I FZ 313/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2022 r., sygn. akt I SA/WR 755/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 4 maja 2021 r. nr 0201-IEW2.4253.8.2021.AR w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatku od towarów i usług za m-ce: XII/2015 , od I do XII/2016 i od II do V/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia wykonania na majątku postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 7 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił R. P. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "DIAS") z 4 maja 2021 r. nr 0201-IEW2.4253.8.2021.AR w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatku od towarów i usług za m-ce: XII/2015 , od I do XII/2016 i od II do V/2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia wykonania na majątku. Jak wynika z treści postanowienia WSA we Wrocławiu będącego przedmiotem zażalenia, ww. decyzja DIAS została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżącego. Ten w przedostatnim dniu możliwym do jej zaskarżenia doznał kontuzji stawu skokowego w trakcie wyjazdu rekreacyjnego, która to uniemożliwiła mu podejmowanie jakichkolwiek czynności zawodowych. Pełnomocnik Skarżącego stał się niezdolny do pracy na okres kilku dni tj. od 23 czerwca 2021 r. do 25 czerwca 2021 r. (de facto do końca tygodnia kalendarzowego z zaleceniem stosowania dalszych wskazań lekarskich). Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego przedłożył wydruk zaświadczenia ZUS ZLA. Nadto we wniosku wskazano, że w dniu 28 czerwca 2021 r. był on zmuszony do powrotu do pracy, miedzy innymi po to aby podpisać opracowaną wcześniej – przed doznanym urazem – skargę do WSA. Sąd pierwszej instancji przytaczając stosowne przepisy obowiązujące w zakresie przywrócenia uchybionego terminu, wskazał na to, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób niemożności dochowania obowiązującego go terminu do sporządzenia skargi od decyzji Organu podatkowego. W związku z tym odmówił on przywrócenia terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję DIAS. Od powyższego postanowienia zażalenie wywiódł Skarżący wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie zażalenia poprzez przywrócenie terminu do złożenia skargi do Sądu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono zbyt daleko idąca restrykcyjność przejawiającą się w uznaniu przez WSA we Wrocławiu, że niemożność dotrzymania przez pełnomocnika Skarżącego odpowiedniego terminu do wniesienia skargi nie była w wystarczający sposób uprawdopodobniona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że w myśl art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 dalej: "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z treścią art. 87 § 2 powołanej wyżej ustawy, we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Przy ocenie uprawdopodobnienia braku winy uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Ocena uprawdopodobnienia braku winy podlega zawsze ocenie sądu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i przy tej ocenie należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKW 273/99). Należy przy tym mieć na uwadze to, że uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Uprawdopodobnienie braku winy nie jest bowiem równoznaczne z udowodnieniem, niemniej wymaga przy tym wiarygodnej argumentacji, przekonującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda, uniemożliwiająca dotrzymanie terminu. Zauważyć należy, że istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje jedynie, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu, czego strona w niniejszej sprawie nie uczyniła. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem, jak chciałby tego autor zażalenia, do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tekst jedn.: np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Przenosząc te rozważania na niniejszą sprawę należy wskazać, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego wskazał zasadniczo jedynie na sam fakt doznanej kontuzji, na dowód której załączył stosowny dokument z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako okoliczność uniemożliwiająca dotrzymanie obowiązującego go terminu do zaskarżenia decyzji DIAS. W istocie wspomniany wniosek został uzupełniony o dodatkowe argumenty dopiero w zażaleniu na postanowienie WSA we Wrocławiu z 7 marca 2022 r. NSA biorąc pod uwagę zawartą w tym wniosku argumentację doszedł do wniosku, że pełnomocnik Skarżącego w wystarczającym stopniu dokonał uprawdopodobnienia okoliczności, które uniemożliwiły mu pracę w krytycznych – dla wniesienia skargi na decyzję Organu podatkowego – dniach. Pełnomocnik Skarżącego z oczywistych względów nie mógł przewidzieć tego, że w trakcie wyjazdu rekreacyjnego dozna kontuzji stawu skokowego. Okoliczność ta w połączeniu z przytoczonymi w treści uzasadnienia zażalenia uwarunkowaniami dotyczącymi miejsca pracy pełnomocnika Skarżącego w ocenie NSA w dostatecznym stopniu uprawdopodabniają jego brak winy przy niedotrzymaniu terminu. Wskazać też należy, że w przedmiotowej sprawie doznany wypadek wymusił na pełnomocniku Skarżącego branie silnych środków przeciwbólowych, których działanie jak wiadomo, może wpływać na percepcję otoczenia i wykonywanych obowiązków. Nakłada to się na spowodowane kontuzją ograniczenia w poruszaniu się, skutkujące niemożnością wykonywania ciążących na pełnomocniku Skarżącego zawodowych obowiązków w prawidłowy sposób – w tym przypadku na dotrzymaniu przewidzianego w przepisach terminu na wniesienie skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.