I FZ 375/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 464/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 11 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 464/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił M. S. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 4 lutego 2013 r. nr ... w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2010 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, oświadczając, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, mieszka z matką w należącym do niej mieszkaniu. Skarżący podał, że nie posiada rachunku bankowego ani samochodu oraz, że jego matka otrzymuje emeryturę. W 2012 r. skarżący osiągnął dochód w kwocie 7203,80 zł. Wskazał, że nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa, a jedynie za jej zgodą nocuje w jej mieszkaniu, więc w jego ocenie nie było konieczne przedłożenie dokumentów określających wysokość pobieranej przez jego matkę emerytury oraz tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest jego sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwił przeprowadzenie analizy jego zdolności płatniczych. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W jego ocenie wykazał on brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Do zażalenia dołączył zaświadczenie z grodzkiego urzędu pracy o statusie bezrobotnego, kopię orzeczenia rozwodu i potwierdzenie wymeldowania z mieszkania matki, a także zaświadczenie o dochodach za 2012 r. wydane przez urząd skarbowy. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji w świetle przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprawie tej skarżący wskazywał na brak możliwości samodzielnego uiszczenia kosztów sądowych, dlatego też Sąd pierwszej instancji ustosunkował się do możliwości skorzystania przez skarżącego z pomocy najbliższej rodziny. Skarżący częściowo udokumentował swój stan finansowy, ale zaświadczenie o statusie bezrobotnego, obecnie bez prawa do zasiłku, przedstawił dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Skarżący zdecydowanie unika przedstawienia kompletu wymaganych dokumentów potwierdzających jego oświadczenia, a dotyczących dochodów i wydatków rodziny, z której pomocy korzysta. Nie uczynił tego ani po wezwaniu, ani na etapie sprzeciwu, ani na etapie zażalenia. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty, jedynie w oparciu o oświadczenia strony. Tym bardziej, że samo oświadczenie nie zawiera żadnych konkretnych kwot. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że wyłączona jest na gruncie omawianej instytucji zasada oficjalności, czyli działania sądu z urzędu, więc to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący zdaje sobie sprawę z wymogu przedstawienia dokumentów dotyczących również jego rodziny, które mogłyby w wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Nie jest wypełnieniem wezwania Sądu przedstawienie zamiast tych dokumentów potwierdzenia wymeldowania. Meldunek nie determinuje bowiem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Z oświadczeń skarżącego wynika, że korzysta (niezależnie jak to określa) z pomocy matki, a mimo to na każdym etapie postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie udziela związanych z tym informacji (np. wysokości dochodów, wydatków). W istocie więc nie ma możliwości uznania ponad wszelką możliwość, że skarżący wykazał przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tylko zaś taka konstatacja implikowałaby konieczność udzielenia skarżącemu pomocy z budżetu państwa, a więc obciążenia kosztami postępowania i ustanowienia pełnomocnika z urzędu wszystkich podatników. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.