I FZ 398/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 535/11 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. oraz za styczeń 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 lutego 2011 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. oraz za styczeń 2006 r. - przyznał W. J. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 250 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych, Sąd I instancji doszedł do wniosku, że obciążenie skarżącego kosztami sądowymi w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu strony. Sąd podkreślił, że konieczność spłaty kredytu zaciągniętego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych. Jak już wielokrotnie wskazywano, niedopuszczalne jest preferowanie zobowiązań prywatnoprawnych ponad publicznoprawne, do których zalicza się obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Sąd ocenił, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła, aby uniemożliwiła uiszczenie kosztów w jakiejkolwiek wysokości. Zażalenie od powyższego postanowienia złożył pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżący ma możliwości partycypować w kosztach postępowania. Wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że skarżący boryka się z problemami finansowymi. Jego sytuacja materialna w dalszym ciągu nie pozwala na stabilizację i poczynienie oszczędności. Aparat skarbowy skutecznie przyczynił się do zawieszenia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast środki z kredytów skarżący przeznacza na bieżącą działalność. Ponadto pełnomocnik wskazał, że zyski strony z tytułu prowadzonej działalności po odliczeniu obciążeń są znikome, więc strona nie mogła zgromadzić jakichkolwiek oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Treść przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W sytuacji, gdy sąd uzna, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Polega ono na wezwaniu wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego na podstawie art. 255 P.p.s.a. Z tej możliwości skorzystał Sąd I instancji. Mimo skierowania do strony wezwania z dnia 12 lipca 2011 r. o udokumentowanie m.in. miesięcznych stałych obciążeń gospodarstwa domowego strona takich dokumentów Sądowi I instancji nie przesłała. Taką postawą strona uniemożliwiła dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Nie bez znaczenia jest również, że strona starając się o zwolnienie od kosztów sądowych winna wykazać, że poczyniła wszelkie możliwe oszczędności w swoich wydatkach, ograniczając je tylko do tych, które są niezbędne dla zapewniania egzystencji. Tymczasem strona wskazała, że ponosi miesięczne wydatki związane ze spłatą kredytu w wysokości 462 zł i w rachunku bankowym posiada limit kredytowy w wysokości 16.000 zł. Wielokrotnie w orzecznictwie sądowym, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, podkreśla się, że niedopuszczalne jest preferowania zobowiązań prywatnoprawnych ponad publicznoprawne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo zatem Sąd I instancji przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dotyczący sytuacji skarżącego i przyznał mu zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 250 zł, a w pozostałej części wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Mając powyższe na uwadze, wobec nienaruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawa, a tym samym braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.