I FZ 33/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. Sp. z o.o. w E. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Ol 407/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 29 maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie z 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 407/07, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił K. Sp. z o.o. w E. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 29 maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku złożenia sprzeciwu spółki na postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzu, podając, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50000 zł, nie posiada kont bankowych, za ostatni rok nie sporządziła bilansu wartości środków trwałych, a od 2004 r. zawiesiła swą działalność gospodarczą i z uwagi na prowadzone przez Prokuraturę postępowanie przeciwko niej nie może podjąć działalności. Motywując swój wniosek wspólnik M. K. (prezes zarządu) dodatkowo wskazał na swoje problemy zdrowotne. Ponadto spółka złożyła pisemne oświadczenie, że umowa spółki nie przewiduje dopłat przez wspólników, spółka nie złożyła wniosku o upadłość i nie została rozwiązana, ani nie składała sprawozdań z działalności z uwagi na przejęcie jej dokumentów przez Prokuraturę i Urząd Kontroli Skarbowej. Oświadczenie to jednak nie zostało poparte żadnymi dowodami. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał stronę do przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających powoływane okoliczności jej sytuacji finansowej i umożliwiających ocenę jej możliwości płatniczych. Spółka nie przesłała dokumentów, ani nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Z tego względu Sąd pierwszej instancji uznał, że przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zostały przez spółkę spełnione. WSA nie miał bowiem możliwości oceny, czy wnioskująca nie jest rzeczywiście w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, podczas gdy to na wnioskującym spoczywa ciężar wykazania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o udzielenie pomocy prawnej. Uzasadniając swoje zażalenie skarżąca stwierdziła, że postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało oparte na jego domniemaniach, natomiast brak jest według skarżącej pełnego i wnikliwego zbadania stanu faktycznego, który uzasadnia wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wspólnik powołał się ponownie na okoliczności zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także na swój brak prawa do zasiłku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Z możliwości tej skorzystał Sąd pierwszej instancji wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów pod rygorem możliwości odmowy przyznania prawa pomocy. Sąd ma dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. Skarżąca nie spełniła wezwania Sądu pierwszej instancji i brak wymaganych dokumentów uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał w tej sytuacji, że skarżąca nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a samo twierdzenie, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na prowadzone przeciwko niej postępowanie wyjaśniające, nie jest wystarczające, zwłaszcza, że nie zostało poparte dokumentami, o których doręczenie skarżąca została wezwana. Należy również podkreślić, że wskazywane przez wspólnika okoliczności osobiste nie mają znaczenia w kwestii przyznania prawa pomocy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, bowiem zgodnie z art. 151 § 4 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Podmiotem, którego stan finansowy i majątkowy jest oceniany w niniejszej sprawie jest spółka. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.