I GPP 13/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi B. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 318/16 w sprawie ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. Pismem z dnia 4 listopada 2018 r. B. P. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 318/16. Skarżący podał, że od chwili wszczęcia postępowania przed WSA do momentu wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło około 2 lata i 8 miesięcy. Sąd dotychczas nie rozpoznał wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie wydał postanowienia w tym przedmiocie. Opóźnienie w rozpoznaniu powyższego wniosku jest tak znaczne, iż powoduje przewlekłość całego postępowania. Zdaniem strony od momentu złożenia wniosku o przyznanie pomocy prawnej sąd nie podjął jakichkolwiek czynności procesowych. Skarżący wskazuje, że wskutek kilkuletniej bezczynności sądu nastąpiło naruszenie obowiązku rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, gdyż nie wystąpiła żadna okoliczność, istotna dla prawidłowego przebiegu postępowania, która uzasadniałaby nierozpatrzenie sprawy. W następstwie długotrwałego postępowania sądowego skarżący doznał niepowetowanej krzywdy i szkody majątkowej. Opieszałość sądu w sprawie wywołała u niego poczucie krzywdy moralnej, a dodatkową okolicznością niezwykle stresującą jest cel, jakiemu służy bezprawna przewlekłość postępowania oraz zamiar zaszkodzenia stronie skarżącej. W ocenie skarżącego skutkiem kilkuletniej bezprawnej przewlekłości postępowania są szkody majątkowe, spowodowane faktem, iż organ egzekucyjny prowadził bezpodstawnie egzekucję z majątku skarżącego i pozostaje w gotowości do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zaznaczył, że bezczynność sądu w sprawie jest szczególnie dotkliwa, gdyż oznacza przyzwolenie na samowolne, sprzeczne z przepisami prawa prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. i podejmowanie wobec niego czynności egzekucyjnych, w celu wykonania rzekomo ciążącego na nim obowiązku. Z uwagi na powyższe skarżący domagał się przyznania od Skarbu Państwa kwoty 15.000zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75; dalej: ustawa), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Aby stwierdzić, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy ocenić w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (...) uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się strony zarzucającej przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy). Zdaniem NSA, powyższa ocena nie może być oderwana od obowiązku rozpoznawania przez Sąd wszystkich spraw wniesionych do tego sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania, jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienia NSA z 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12, z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GPP 18/18). Aby ocenić, czy postępowanie w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 318/16 toczy się przewlekle, należy przeanalizować przebieg tego postępowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 25 marca 2016 r. złożył skargę do Sądu I instancji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie prawomocnym postanowieniem z dnia 14 lipca 2016 r. WSA w Łodzi, sygn. akt III Sa/Łd 318/16 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz poprzez ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. (k. 57 akt sądowych) WSA w Łodzi zwrócił się do Okręgowej Izby Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie dla skarżącego adwokata z urzędu. W piśmie tym zawarto informację o przedmiocie sprawy. Pismo zostało doręczone OIA w Łodzi (k. 57 akt sądowych). Z kolei skarżący, pomimo dwukrotnej awizacji, nie odebrał przesyłki zawierającej powyższe pismo i zgodnie z art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uznano ją za skutecznie doręczoną z dniem 8 sierpnia 2016 r. i pozostawiono w aktach sprawy. Następnie OIA w Łodzi przesłała do WSA w Łodzi pismo z dnia 25 lipca 2016 r. o wyznaczeniu adw. M. W. pełnomocnikiem skarżącego (k. 62 akt sądowych). W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 253 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy. W przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, sąd zawiadamia o tym właściwą radę. Stosownie do § 2 wskazanego przepisu okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w § 1, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie pełnomocnika oraz sąd. W zawiadomieniu kierowanym do sądu właściwa rada wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do doręczeń. W przypadku ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, właściwa rada informuje również niezwłocznie sąd o dacie zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Z akt sprawy wynika nadto, że ustanowiony pełnomocnik skarżącego w opinii prawnej z dnia 15 listopada 2016 r. wskazał na brak podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2016 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 318/16. W powyższej opinii prawnej wskazał on na podejmowane próby nawiązania kontaktu ze skarżącym, który nie odbierał kierowanej do niego korespondencji. Z protokołu rozprawy z dnia 27 września 2016 r. (k. 82 akt sądowych) wynika, że skarżący był reprezentowany przez adwokat M. T. (z substytucji adwokata M.W., ustanowionego w sprawie z urzędu). Pełnomocnik skarżącego złożył również wniosek o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia wyroku WSA wydanego w dniu 27 września 2016 r. (k. 84 akt sądowych). Odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 listopada 2016 r. Przedstawiony powyżej przebieg podejmowanych czynności w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji, nie daje podstaw do uwzględnienia skargi na przewlekłość tego postępowania. W przedmiotowej sprawie, nie można zarzucić przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ w czasie trwania całego postępowania poszczególne czynności procesowe podejmowane były prawidłowo, bez nadmiernej i nieuzasadnionej zwłoki, co wynika z przytoczonego przebiegu postępowania. Od dnia wpływu skargi do Sądu I instancji (6 kwietnia 2016 r.) do dnia wydania wyroku przez ten Sąd (27 września 2016 r.) upłynęło 5 miesięcy i 21 dni. Należy zwrócić uwagę, iż czas rozpoznawania sprawy wynikał przede wszystkim z ze złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, co wiązało się z analizą przez Sąd I instancji zgromadzonego w tej kwestii materiału dowodowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie sądowe toczące się przed WSA w Łodzi nie trwało dłużej niż było to konieczne. Nadto, terminowo i prawidłowo podejmowano poszczególne czynności sądowe, a tym samym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, postanowił jak w sentencji.