I FZ 652/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Sp. z o. o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1204/07 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 17 lipca 2007 r. B. Sp. z o. o. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podniosła, że jej trudna sytuacja finansowa nie uległa zmianie od 1995 r. i wszelkie okoliczności przytoczone w rozpatrywanych pozytywnie we wcześniejszych latach wnioskach o przyznanie prawa pomocy są aktualne. Pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r. Spółka została wezwana do nadesłania następujących dokumentów źródłowych: - odpisów zeznań podatkowych spółki o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2006 r. oraz informacji o wysokości osiągniętego przez spółkę dochodu (poniesionej straty) w 2007 r., - wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych krajowych oraz zagranicznych, a w przypadku ich nieposiadania – dokumentów o zamknięciu tych rachunków, - odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2005 i 2006 - dokumentów potwierdzających stan majątkowy wspólnika spółki B. W., - wskazania posiadanych przez spółkę udziałów w innych podmiotach, - szczegółowej informacji dotyczącej należności i zobowiązań spółki. W odpowiedzi Spółka poinformowała, że wskutek zaprzestania działalności gospodarczej od 1995 r. nie posiada zeznań podatkowych ani nie osiąga dochodu, nie posiada rachunków bankowych, nie ma również bilansu ani rachunku zysków i start, licząc od 1995 r. Skarżąca poinformowała również, że posiada dwa udziały w likwidowanej spółce H., a od 1995 r. nie ponosi kosztów. Wierzycielami Spółki są gmina, wspólnota mieszkaniowa, Skarb Państwa. B. W., działając jako jednoosobowy zarząd i jedyny wspólnik, poinformował ponadto, że na zasadach wspólności ustawowej posiada dom 80 m2 na działce 1250 m2 oraz działkę leśną 2700 m2, nie uzyskuje natomiast dochodu, nie składa deklaracji podatkowych i nie posiada rachunku bankowego. Po odmowie przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 18 września 2007 r.), i po wniesieniu sprzeciwu na tę odmowę przez Skarżącą, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1204/07, ponownie odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji wskazał, że oświadczenia Spółki zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Spółka nie nadesłała również żadnych dokumentów źródłowych, o które wnioskował Sąd. Sąd stwierdził ponadto, że Spółka nie wykazała, iż podjęła starania w celu uzyskania środków finansowych, chociażby w drodze dopłaty od wspólnika. Tym samym, zdaniem Sądu I instancji, nie został spełniony obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, co spowodowało oddalenie przez Sąd wniosku w tej sprawie. Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła pismem z dnia 17 listopada 2007 r. zażalenie, w którym wniosła o zmianę ww. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. Skarżąca w uzasadnieniu zażalenia wskazała na naruszenie konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, Sąd musi wniosek oddalić. Druga z przytoczonych sytuacji może mieć miejsce na przykład wtedy, gdy mimo wezwania Sądu strona wniosku nie uzupełniła lub nie złożyła wymaganych dokumentów. Te właśnie okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie. Również w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona nie odniosła się w żaden sposób do argumentacji Sądu dotyczącej zaniechania przedłożenia wymaganych dokumentów, a także niepodjęcia starań w celu uzyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, a jedynie ogólnikowo stwierdziła, że naruszono jej konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu. Wprawdzie skarżąca wskazała, że części dokumentów nie może przedłożyć, gdyż ich nie posiada, nie przedstawiła jednak wnioskowanych przez sąd dokumentów dotyczących zamknięcia rachunków bankowych, nie podając przyczyny zaniechania tego, nie podała też przyczyny nieposiadania bilansu ani rachunku zysków i strat, licząc od 1995 r. Jak słusznie sąd I instancji zauważył, ani we wniosku ani później spółka nie przedstawiła żadnych faktów mogących świadczyć o tym, że podjęła starania w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, np. poprzez zażądanie dopłaty od wspólnika. W aktach sprawy, poza oświadczeniami spółki, brakuje również innych dokumentów, koniecznych do oceny zdolności finansowej spółki. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że prawo pomocy może być przyznawane w wyjątkowych sytuacjach, po spełnieniu warunków wskazanych w p.p.s.a. Otrzymanie prawa pomocy we wcześniejszych sprawach nie może przy tym automatycznie przesądzać o przyznaniu prawa pomocy w kolejnych sprawach. W tych okolicznościach sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji było prawidłowe. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zażalenie Strony - w oparciu o art. 184 w zw. zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. - oddalić.