I FZ 9/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 2119/08 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. III SA/Wa 2119/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, iż prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego ani oszczędności. Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 4.600 zł brutto (dochody netto ok. 3.321 zł), przy czym ponosi wydatki na żywność, ubrania, środki czystości, dojazdy, opłaty za lokal, energię elektryczną, gaz, telefon stacjonarny, artykuły biurowe, znaczki do korespondencji, opłaty za telefony, internet i telewizję kablową oraz leki (łączna kwota wszystkich wydatków - 3.294 zł). Ponadto wydatki, które ponosi na wpisy sądowe oszacował na ponad 5.000 zł. Po przeanalizowaniu wniosku skarżącego oraz złożonych informacji dotyczących jego sytuacji finansowej Sąd stwierdził, że przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od kosztów sądowych, nie mają zastosowania w odniesieniu do skarżącego. Sąd argumentował to tym, że skarżący dysponuje miesięcznie kwotą w wysokości ok. 3.300 zł. Kwota ta pozostaje do dyspozycji jednej osoby i przeznaczona jest wyłącznie na utrzymanie skarżącego, który nie znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej. W zakresie wskazanych przez skarżącego sygnatur spraw, w których zobowiązany jest zapłacić wpisy sądowe, również toczą się postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Poza tym strona nie jest zmuszona do zapłaty wszystkich wpisów sądowych od skarg jednocześnie. Zdaniem Sądu skarżący jest w stanie ponieść koszt wpisu sądowego w kwocie 100 zł bez uszczerbku swojego utrzymania koniecznego, zwłaszcza w świetle tego, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy. Ponadto pomimo wezwania Sądu skarżący nie załączył wyciągu bankowego z konta bieżącego, na które otrzymuje wynagrodzenie. Nie wykazał on również szczegółowych wydatków, jakie składają się na koszty wyżywienia, ogólnie podając kwotę 1.700 zł. Tymczasem to w interesie wnoszącego o przyznanie prawa pomocy leży pełne i rzeczowe przedstawienie Sądowi wszystkich okoliczności, świadczących o niemożliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, że WSA w Warszawie nie wziął pod uwagę, iż kolejne sprawy dotyczące skarg na decyzje i postanowienia oczekują na przekazanie do Sądu przez Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący wskazał również, że kwota wpisów sądowych, które powinien uiścić przekracza 6.000 zł. Wnoszący zażalenie wskazał, że poniesienie ww. wpisów sądowych będzie niewątpliwie uszczerbkiem dla jego koniecznego utrzymania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić w sytuacji wyjątkowej, o której mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, Sąd musi wniosek oddalić. Zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym zakresie należy mieć na uwadze, że skarżący wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W związku z tym faktem, a także okolicznościami wynikającymi z akt sprawy, należy przyjąć, że skarżący jest jedyną osobą, której utrzymanie jest finansowane z jego środków pieniężnych. Należy mieć przede wszystkim na uwadze fakt, iż skarżący osiąga stały dochód miesięczny w wysokości ok. 3.321 zł netto. Słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że kwota ta pozostaje do wyłącznej dyspozycji skarżącego, który nie znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Ponadto pomimo wezwania Sądu skarżący nie przedstawił wszystkich dowodów potwierdzających jego trudną sytuację materialną (brak wyciągu bankowego z konta bieżącego, na które wpływa wynagrodzenie ze stosunku pracy). W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Podkreślenia również wymaga, że w przedmiotowej sprawie jedynym kosztem, jaki skarżący musi ponieść na obecnym etapie postępowania sądowego jest wpis od skargi w kwocie 100 zł. Fakt ponoszenia kosztów sądowych w innych sprawach nie może być uznany za okoliczność wyłącznie uzasadniającą przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zwłaszcza, że posiada on płynność finansową, jako że otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Należy uznać, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zażalenie strony - w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - oddalić.