I FZ 475/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1202/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. UZASDNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 5 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1202/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił T.P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 22 kwietnia 2015 r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarżąca przedkładając dokumenty, mające być uzupełnieniem i uprawdopodobnieniem oświadczeń zawartych na druku formularza PPF, nadesłała jedynie część dokumentów wymaganych przez Sąd. Pomimo wezwań nie przedstawiono zaświadczeń z właściwego Urzędu Skarbowego o braku składania zeznań podatkowych za rok 2014 przez męża skarżącej, ani jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej jego dochodów . Sąd stanął zatem na stanowisku, że skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny i wiarygodny całokształtu swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, a wątpliwości wskazane przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2015 r. nie zostały przez skarżącą rozwiane. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych pomimo, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wskazując na powyższą podstawę wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację finansową, rodzinną i majątkową skarżącej pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trudno uznać, aby skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, skoro nie przedstawiła ona dokumentów potwierdzających jej rzeczywistą sytuację. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty, jedynie w oparciu o oświadczenia strony i częściowe informacje. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić. Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej analizy okoliczności z tym związanych ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Wybiórcze informacje wskazane przez stronę nie dały Sądowi pierwszej instancji podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona decyduje, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę przyznania prawa pomocy czy nie. W przedmiotowej sprawie stan majątkowy przedstawiony przez skarżącą budził istotne wątpliwości, albowiem nie potwierdzał jednoznacznie, że strona nie może ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dochód skarżącej w 2014 r. wyniósł 339.649,39 zł, wprawdzie w sprzeciwie wskazano, że dochód ten został pomniejszony o stratę za rok 2011 i po odliczeniu miał wynieść jedynie 5.072,91 zł, ale w takiej sytuacji trudno wskazać na źródło uzyskania środków pieniężnych niezbędnych do uruchomienia mieszkaniowego kredytu budowlano - hipotecznego, albowiem zgodnie z umową tego kredytu z 25 lipca 2014 r. skarżąca do uruchomienia transzy kredytu była zobowiązana do przedstawienia dokumentu potwierdzającego zainwestowanie wkładu własnego w wysokości 155.000 zł. Odnosząc się do sytuacji materialnej męża skarżącej, z którym tworzy wspólne gospodarstwo, należy poprzeć stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie została ona w jakikolwiek sposób zobrazowana. W oświadczeniu z 28 sierpnia 2015 r. stwierdził on, że nie był w stanie uzyskać zaświadczenia właściwego Urzędu Skarbowego o braku obowiązku składania zeznania podatkowego za rok 2014 r., a w związku z koniecznością wyjazdu do pracy za granicę nie podjął dalszych starań celem przedłożenie wymaganego zaświadczenia. Oświadczenie to wskazuje jednoznacznie, że mąż skarżącej uzyskuje środki pieniężne związane z pracą za granicą, które nie zostały wykazane w toku postępowania. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt wyjazdu za granicę nie stanowi dostatecznej podstawy do zaniechania starań o wydanie zaświadczenia o braku obowiązku złożenia zeznania podatkowego za rok 2014, gdyż mąż mógł w tym zakresie posłużyć się pełnomocnikiem, w osobie skarżącej. Rację miał także Sąd pierwszej instancji wskazując, że samo oświadczenie wnioskodawcy o braku dochodów czy prowadzeniu działalności gospodarczej bez jakiegokolwiek wskazania wysokości wypracowanych z tego tytułu przychodów czyni złożony wniosek niewiarygodnym, zwłaszcza w sytuacji, gdy wydatki związane z bieżącym utrzymaniem są regularnie opłacane. W tych okolicznościach dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę sytuacji skarżącej należało uznać za prawidłową w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.