I FZ 515/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1211/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 19 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1211/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał Z. J. adwokata z urzędu, a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odmówił zmiany postanowienia z dnia 10 grudnia 2007 r., w którym zwolniono skarżącego od kosztów sądowych w zakresie przekraczającym każdorazowo kwotę 200 zł w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 19 czerwca 2007 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wskazał, iż jedyną istotną zmianą w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w momencie złożenia uprzedniego wniosku jest likwidacja dotychczasowego przedsiębiorstwa skarżącego "K." i przejęcie należącej do niego nieruchomości przez spółkę "G.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że z dokumentów nadesłanych do prowadzonej równolegle sprawy skarżącego o sygn. akt III SA/Gl 149/08 wynika, że skarżący jest prezesem tejże spółki i właścicielem połowy udziałów. To z kolei doprowadziło Sąd I instancji do wniosku, że jest to w istocie ta sama działalność gospodarcza, tyle że pod inną firmą i w innej strukturze prawnej. W pozostałych kwestiach wywody skarżącego sprowadzają się do polemiki z ustaleniami Sądu, a do wydania postanowienia na podstawie art. 165 ustawy konieczna jest zmiana okoliczności mająca charakter obiektywny, a nie zmiana stanowiska Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarżący złożył co prawda zażalenie na postanowienie z dnia 10 grudnia 2007 r., lecz zostało one odrzucone postanowieniem z dnia 19 marca 2008 r., na które to postanowienie skarżący nie złożył zażalenia. Sąd I instancji uznał za celowe rozszerzenie przyznanego skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata ze względu na obecny etap postępowania sądowoadministracyjnego i to, że skarga kasacyjna może być sporządzona jedynie przez osoby wymienione w art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ewentualne wynagrodzenie adwokata przekracza możliwości majątkowe skarżącego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, iż Sąd I instancji powołał się na błędne wnioski dotyczące przekształcenia "K." w spółkę "G." - właścicielem 100% udziałów w spółce jest bowiem J. E. F., stąd nieuprawniony jest wniosek, iż skarżący dysponują połową udziałów. Spółka jest nadto w stanie organizacji, oczekuje bowiem na poparcie wniosku o zezwolenie na podjęcie produkcji, stąd brak jest dochodów na ewentualne wynagrodzenie dla skarżącego jako prezesa tej spółki. Skarżący wskazał też, iż jego sytuacja materialna wyraźnie się pogorszyła z powodu obłożnie chorej żony, która wymaga stałej opieki medycznej oraz kosztownych lekarstw. Żona wnuka, dotychczas opiekująca się żoną skarżącego podjęła pracę zarobkową. Strona wskazała, że na wnuku skarżącego nie ciąży prawny obowiązek alimentacyjny, powołała również trudną sytuację majątkową wnuka skarżącego i jego rodziny. Podniesiono też, że to skarżący płaci rachunki dotyczące mieszkania i mediów, mimo iż są one wystawiane na wnuka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę na brzmienie art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uznał ten przepis za mający kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony. Zgodnie z art. 165 ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nie ulega przy tym wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że okoliczności, o których mowa w tym przepisie, mają mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zmiana okoliczności sprawy, która pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji strony dokonaną przez Sąd w postanowieniu, o którego zmianę wnosi strona, nie może być przyczyną uwzględnienia takiego wniosku. Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, iż z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2007 r. wynika, że główną przyczyną nieuwzględnienia wniosku strony było uzyskiwanie przez skarżącego stałych dochodów oraz kwestia uzyskiwania pomocy od rodziny. Podkreślano również okoliczność darowania przez skarżącego i jego żonę mieszkania wnukowi. Zaznaczyć należy, iż kwestia prowadzonej działalności gospodarczej nie została uznana za decydującą - Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, iż nie bierze pod uwagę majątku (nieruchomości) związanego z prowadzoną działalnością, a dalsze prowadzenie działalności gospodarczej zostało uznane jedynie za dodatkowy (a nie jedyny) argument o możliwości uzyskania środków koniecznych do poniesienia w pewnym zakresie kosztów postępowania sądowego. Badając okoliczności podnoszone przez skarżącego w złożonym ponownie wniosku stwierdzić trzeba, iż - jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji - jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia z dnia 10 grudnia 2007 r. (wyłączając kwestię ustanowienia pełnomocnika z urzędu). Główną okolicznością powołaną przez skarżącego było przekazanie przedsiębiorstwa spółce "G." i brak uzyskania zezwolenia, uniemożliwiający podjęcie produkcji. W świetle powołanych wyżej powodów nieprzyznania stronie prawa pomocy we wskazanym w pierwotnym wniosku zakresie nie można uznać tego argumentu za wystarczający dla zastosowania art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tej samej przyczyny decydującego znaczenia nie można też przypisać stosunkom właścicielskim we wskazanej spółce. Z kolei argumentacja związana z pogorszeniem się stanu zdrowia małżonki wnioskodawcy nie została wsparta żadną dokumentacją, z której wynikałoby zwiększone obciążenie finansowe skarżącego z tego tytułu. Stąd też podzielić należy ocenę ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy dokonaną w zaskarżonym postanowieniu. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.