I FZ 598/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "R." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 717/11 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "R." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. oraz luty, marzec i kwiecień 2005r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 października 2011r., sygn.akt I SA/Łd 717/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił R. Sp z o.o. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 marca 2011r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności R. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki cywilnej R. w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku oraz luty, marzec i kwiecień 2005 roku. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wnioskiem z dnia 24 czerwca 2011r. R. Sp. z o.o. wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu. Od 2008 roku Spółka przynosi straty, toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne i nie posiada żadnych środków na uiszczenie wpisu. Według bilansu ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą w wysokości 13.412 zł, wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 241.000 zł zaś wartość środków trwałych zamyka się kwotą 81.890 zł, oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego. Podniosła, iż nie osiąga obecnie żadnych dochodów, a jej majątek aktem notarialnym z dnia 31 sierpnia 2010 roku został przekazany innemu podmiotowi. Przedsiębiorstwo jako wkład niepieniężny zostało wniesione do R. Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółki komandytowej w A., której wnioskodawczyni jest wspólnikiem. W skład tego przedsiębiorstwa, przeniesionego do ww. spółki komandytowej, należało m.in.: nazwa przedsiębiorstwa, własność środków trwałych o wartości 58.390 zł, własność ruchomości stanowiących wyposażenie o wartości 23.500 zł, własność ruchomości stanowiących środki obrotowe o wartości 174.411 zł, należności od innych podmiotów w wysokości 280.080 zł, zobowiązania wobec innych podmiotów o wartości 401.924 zł, a także środki zgromadzone w kasie oraz na rachunku bankowym w wysokości 33.293 zł. Całkowita wartość wkładu niepieniężnego, wniesionego przez R. Sp. z o.o. w L. do R. Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka Komandytowa, wyniosła 167.751 zł. Zgodnie z § 11 ww. aktu notarialnego skarżąca spółka, jako wspólnik spółki R. Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka komandytowa, posiada 50% udziału w jej zyskach. Postanowieniem z 11 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia uzasadniając go niemożliwością przewidzenia, że w dniu przekazania przedsiębiorstwa zostanie wszczęte wobec niej postępowanie podatkowe. Spółka ponownie zwróciła uwagę na straty, które przynosiła już od 2008r. oraz na brak jakiegokolwiek majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wartość wniesionego przez Spółkę wkładu niepieniężnego do R. Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka Komandytowa, pozwalała na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd nie zgodził się z podnoszonym w sprzeciwie argumentem, iż sytuacja finansowa Spółki nie ma nic wspólnego z przekazaniem przedsiębiorstwa jak wkładu pieniężnego do Spółki Komandytowej. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił R. Spółce z o.o. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2011r. skarżąca zarzuciła naruszenie przez Sąd art. 246 § 2 pkt.2 p.p.s.a. (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm) poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji gdy strona wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie kosztów postępowania. Strona skarżąca ponownie podniosła, iż w dniu przekazania przedsiębiorstwa nie wiedziała o wszczęciu postępowania podatkowego, nie posiada żadnego majątku, od 2008r. przynosiła stratę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie – wobec braku uzasadnionych podstaw – podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W myśl art. 246 § 2 pkt. 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane powyżej przepisy stanową jednak wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i dlatego powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08 opubl. CBOIS). W związku z tym, to do wnioskodawcy należy uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, które przytacza we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to ciężar dowodu spoczywa na nim. Zgodnie z art., 243 ppsa sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy wyłącznie na wniosek strony, przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży więc wyłącznie w interesie strony. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się zaś tylko do stwierdzenia, że podmiot uzyskuje bądź nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada ogólnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że rozpatrywanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do kompetencji wojewódzkich sądów administracyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny jedynie je kontroluje, sprawując kontrolę legalności orzeczeń sądów I instancji. W niniejszej sprawie, jak trafnie przyjął Sąd I instancji dla oceny sytuacji skarżącej ma znaczenie to, że Spółka wniosła do R. Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka Komandytowa wkład niepieniężny o wartości 167.751zł. Mimo strat jakie przynosiła Spółka w ostatnich latach, posiadała ona bowiem majątek pozwalający na pokrycie kosztów sądowych, ponadto jako znaczący udziałowiec spółki do której wniosła wkład ma zapewne możliwość pozyskania środków na pokrycie tych kosztów. Trudno uznać za przekonujące twierdzenia skarżącej, iż przekazanie przedsiębiorstwa nie miało nic wspólnego z jej sytuacją finansową i by nie była w stanie, posiadając 50% udziału w zyskach spółki do, której wniosła cały swój majątek, pokryć kosztów postępowania w tej sprawie. Dla oceny zasadności zażalenia Spółki nie ma także znaczenia jej argumentacja jakoby nie była ona w stanie przewidzieć wszczęcia wobec niej postępowania podatkowego w dniu przekazania wkładu niepieniężnego do innego podmiotu. Prowadzenie działalności gospodarczej zawsze wiąże się z ryzykiem kontroli ze strony organów podatkowych jak również innych organów. Spółka prowadząc działalność gospodarczą powinna więc mieć świadomość możliwości prowadzenia wobec niej postępowań i powinna zabezpieczyć na taką ewentualność określone koszty. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że Spółka nie wykazała, by spełniała przesłanki do przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.