I FZ 391/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I SA/Po 589/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 9 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. oraz za miesiące od marca do grudnia 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Po 589/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M.S. (w dalszej części uzasadnienia zwanego również "skarżącym") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji w pierwszej kolejności przedstawił treść oświadczeń majątkowych skarżącego, z których wynikało, że nie posiada on jakichkolwiek środków na pokrycie wpisu od skargi. Skarżący wskazał bowiem, że nie posiada oszczędności, a bieżące koszty utrzymania pokrywa z aktualnie uzyskiwanych przychodów. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Posiada nieruchomość o pow. 1.297 m2, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca nie uzyskuje dochodów, ma natomiast długi. Małżonka jest zatrudniona w firmie skarżącego, córka uczy się. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. 2.850 zł, przy czym ogrzewanie (gaz) 1.000 zł, woda 200 zł, energia elektryczna 200 zł, koszty leczenia 150 zł, lekarstwa 50 zł, wyżywienie 1.200 zł, telefon stacjonarny 50 zł. Skarżący posiada samochody marki Mercedes 914, rok prod. 1993, wartość rynkowa 10.000 zł, Ford Mondeo, rok prod. 2003, wartość rynkowa 30.000 zł, Renault Kangoo, rok prod. 2003, wartość rynkowa 7.000 zł. Powierzchnia domu, w którym mieszka skarżący z rodziną wynosi 328 m2, powierzchnia działki, na której ten dom się znajduje 1.297 m2. Skarżący podał, że nie posiada innych nieruchomości. Oświadczył, że zatrudnia 7 pracowników, środków trwałych podlegających umorzeniu nie posiada. Skarżący oświadczył również, że nie posiada innych źródeł dochodu. Wnioskodawca i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach z o.o., nie pełnią funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach. Do pisma załączył informacje z rachunków bieżących prowadzonych przez A. w T., z których wynika, że rachunki te podlegają zajęciu egzekucyjnemu, salda na tych rachunkach są ujemne, status rachunków: "śpiący". Skarżący ma również zaciągnięty kredyt w A., kredyt został zaciągnięty na kwotę 125.000 zł w dniu 28 marca 2008 r., data spłaty kredytu przypada na dzień 30 marca 2018 r., kwota kolejnej raty, która przypadała na dzień 30 lipca 2014 r. wynosiła 1.467,97 zł. Wnioskodawca do akt sprawy o sygn. I SA/Po 590/14 załączył zestawienie historii spłaty kredytu, z którego wynika, że w dniu 21 lutego 2014 r. spłacił kwotę w wysokości 1.501,64 zł, w dniu 11 marca 2014 r. 1.467,50 zł, w dniu 7 kwietnia 2014 r. 1.467,50 zł, w dniu 9 maja 2014 r. 1.467,97 zł, w dniu 23 czerwca 2014 r. 1.483,41 zł, w dniu 21 lipca 2014 r. 1.481,47 zł. Skarżący do wniosku załączył odpisy zeznań rocznych podatkowych za 2012 i 2013 r. Z deklaracji VAT-7 wynika, że podstawa opodatkowania w styczniu 2014 r. wyniosła 29.171 zł, w lutym 2014 r. 13.651 zł, w marcu 2014 r. 21.015 zł, w kwietniu 2014 r. 16.367 zł, w maju 2014 r. 16.608 zł, w czerwcu 2014 r. 22.097 zł. Sąd I instancji, analizując powyższe dane uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. W ocenie Sądu sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy i jego małżonki w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Majątek zgromadzony przez skarżącego oraz ujawnione przychody w sposób jednoznaczny wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Sąd wskazał w tym zakresie, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Następnie Sąd podkreślił, że pomimo poniesionej straty w latach 2012 i w 2013 r., jak i w pierwszym półroczu 2014 r., skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnia 7 pracowników, z uzyskiwanych przychodów z działalności gospodarczej utrzymuje siebie i swoją rodzinę, spłaca raty kredytu. O możliwościach płatniczych prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej świadczy fakt, że w dalszym ciągu jest ona kontynuowana. Sąd I instancji wskazał jednocześnie, że skarżący nie przedstawił żadnych informacji potwierdzających podnoszoną przez skarżącego okoliczność ponoszenia dodatkowych koszów związanych z zakupem lekarstw. W złożonym zażaleniu skarżący, reprezentowany przez swojego pełnomocnika, wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, ewentualnie o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy. W postawionych zarzutach autor zażalenia wskazał na naruszenie art. 243 § 1 oraz art. 255 P.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy oraz, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej oraz polegające na ich zastosowaniu w sytuacji, gdy wszystkie przedłożone dowody w sprawie dokumentują faktyczne wydatki, koszty utrzymania i zobowiązania kredytowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Za zasadne należy uznać wywody Sądu I instancji odnoszące się do przedstawionych przez stronę okoliczności. W zaskarżonym postanowieniu słusznie zwrócono bowiem uwagę, że z nadesłanych przez stronę dokumentów nie można wyprowadzić wniosku, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy i jego małżonki w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wymaga wyjaśnienia, że przedstawione przez stronę w toku postępowania dane co prawda wskazują, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, to jednak budzą one uzasadnione wątpliwości co do stanu rzeczywistego, a zwłaszcza uzyskiwanych przez stronę dochodów. W świetle przedstawionych dokumentów uzyskiwane przez skarżącego i jego rodzinę dochody mogą wydawać się niewspółmierne do kosztów sądowych, które skarżący zobowiązany będzie ponieść celem prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, jednakże, jak słusznie zwracał uwagę Sąd I instancji, strona mimo wykazywanej straty w latach 2012 i w 2013 r., jak i w pierwszym półroczu 2014 r., nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnia 7 pracowników, z uzyskiwanych przychodów z działalności gospodarczej utrzymuje siebie i swoją rodzinę oraz spłaca raty kredytu. Również argumentacja Sądu wskazująca na brak uprzywilejowania prywatnych zobowiązań strony nad wydatkami związanymi z kosztami sądowymi znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd I instancji słusznie zatem przyjął, że skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. W tym świetle należy uznać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i odpowiada prawu. Nie można przy tym zgodzić się z autorem zażalenia, że Sąd I instancji zupełnie pominął podnoszoną przez skarżącego okoliczność ponoszenia kosztów związanych z leczeniem. Sąd I instancji odniósł się do tego zagadnienia w treści zaskarżonego postanowienia i wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił go przy analizie sytuacji finansowej strony skarżącej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.