółki, bądź powiadomić go o konieczności utrzymywania z nim kontaktu w nagłych sprawach w okresie przebywania na urlopie; - takiego zachowania należało oczekiwać od pełnomocnika starannie dbającego o interesy swojego mocodawcy. 4. Zażalenie 4.1. W zażaleniu Spółka zarzuciła, że postanowienie Sądu pierwszej instancji wydano z naruszeniem art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) Stwierdzono, że: - pełnomocnik Skarżącej nie miał możliwości zwrócenia się we właściwym terminie do swojego mocodawcy i z tej przyczyny nie można przypisać Skarżącej winy, ani lekkiego niedbalstwa w uchybieniu terminu do dokonania czynności; - Sąd nie dokonał wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy; - w sprawie dołączono dokument zawierający oświadczenie prezesa Spółki o pobycie za granicą i braku możliwości nawiązania z nim komunikacji. 4.2. W oparciu o powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jego zmianę, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 5.2. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast według art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a także dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika zatem, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, jeżeli strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku. 5.3. W tej sprawie przedmiotem sporu była kwestia istnienia lub braku winy Spółki w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału pozostawiające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi bez rozpoznania. Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, uważała, że nie można było przypisać jej winy w uchybieniu terminu, gdyż jej pełnomocnik (w terminie otwartym do wniesienia zażalenia) nie miał możliwości nawiązania z nią kontaktu (uprawnioną osobą do jej reprezentacji - prezesem zarządu). Z kolei Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pełnomocnik Skarżącej nie działał z należytą starannością przy prowadzeniu jej spraw i tego rodzaju zachowania nie można było kwalifikować jako przesłankę przywracającą termin. W okolicznościach tej sprawy sądowoadministracyjnej ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji należało się zgodzić. Istotne w niej było bowiem to, że Spółkę reprezentował zawodowy pełnomocnik. W imieniu Skarżącej radca prawny sporządził i złożył skargę do Sądu pierwszej instancji. To jemu, zgodnie z pismami Skarżącej, doręczana była korespondencja sądowa. Tak też było w przypadku zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 czerwca 2018 r., które to doręczono pod wskazywanym przez niego adresem. Fakty te są bezsporne, na żadnym etapie postępowania ich nie kwestionowano. Skarżąca działała zatem za pośrednictwem pełnomocnika, rolą którego w przypadku nie podzielenia motywów doręczonego mu zarządzenia z dnia 21 czerwca 2018 r., było wniesienie w terminie (w imieniu Spółki) zażalenia. Bez znaczenia z punktu widzenia tej powinności był brak wiedzy Spółki (mocodawcy) o wydanym i doręczonym zarządzeniu z dnia 21 czerwca 2018 r. Niezależnie bowiem od braku kontaktu pełnomocnika ze swoim mocodawcą powinien on działać z należytą starannością, co w przypadku tej sprawy sprowadzało się do złożenia w terminie zażalenia. Właściwie zatem Sąd pierwszej instancji wyjaśnił przez odwołanie się do tez orzecznictwa, że: "Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego." We wniosku o przywrócenie terminu (sporządzonym przez pełnomocnika Skarżącej) podano, iż: "uzasadniony jest on "koniecznością nawiązania kontaktu z przebywającym za granicą Mocodawcą, celem uzyskania wiadomości koniecznych do sformułowania odpowiedzi i przesłania wyjaśnień w przedmiocie kompetencji członka zarządu i jedynego wspólnika spółki do umocowania w dniu 19 maja 2016 pełnomocnika." Tymczasem w sprawie uchybiono terminowi do wniesienia zażalenia, a do wykonania tej czynności nie jest konieczne uzyskanie informacji od członka zarządu Spółki o jego kompetencjach. Z akt sprawy wynika, że kwestia właściwego wykazania faktu pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącej była przedmiotem wezwań Sądu pierwszej instancji, samo zaś zarządzenie z dnia 21 czerwca 2018 r. pozostawiało bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, gdyż Skarżąca nie usunęła braku formalnego tego wniosku poprzez "przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia". Stąd zapewne we wniosku o przywrócenie terminu powołano się na brak kontaktu pełnomocnika z osobą uprawnioną do reprezentacji Spółki. Jednak okoliczność ta dotyczy wewnętrznego ułożenia stosunków między Skarżącą i jej pełnomocnikiem, z tego więc powodu nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Jeżeli zawodowy pełnomocnik zobowiązał się reprezentować Spółkę i dla dokonania określonych czynności procesowych niezbędne mu były informacje dotyczącej jego mocodawcy, to powinien uprzednio je uzyskać lub powiadomić go o konieczności utrzymywania z nim stałego kontaktu. W przeciwnej sytuacji ów pełnomocnik naraża się, jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, na zarzut braku starannego działania w realizacji interesów swojego mocodawcy, co na tym etapie postępowania polegało na nie złożeniu w terminie zażalenia. 5.4. Motywy zażalenia nie podważyły skutecznie stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponownie odwołano się w nich do braku kontaktu pełnomocnika ze Skarżącą, w sytuacji, gdy okoliczność ta nie mogła stanowić o braku winy Skarżącej - reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika. 5.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.