I FZ 31/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Krystyna Chustecka, , , po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 335/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 2 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek J. S. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że skarżący na urzędowym formularzu PPF lakonicznie bez załączenia jakichkolwiek dokumentów wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza aktualnie przynosi stratę. Skarżący wskazał, że nie posiada nieruchomości i innych przedmiotów wartościowych. Sąd I instancji wskazał, że informacje zawarte na druku PPF są ze sobą sprzeczne. Z jednej bowiem skarżący wskazuje, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a następnie podaje, że zamieszkuje z żoną. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy. Skarżący był wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak nie przedłożył ich sądowi w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym czasie. Reasumując Sąd wywiódł, że uchylając się od przedstawienia dowodów wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym. Autor skargi kasacyjnej orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie autora zażalenia przedłożone przez stronę dokumenty są wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Tym samym Sąd nie przeprowadził wnikliwej analizy wskazanych przez skarżącego okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd I instancji oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji odnoszącą się do występujących w sprawie niejasności, uniemożliwiających dokonanie kompleksowej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy z jednej strony wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a następnie podał, że zamieszkuje wraz z żoną. Tymczasem w judykaturze przyjmuje się, że pod pojęciem "sytuacji majątkowej strony" należy rozumieć dochody oraz majątek osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenia skarżącego wskazane na urzędowym formularzu PPF o przyznaniu prawa pomocy uznać należy za niepełne. Podkreślić ponadto należy, że Sąd I instancji skorzystał z możliwości z art. 255 P.p.s.a. i wezwał stronę zarządzeniem z dnia 17 października 2011 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie strona nie nadesłała żadnych dokumentów. W ocenie NSA taka postawa strony uniemożliwia ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Słusznie zatem Sąd I instancji podkreślił, że uchylając się od przedstawienia dowodów wskazujących na trudną sytuacją skarżący winien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń za uprawdopodobnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę powyższe strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji szczegółowo, wnikliwie i rzetelnie w oparciu o dostępne dokumenty rozważył wszelkie okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej strony. Rozważania te znalazły szczegółowe odzwierciedlenie w logicznych i precyzyjnych wywodach zawartych w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia. W świetle powyższych okoliczności, należy uznać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i odpowiada prawu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.