I GSK 1001/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-10

Skład orzekający: Janusz Zajda, Zofia Borowicz, Zofia Przegalińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sfałszowanie dokumentów celnych przez stronę trzecią, które miało miejsce w związku z procedurą uzyskania refundacji wywozowej, może stanowić podstawę do uznania refundacji za nienależnie pobraną i zobowiązania do jej zwrotu, nawet jeśli beneficjent nie był bezpośrednio odpowiedzialny za fałszerstwo?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nawet jeśli sfałszowanie dokumentów celnych nastąpiło z winy strony trzeciej, to beneficjent refundacji wywozowej ponosi odpowiedzialność za nienależnie pobrane środki. Przepisy prawa wspólnotowego (art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia nr 612/2009) przypisują beneficjentowi działania stron trzecich związane z formalnościami niezbędnymi do wypłaty refundacji, co skutkuje obowiązkiem zwrotu środków wraz z odsetkami.
Stan faktyczny
Spółka K. S.A. złożyła wniosek o refundację wywozową na wywóz cukru, przedkładając dokumenty celne. Po wypłacie refundacji, w wyniku pomocy prawnej, ustalono, że przedłożona deklaracja celna z Kirgistanu została sfałszowana i nie potwierdzała dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu. Organy administracji ustaliły kwotę nienależnie pobranych środków i zobowiązały spółkę do ich zwrotu. WSA oddalił skargę spółki, a NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Protokolant Milena Dąbkowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S.A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 grudnia 2013 r.; sygn. akt V SA/Wa 1330/13 w sprawie ze skargi K. S.A. w T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r.; nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1330/13, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę K. S.A. w T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej oraz zobowiązania do ich zwrotu. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca w dniu 24 lutego 2005 r. do Agencji Rynku Rolnego (dalej ARR) wpłynął wniosek skarżącej Spółki o wypłatę refundacji WPR1 nr [...] z [...] lutego 2005 r. do ilości 250 000 kg cukru, wywiezionego na podstawie wyciągu z pozwolenia o nr [...]. W dniu 16 maja 2005 r. skarżąca przedłożyła w ARR kirgiską deklarację celną z 11 marca 2005 r. (nr druku [...]) zawierającą w polu nr 1 zapis IM-40 (typ deklaracji), w polu nr 37 kod procedury 4000 70 (dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu), w polu 35 masa brutto 752.250 kg, w polu 38 masa netto 750.000 kg, a w polu 47 informacje o opłatach (cło importowe 10%, VAT 20%). Natomiast w dniu 3 sierpnia 2005 r. złożyła polskie dokumenty transportowe potwierdzające wywóz cukru. W dniu 22 sierpnia 2005 r. Skarżąca przedłożyła w ARR rachunek nr [...] dotyczący wypłaty refundacji wywozowej do wniosku WPR1 nr [...] na kwotę 455 846,86 zł. Przedmiotowa płatność została zrealizowana przez ARR w dniu 5 września 2005 r. W celu zapewnienia poprawności przebiegu procesu naliczania i wypłaty refundacji wywozowych ARR podjęła działania dotyczące porównania importowych dokumentów celnych przedłożonych przez skarżącą Spółkę do ARR z analogicznymi dokumentami znajdującymi się w Republice Kirgiskiej, celem potwierdzenia ich zgodności i autentyczności. Na skutek podjętych działań w ramach zagranicznej pomocy prawnej, uzyskano od kirgiskiej administracji celnej kopię deklaracji o numerze druku [...] dotyczącą wniosku WPR1 nr [...]. W dniu 3 października 2011 r. do ARR wpłynęło pismo Ministerstwa Finansów z przekazujące kopię pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Republiki Kirgiskiej nr 25/7/5161 z 10 sierpnia 2011 r. informujące o prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym przedstawionych deklaracji oraz o stwierdzeniu sfałszowania deklaracji. Kirgiska administracja celna potwierdziła, że deklaracje objęte postępowaniem wyjaśniającym nie zostały objęte procedurą IM-40 (dopuszczenie do swobodnego obrotu), lecz procedurą IM-71. Stwierdziła, że w przypadku przedmiotowych deklaracji przedłożonych przez polskich eksporterów cukru w celu otrzymania refundacji miało miejsce fałszerstwo dokumentów. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 13 ust. 1-3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 633 ze zm.; dalej: ustawa o ARR) z uwzględnieniem przepisów art. 49 ust. 1, art. 15-17 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 186 z 17 lipca 2009 r., ze zm., str. 1-58; dalej: rozporządzenie nr 619/2009), Prezes ARR decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej przez ARR spółce do wniosku WPR1 nr [...] w wysokości 455.847 zł oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu wymienionej kwoty wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych. W wyniku rozpoznania odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał przepisy prawa stanowiące podstawę prawną decyzji oraz wyjaśnił ich znaczenie w rozpatrywanej sprawie. Wskazał dowody, na podstawie których uznał, iż deklaracja celna importowa z dnia 11 marca 2005 r. przedłożona przez skarżącą jako dowód dokonania przywozu towaru do kraju przeznaczenia jest nieautentyczna i nie może stanowić o uprawnieniu do refundacji. Według deklaracji celnej wystawionej przez kirgiską administrację towar został jedynie wprowadzony na terytorium Kirgistanu – Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Deklaracja ta nie potwierdza spełnienia wymogu art.15 ust. 3 rozporządzenia 800/1999 (art. 16 ust. 3 rozporządzenia 612/2009) warunkującego otrzymanie refundacji wywozowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Spółki, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. W ocenie Sądu I instancji organy słusznie uznały, że spółka nie przedstawiła dokumentu celnego potwierdzającego spełnienie wymogu określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 800/1999 (art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009) uprawniającego do refundacji, dlatego należało przyjąć, że refundacja w stosunku do towaru objętego wnioskiem WPR1 nr [...] jest nienależna i zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Sąd nie podzielił zarzutów, że postępowanie nie potwierdziło jednoznacznie, z uwagi na nieustalenie winnych "rzekomego fałszerstwa", że skarżąca przedstawiła nieprawdziwą deklarację celną. W ocenie Sądu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy okoliczność odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie posłużenia się fałszywymi dokumentami. Kwestia poszukiwania osób odpowiedzialnych za przerobienie (sfałszowanie) dokumentów jest odrębną i nie mającą znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Tym samym Sąd nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze odnoszących się do naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.). Sąd nie uznał również za zasadny zarzutu naruszenia art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a. bowiem długi czas trwania kontrolowanego postępowania wynikał nie z opieszałości organów, a złożoności postępowania dowodowego i konieczności przeprowadzania go we współdziałaniu z organami innych państw, na których działanie organ prowadzący wpływu nie miał. Za niezasługujący na uwzględnienie Sąd uznał również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zgodnie z akapitem trzecim, każdy akt właściwego organu, informujący beneficjenta o postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia ewentualnych nieprawidłowości, powoduje przerwanie okresu przedawnienia. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Najpóźniejszy termin przedawnienia ustalony zgodnie z treścią art. 3 ust 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 (8 lat) upłynął z dniem 11 lutego 2013 r. Decyzja I instancji ustalająca kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej została wydana przez Prezesa ARR w dniu [...] stycznia 2013 r. i doręczona skarżącej i jej pełnomocnikowi w dniu 24 stycznia 2013 r., czyli przed upływem tego terminu. Decyzja orzekająca o ustaleniu kwoty nienależnie zwolnionych przez ARR zabezpieczeń jest – zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR - decyzją ustalającą. W przypadku decyzji ustalających postępowanie odwoławcze może toczyć się po upływie terminu przedawnienia, jednakże organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie, nie może także, uchylając decyzję pierwszej instancji, przekazać sprawy do ponownego rozpoznania. Tak więc decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji może być wydana po upływie 8-letniego okresu przedawnienia. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie, gdyż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzję Prezesa ARR została wydana w dniu [...] marca 2013 r. i doręczona stronie 28 marca 2013 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła K. S.A. w T., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez bezpodstawne wydanie wyroku przez Sąd I instancji, pomimo niewyjaśnienia należycie wszystkich okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim okoliczności i zdarzeń mających wpływ na odpowiedzialność Spółki; 2. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm., dalej: ustawa o administrowaniu) poprzez nieuprawnione zastosowanie art. 4 tej ustawy i w konsekwencji tego błędne zaakceptowanie stanowiska organów administracji, że wyłączenia z zastosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przewidziane w art. 4 ustawy o administrowaniu, a w szczególności wyłączenie z zastosowania art. 80 k.p.a., znajduje zastosowanie w sprawie rozliczenia refundacji wywozowej; 3. art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 1 rozporządzenia Rady (WE, EuroAtom) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (dalej: rozporządzenie Rady nr 2988/95) poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd I instancji nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji art. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 i uznanie za prawidłowe, stanowiska organów administracji, zgodnie z którym działanie Spółki związane z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu stanowi nieprawidłowość, a wypłacona Spółce refundacja została pobrana z naruszeniem prawa, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na Spółkę obowiązku zwrotu otrzymanej refundacji wywozowej wraz z należnymi odsetkami; 4. naruszenie art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia Komisji nr 612/2009 poprzez błędne zaakceptowanie przez Sąd I instancji nieprawidłowego zastosowania przez organy administracji art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia Komisji nr 612/2009 i bezpodstawne przyjęcie, że do działań Spółki związanych z wywozem cukru do Republiki Kirgistanu ma zastosowanie wyrażone w tym przepisie domniemanie, że "działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli instancyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, jest zdeterminowany granicami środka zaskarżenia. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie, a jedynie w świetle podniesionych zarzutów. Niniejsza skarga kasacyjna została oparta w przeważającej części na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że powołana na tę okoliczność argumentacja, odnosząca się do ustaleń w zakresie kirgiskiej deklaracji celnej, nie dowodzi jeszcze o tym, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a., wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W stanie sprawy organ był zobowiązany, w świetle przepisów prawa unijnego i krajowego, do kontroli prawidłowości realizacji przez bebeficjenta przyznanej mu refundacji wywozowej z tytułu wywozu cukru poza obszar celny Wspólnoty, a w przypadku stwierdzenia naruszeń w tym zakresie do orzeczenia o jej zwrocie oraz nałożenia kary pieniężnej. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające nie narusza wspomnianych wcześniej reguł postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ dokonał ustaleń z uwzględnieniem materiału dowodowego uzyskanego w ramach pomocy prawnej od kirgiskich władz państwowych. Z przesłanych dokumentów wynika, że przedłożone przez beneficjenta deklaracje celne mające potwierdzić wywóz cukru poza obszar celny Wspólnoty zostały sfałszowane. Z pisma administracji celnej Republiki Kirgiskiej z 29 października 2009 r. znak: 25-11/5304 wynika bowiem, że będąca przedmiotem zapytania m.in. deklaracja nr 178186 jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) dokonanej przez organy celne Republiki Kirgiskiej. Z przekazanej przez władze Republiki Kirgiskiej dokumentacji wynika też, że towar objęty deklaracją importową nr [...] odprawiono z zastosowaniem procedury IM-71 (wolny obszar gospodarczy). Opisana nieprawidłowość miała kluczowe znaczenie dla załatwienia sprawy. Potwierdzała ona brak wymaganego przepisami prawa dokumentu, z którego wynikałoby, że cukier został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty, a także, że został wprowadzony do swobodnego obrotu na terytorium Republiki Kirgiskiej lub innego kraju trzeciego. Stąd też, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania przedmiotowych decyzji, a jego legalność nie powinna budzić uzasadnionych wątpliwości, skoro pochodzi w zasadniczej części od kirgiskich władz państwowych i został uzyskany w ramach międzypaństwowej pomocy prawnej, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Natomiast wnosząca skargę kasacyjną, poza ogólnikową argumentacją, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dokumentów, które podważałyby ich wiarygodność. Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie znajduje on również oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. z 2004 r. Nr 97, poz. 963) mają zastosowanie, w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego, do obrotu towarami z krajami trzecimi, w takim zakresie, w jakim obrót ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami prawa (art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy). Z jej treści wynika, że ma ona zastosowanie m.in. do spraw, w których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na wywóz towaru z obszaru celnego Wspólnoty z zastosowaniem refundacji (art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy). Przez obrót towarami z krajami trzecimi, według art. 2 pkt 5 powołanej ustawy, należy rozumieć przywóz towarów pochodzących z kraju trzeciego na obszar celny Wspólnoty lub wywóz towarów do kraju trzeciego z obszaru celnego Wspólnoty niezależnie od sposobu ich przemieszczania przez granicę, a także związane z tym nadawanie upoważnień podmiotom dokonującym takiego obrotu w zakresie towarów rolno-spożywczych. Natomiast krajem trzecim w rozumieniu art. 2 pkt 13 tej ustawy są kraje niebędące członkami Wspólnoty Europejskiej. Za chybiony należy zatem uznać pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą mają zastosowanie wyłącznie do postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia, czy też zastosowania środków administracyjnych, a więc w bardzo ścisłym zakresie, natomiast w pozostałym zakresie należy stosować przepisy ustawy z 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 ze zm.). Z przepisów ustawy powołanej jako druga (art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. c) oraz rozdziału 6) wynika bowiem, że odwołuje się ona do rynku producentów cukru, a nie wymiany towarowej cukru z krajami trzecimi. W stanie sprawy, przedmiotem postępowania było wymierzenie kary pieniężnej, co nastąpiło po tym jak organ ustalił, że strona zawnioskowała o nienależną refundację wywozową na wywóz cukru do Republiki Kirgiskiej. Oznacza to, że organ prawidłowo zastosował art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. W myśl tego przepisu z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Tym samym w sprawie brak było podstaw do stosowania art. 80 k.p.a., statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów. Na marginesie wypada jedynie zauważyć, że gdyby hipotetycznie przyjąć, że w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, a nie przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, to z uwagi na treść art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych brak byłoby podstaw do zastosowania art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., na których został oparty zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 tej ustawy, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Tak więc sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, w sposób nawzajem się wykluczający, podważa również ich skuteczność. Z powyższych względów zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadny. Odnosząc się do zarzutu z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji błędne zaakceptowanie nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 i uznanie za nieprawidłowy wywóz przez spółkę cukru do Republiki Kirgiskiej, co w pełni nie odpowiada ustawowym wymogom. Z treści art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że jest on przepisem materialnym (określa cel regulacji oraz wprowadza definicję "nieprawidłowości"), a nie procesowym, a więc zarzut naruszenia tego przepisu (przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) powinien być oparty na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., ewentualnie w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a nie jak przyjął autor skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wynika to z faktu wyraźnego rozdziału w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych na materialne (pkt 1) i procesowe (pkt 2). W każdym bądź razie jego niewłaściwe zastosowanie powinno wynikać z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a nie wykreowanego przez stronę na potrzeby skargi kasacyjnej, co miało miejsce w rozpoznawanej skardze kasacyjnej. Dodać też trzeba, że, wskazany przepis składa się z dwóch jednostek redakcyjnych: "W celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego (ust. 1). Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (ust. 2)." Obligowało to wnoszącą skargę kasacyjną, stosownie do art. 176 p.p.s.a., do wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu, która w jej ocenie została naruszona przez Sąd, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania właściwej podstawy kasacyjnej, czy też do jej poszerzania. Na marginesie powyższych rozważań wypada jedynie zauważyć, że z argumentacji podniesionej w ramach tego zarzutu wynika, że autor skargi kasacyjnej próbował w ten sposób zakwestionować przypisywane spółce nieprawidłowości w związku z wywozem cukru do Republiki Kirgiskiej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagało to jednak wskazania konkretnych okoliczności, popartych dowodami, jak też konkretnych przepisów procesowych, których naruszenia miałby dopuścić się Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej podniesiono naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Według pierwszego z wymienionych przepisów sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem, wnosząca skargę kasacyjną powinna była wykazać, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według niedopuszczalnych kryteriów, lub też z przekroczeniem dopuszczalnych granic tej kontroli, w wyniku czego doszło do zastosowania niewłaściwego środka, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutu z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że w myśl art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia nr 612/2009 działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjantowi. Ustalenia w tym zakresie należą do sfery faktów. Tym samym kwestionując ustalenia w tym zakresie wnosząca skargę kasacyjną powinna była wskazać konkretne przepisy procesowe, które jej zdaniem zostały naruszone, co miałoby doprowadzić w konsekwencji do podjęcia wadliwego orzeczenia, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło. Jak wcześniej zostało wykazane zarzut oparty na art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. okazał się nieskuteczny. Natomiast wyrażone przez stronę stanowisko, co do braku podstaw przypisywania jej odpowiedzialności za stwierdzone nieprawidłowości, nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Trzeba bowiem podkreślić, że bez wpływu na wynik sprawy pozostaje fakt, na jakim etapie i w wyniku jakich działań doszło do sfałszowania deklaracji celnej, która następnie została przedstawiona przez beneficjenta refundacji wywozowej do rozliczenia. Jak wynika bowiem z powołanego wcześniej przepisu, konsekwencje prawne, bez względu na okoliczności sprawy, obciążają beneficjenta. W sprawie nie ma natomiast wątpliwości, że beneficjentem refundacji wywozowej była skarżąca spółka, a skoro tak to wszelkie stwierdzone nieprawidłowości, które spowodowały lub mogły spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem, obciążają spółkę. Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 4 petitum skargi kasacyjnej. Podsumowując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło