I FZ 307/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. spółka z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 621/09, odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. spółka z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 11 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj, sierpień i wrzesień 2006 r., zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i październik 2006 r. oraz kwoty zwrotu podatku za sierpień 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 621/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił W. spółka z o.o. z siedzibą w Ł. sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. spółka z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 11 maja 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów usług. Sąd I instancji wskazał, że w dniu 27 marca 2013 r. W. spółka z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej "skarżąca" lub "spółka"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o sporządzenie i nadesłanie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że mimo upływu okresu dłuższego niż 7 dni od daty wydania wyroku, skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia żądania sporządzenia jego uzasadnienia, bowiem nie została skutecznie poinformowana o terminie rozprawy, na której zapadło wskazane rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Łodzi stwierdził, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem Spółka złożyła w dniu 27 marca 2013 r. Tymczasem termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął swój bieg w dniu 21 kwietnia 2010 r., a zatem wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia należało złożyć najpóźniej w dniu 28 kwietnia 2010 r. Stwierdzono, że skoro wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po upływie terminu określonego w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), to czynność ta jest bezskuteczna. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym, a takie terminy nie mogą być ani przedłużane, ani skracane. Dlatego też złożenie po terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skutkuje odmową jego sporządzenia, stosownie do art. 141 § 3 P.p.s.a. Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, zamierzonego skutku nie mogła odnieść argumentacja pełnomocnika strony skarżącej odnosząca się do skuteczności poinformowania strony o terminie rozprawy, na której zapadło wskazane rozstrzygnięcie. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła strona skarżąca. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak rozpoznania sprawy w zakresie argumentacji skarżącej dotyczącej braku uchybienia terminowi do żądania sporządzenia uzasadnienia; - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jedynie lakonicznym odniesieniu się do zasadniczej argumentacji wniosku, dotyczącej braku uchybienia terminowi do żądania sporządzenia uzasadnienia; - art. 141 § 2 i 3 P.p.s.a. poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, mimo, że termin do żądania jego sporządzenia nigdy nie rozpoczął biegu, a w konsekwencji nie mógł zostać przekroczony. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2, który przewiduje, że w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W takim przypadku, odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która złożyła wniosek Z powyższego wynika, że w art. 141 P.p.s.a. ustawodawca zerwał z zasadą obligatoryjnego sporządzania przez sądy administracyjne uzasadnienia wszystkich wyroków. A zatem obowiązek sporządzenia z urzędu uzasadnienia wyroku nie dotyczy spraw, w których Sąd oddalił skargę. W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z sytuacją, przewidzianą w art. 141 § 2 P.p.s.a., gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 kwietnia 201 r., sygn. akt I SA/Łd 621/09 oddalił skargę spółki W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 11 maja 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Zatem warunkiem koniecznym sporządzenia uzasadnienia było złożenie wniosku o jego sporządzenie w trybie określonym w art. 141 § 2 P.p.s.a. Bezsporne jest, że spółka wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem złożyła w dniu 27 marca 2013 r. Tymczasem Sąd I instancji przyjął, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął swój bieg w dniu 21 kwietnia 2010 r., a zatem, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia należało złożyć najpóźniej w dniu 28 kwietnia 2010 r. Siedmiodniowy termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym. Terminy ustawowe charakteryzują się tym, że są wyszczególniane wprost w ustawie i nie mogą być przedłużane ani skracane, w przeciwieństwie do terminów sądowych, które wyznaczane są przez przewodniczącego lub Sąd. Sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi. Skutki uchybienia terminu mają bowiem charakter obiektywny, niezależny od okoliczności leżących po stronie dokonującego czynności procesowej z uchybieniem terminu. Istnieje wprawdzie możliwość uchylenia się od skutków nie dokonania czynności procesowej w terminie (bez winy strony), jednakże w odrębnym postępowaniu, którego wszczęcie uzależnione jest od wniosku strony. Brak wniosku strony o przywrócenie terminu wyklucza badanie przez Sąd z urzędu przesłanek przywrócenia terminu. Podkreślić przy tym należy, że dla wystąpienia skutku w postaci odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku nie ma znaczenia, czy terminowi uchybiono o jeden czy więcej dni. Złożenie po terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skutkuje odmową jego sporządzenia, stosownie do art. 141 § 3 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. stwierdził prawidłowość doręczenia spółce zawiadomienia o terminie rozprawy i wydał wyrok. Wobec tego zaistniały podstawy do tego aby przyjąć, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o jakim mowa w art. 141 § 2 P.p.s.a., biegł w rozważanej sprawie od dnia 21 kwietnia 2010 r. i upłynął w dniu 28 kwietnia 2010 r. Podnoszone przez spółkę okoliczności mające na celu zakwestionowanie prawidłowości doręczenia wezwania na rozprawę w dniu 20 kwietnia 2010 r. nie mogą być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie lecz mogą jedynie być rozpatrywane w innym postępowaniu, w kontekście zaistnienia przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje sankcję nieważności postępowania przed sądem, gdy strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Nieważność postępowania z tej przyczyny zachodzi więc wówczas gdy strona wskutek naruszenia właściwych przepisów przez sąd pierwszej instancji nie uczestniczyła w postępowaniu i została na skutek tego pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed sądem. W takim stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na względzie, na zasadzie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.