I FZ 330/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Go 1162/10 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia 22 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1162/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniosek S. M. (dalej jako strona lub skarżący) o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. G. z dnia 22 września 2010 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2005 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem jego oceny jest zasadność kolejnego wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego po prawomocnym orzeczeniu Sądu o odmowie przyznania prawa pomocy. Dalej wskazał, że w tej sytuacji był zobowiązany jedynie do zbadania i oceny czy od prawomocnego zakończenia postępowania w tym zakresie zaszły istotne zmiany uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji w powtórnym wniosku skarżący nie wskazał istotnych zmian sytuacji finansowej w porównaniu z sytuacja przedstawioną w poprzednim wniosku. Jego zdaniem uzasadnienie kolejnego wniosku skarżącego stanowi w gruncie rzeczy powtórzenie pierwotnie złożonego, z tym zastrzeżeniem, że jak podaje skarżący, aktualnie utrzymuje się z udzielonego kredytu. Sąd podkreślił, że samo oświadczenie w tym zakresie nie wystarczy do prawidłowej oceny wniosku, zważywszy iż nie jest ono poparte żadnymi stosownymi dokumentami. Ponadto WSA wskazał, że załączone do wniosku dokumenty były wcześniej znane Sądowi i poddawane jego analizie. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, że dołącza do zażalenia dokumenty (umowa pożyczki, umowa o przyznanie limitu kredytowego, zajęcie rachunku bankowego) na poparcie swoich twierdzeń w postępowaniu wnioskowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Jego zdaniem z dokumentów tych wynika jednoznacznie, że po stronie skarżącego nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych uzasadniająca zmianę rozstrzygnięcia w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące przyznania prawa pomocy stronie (postanowieniem z dnia 26 maja 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lutego 2011 r. odmawiające przyznania stronie prawa pomocy). Zgodnie z powołanym wyżej artykułem, zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy, podkreślić przy tym należy, iż mają to być okoliczności istotne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Tymczasem argumentacja wniosku strony o zmianę orzeczenia z dnia 26 maja 2011 r. sprowadza się do przedstawienia stosownej dokumentacji na poparcie dotychczasowych jej twierdzeń, tj. że utrzymuje się z kredytu oraz o zajęciu rachunku bankowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że nastąpiła w jego sprawie zmiana okoliczności istnych dla rozpatrywanej kwestii, a tym samym nie wykazał spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dołączone do zażalenia dokumenty nie świadczą bowiem o zmianie okoliczności, a jedynie stanowią uzupełnienie dotychczas zebranych dowodów z dokumentów. Ponadto należy podnieść, że Skarżący dowody, które według niego świadczą o nowych okolicznościach, przedstawił dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Zatem Sąd pierwszej instancji przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mógł wiedzieć, że Skarżący posiada jeszcze inne dokumenty oprócz tych, które są dołączone do akt sprawy oraz nie miał faktycznej możliwości zapoznania się z nimi. Dlatego też argumenty podnoszone w zażaleniu, iż z przedstawionych dokumentów jednoznacznie wynika, że nastąpiła zmiana okoliczności po stronie skarżącego, są, zdaniem Sądu, nieuzasadnione w świetle tego, co stwierdzono powyżej. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że rozpatrywanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do kompetencji wojewódzkich sądów administracyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny jedynie je kontroluje, sprawując kontrolę legalności orzeczeń sądów pierwszej instancji. Wobec tego uzupełnianie wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowną dokumentację na etapie postępowania zażaleniowego nie może przynieść zamierzonego przez stronę skutku tym bardziej, że z dat zamieszczonych na tych dokumentach wynika, iż skarżący dysponował nimi wcześniej już na etapie pierwszego postępowania wnioskowego o przyznanie prawa pomocy. Zatem nic nie stało na przeszkodzie, aby dołączył te dokumenty wcześniej na poparcie przedstawianej przez siebie dotychczas argumentacji. Mając na uwadze stanowisko sądownictwa administracyjnego, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy należy stwierdzić, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania tego prawa. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Uchylając się zatem od podania dokładnych danych dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej strona powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała ona przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Zatem mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że powołana przez Skarżącego w zażaleniu argumentacja i dołączone dokumenty nie wypełniają przesłanki z art. 165 p.p.s.a. dotyczącej zmiany okoliczności sprawy, a stanowią jedynie uzupełnienie dotychczas prezentowanej przez skarżącego jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.