I FZ 84/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 852/17 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w M. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2017 r. 1. Postanowieniem z 14 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 852/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w M. (dalej zwana "skarżącą spółką") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka pismem z 30 listopada 2017 r. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie pełnomocnik skarżącej spółki pismem z 13 grudnia 2017 r. wniósł o przywrócenie terminu do jego złożenia. Uzasadniając wniosek podał, że pracownik sekretariatu, który zajmował się korespondencją otrzymał polecenie wysłania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pracownik na skutek omyłki pisarskiej błędnie, zamiast na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wysłał przedmiotowy wniosek na adres Izby Administracji Skarbowej w K., nie zważając na treść wniosku, z którego wnikało, że wniosek jest składany do Sądu. Pełnomocnik skarżącej spółki wyjaśnił ponadto, że 11 grudnia 2017 r. uzyskał informację z pisma Izby Administracji Skarbowej w K. o tym, że wniosek został przekazany do Sądu. 3. Sąd I instancji oddalając wniosek o przywrócenie terminu przyjął, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącej spółki okoliczności, które były przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi na zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, nie stanowiły o braku jego winy. Stanowisko takie było tym bardziej, w ocenie sądu I instancji, uzasadnione ze względu na zawodowy charakter działalności pełnomocnika powodujący, że jego odpowiedzialność obejmuje działania osób, której powierzył wykonywanie czynności. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o jego uchylenie i orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Okolicznością bezsporną na gruncie rozpoznawanej sprawy pozostawało to, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został nadany za pośrednictwem poczty 30 listopada 2017 r. a więc z zachowanie terminu przewidzianego do złożenia przedmiotowego wniosku. Jednakże, co było istotne, wniosek został złożony do Izby Administracji Skarbowej w K. Następnie został przekazany, przez organ, 8 grudnia 2017 r. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Powyższe przesądzało o tym, że sąd I instancji zasadnie ustalił, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w rozpoznawanej sprawie został wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin ten upływał bowiem 5 grudnia 2017 r. 5.4. Przystępując w tych warunkach do oceny zarzutów podniesionych w zażaleniu należy co do zasady zgodzić się ze stanowiskiem sądu I instancji, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym stanowi art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje swym zakresem nie tylko działania bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym i że obciążają go zaniedbania pracownika sekretariatu, przy pomocy którego dokonuje czynności procesowej. W art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena uprawdopodobnienia braku winy podlega zawsze ocenie sądu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i przy tej ocenie należy uwzględnić wszystkie istotne okoliczności sprawy (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757). Należy mieć na uwadze to, że uprawdopodobnienie ma na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W szczególności, w ramach tej oceny należy mieć na uwadze rodzaj błędu, który doprowadził do uchybienia terminu. Przy ocenie przesłanek podanych przez stronę dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu należy mieć na uwadze ocenę stopnia zawinienia pełnomocnika w zakresie zadań, do których został powołany ustawą, jak też realizacją konstytucyjnie chronionego prawa do sądu. Na znaczenie prawa do sądu w kształtowaniu rozumienia instytucji przywrócenia terminu wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 644/07 (dostępne w CBOiSA) . 5.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, w której wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku do sądu administracyjnego został prawidłowo sporządzony, a tylko z powodu oczywistej omyłki pracownika kancelarii w zaadresowaniu przesyłki, wysłano go na adres organu zamiast na adres sądu, który wydał wyrok, można przyjąć, że brak winy strony w uchybieniu terminu został uprawdopodobniony. Skarżąca spółka, co należy podkreślić, powierzając pełnomocnikowi prowadzenie sprawy nie dokonała błędu w wyborze, ponieważ pełnomocnik wykonał wszystkie czynności prawidłowo. Z akt sprawy wynikało bowiem, że wszystkie czynności dokonywane przez pełnomocnika skarżącej spółki, które mógł skontrolować i na realizację których miał wpływ, zostały wykonane z zachowaniem standardów profesjonalizmu. W nagłówku wniosku z 30 listopada 2017 r. został prawidłowo oznaczony przez pełnomocnika adresat wniosku: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Także opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku została wniesiona w terminie na rachunek bankowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Bezspornym też pozostaje, że czynność adresowania koperty, jak też wysłania przesyłki, wykonywał pracownik kancelarii, a pełnomocnik nie brał w nich bezpośrednio udziału. 5.6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach rozpoznawanej sprawy, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi wiązałaby się dla strony z dolegliwym skutkiem w postaci braku możliwości złożenia skargi kasacyjnej i pozbawieniem jej prawa do sądu zagwarantowanego Konstytucją (art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P). Biorąc pod uwagę fakt, że wniosek został nadany w terminie, popełniony przez pracownika kancelarii błąd należało potraktować jako oczywistą omyłkę pisarską, która uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi. 5.7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.