I FZ 92/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 107/25 odrzucające skargę w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 1801-IER.7010.14.2024 w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości w podatku od towaru i usług. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 107/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej Sąd I instancji) odrzucił skargę M.K. (dalej jako Skarżący lub Podatnik) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej DIAS lub Organ podatkowy) z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 1801-IER.7010.14.2024 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od towaru i usług. Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie faktycznym. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie DIAS z dnia 12 grudnia 2024 r. W związku z powyższym wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwań pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały prawidłowo doręczone Skarżącemu w dniu 20 lutego 2025 r. Termin na uzupełnienie braków formalnych i fiskalnych skargi upłynął 27 lutego 2025 r. Skarżący nie uzupełnił braków. Mając na względzie powyższe Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając rozstrzygnięciu: - Naruszenie zasady proporcjonalności poprzez zastosowanie rygorystycznych konsekwencji formalnych w sytuacji, gdy brakujące dane są obecnie uzupełniane, a uchybienie terminowi miało charakter incydentalny i niezawiniony, - naruszenie prawa strony do rzetelnego postępowania oraz prawa do sądu, poprzez odmowe rozpatrzenia merytorycznej skargi z powodów, które nie wpłynęły na jej istotę. W rezultacie powyższego wniesiono o: - uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o odrzuceniu skargi, - ponowne rozpoznanie sprawy po uwzględnieniu uzupełnionych braków formalnych. Razem z zażaleniem Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi uzasadniając nie uzupełnienie braków formalnych i fiskalnych w terminie "z przyczyn niezależnych od siebie", podając, że informacja o konieczności dokonania tych czynności nie została przez Skarżącego odczytana na czas, co było wynikiem okoliczności losowych. Wnioskowi temu, na chwilę obecną, nie został nadany bieg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z kolei w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z kolei przepis art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. stanowi, że pismo powinno zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Tego rodzaju brak stanowi brak formalny skargi, który podlega uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie wywołuje skutek w postaci jej odrzucenia, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżący nie uiścił wpisu od skargi ani nie wskazał numeru PESEL w zakreślonym terminie co skutkowało odrzuceniem skargi przez Sąd. Treść powyższych artykułów jest jasna i bezwarunkowa, nie uiszczenie wpłaty jak i nieuzupełnienie braku w postaci niepodania nr PESEL Skarżącego skutkuje odrzuceniem skargi. Termin 7-dniowy jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Jeżeli z przyczyn od strony niezależnych termin ten nie może być zachowany, służy stronie ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków. Przekroczenie terminu ma miejsce wtedy, gdy strona w ogóle nie podejmuje czynności uzupełniających lub podejmuje je bezskutecznie, tzn. braki nie zostaną uzupełnione w całości lub części. (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 49.) Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest to, że przekroczenie terminu w ocenie Skarżącego było "nieznaczne". Instytucja terminu na uzupełnienie braków formalnych ma charakter gwarantujący pewność obrotu prawnego. Nie ulega wątpliwości, że zamierzony skutek może wywrzeć wyłącznie wolne od braków formalnych pismo. Wyznaczony przez przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. termin stanowi udogodnienie dla stron, aby w dodatkowo wyznaczonym, tygodniowym terminie uzupełnić braki pisma – w tej sytuacji pismo poprawione lub uzupełnione wywołuje skutki od dnia jego wniesienia (art. 49 § 3 p.p.s.a.). W kwestii konstytucyjności i dopuszczalności stosowania przepisów o brakach formalnych wypowiadał się wielokrotnie – z aprobatą - Trybunał Konstytucyjny (por. np. Wyrok TK z 2.12.2020 r., SK 9/17, OTK-A 2020, nr 64). Co do złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu, trafnie wskazuje się w literaturze, że przesłanki środka odwoławczego na odrzucenie skargi i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają co oznacza tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne równocześnie. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu na odrzucenie skargi, a w przypadku jego prawomocnego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. (por. D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2014, nr 3, s. 76-88). Wynika to z faktu, że bezprzedmiotowe byłoby przywracanie terminu, co do którego jeszcze prawomocnie nie stwierdzono uchybienia. Jak zostało wskazane powyżej, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, ponieważ nie ma takiej możliwości aby uchybienie terminu było niezawinione, a przynajmniej nie zostało to uprawdopodobnione przez Skarżącego. Nie naruszono również prawa do rzetelnego postępowania oraz prawa do sądu, z tego względu, że skargę odrzucono z mocy prawa ze względu na nie dochowanie wymogów formalnych i fiskalnych przez Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.