I GSK 1022/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Maria Myślińska Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. H.-P. "Z." Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 8 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1324/06 w sprawie ze skargi P. H.-P. "Z." Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K., 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz P. H.-P. "Z." Spółki z o.o. w K. kwotę 1352 zł (tysiąc trzysta pięćdziesiąt dwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia [...] lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1324/06 po rozpoznaniu sprawy ze skargi "Z." Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odsetek wyrównawczych – oddalił skargę. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: W dniu [...] października 2005 r. skarżąca zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na podstawie dokumentu SAD nr [...], określając w zgłoszeniu celnym, że sprowadzony z C. towar stanowią: "żarówki energooszczędne". Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął z urzędu postępowanie w związku z wątpliwościami co do klasyfikacji taryfowej powyższego towaru, ujawnionymi w wyniku kontroli celnej przeprowadzonej w siedzibie skarżącej Spółki, powołał rzeczoznawcę z zakresu wyrobów elektrycznych z Ośrodka Rzeczoznawstwa SEP w K., który stwierdził, że sprowadzony przez skarżącą towar stanowią świetlówki kompaktowe ze scaloną elektroniką, tj. elektroniczne kompaktowe fluorescencyjne lampy wyładowcze. Uwzględniając wyniki tej ekspertyzy Naczelnik Urzędu Celnego w K., decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe określił kwotę długu celnego oraz odsetki wyrównawcze za okres od dnia powstania długu celnego ([...] października 2005 r.) do dnia zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego ([...] marca 2006 r.). W toku postępowania odwoławczego skarżąca przedstawiła opinię prof. dr hab. inż. J. W. – rzeczoznawcę Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Materiałów Budowlanych, który w wydanej opinii ustalił, że sprowadzony przez skarżącą towar stanowią świetlówki fluorescencyjne z termokatodą oraz że bez przeprowadzenia badań nie można na podstawie wyglądu zewnętrznego stwierdzić, czy towar ten jest żarówką, świetlówką fluorescencyjną z termokatodą, czy lampą wyładowczą. Dyrektor Izby Celnej w K. po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Spółka "Z." wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę Spółki "Z." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. wskazując, że skarżąca nie wykazała, że spełniła przesłanki ekskulpacyjne, przewidziane w art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), wyłączające pobranie odsetek W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w szerokim zakresie, chcąc wykazać należytą dbałość o swoje interesy, a także w celu wykluczenia skutków ryzyka handlowego wynikającego z błędnej taryfikacji towaru, winna była dochować w swoich działaniach należytej staranności, odpowiedniej do charakteru i rozmiaru prowadzonej działalności. Jednym ze środków do uzyskania tego celu była możliwość wystąpienia o wydanie wiążącej informacji taryfowej, której uzyskanie poprzedza dogłębna analiza stanu towaru. Decyzja organów celnych zawierająca wiążącą informację taryfową "gwarantuje" importerowi właściwą ochronę co do klasyfikacji taryfowej. Sąd uznał również, że skarżąca mogła we własnym zakresie podjąć czynności zmierzające do ustalenia stanu towaru i jego właściwej klasyfikacji. Tymczasem skarżąca klasyfikację towaru objętego zgłoszeniem celnym, oparła o ogólne informacje o tym towarze, uzyskane od swoich pracowników oraz o treść napisów w języku polskim (tj. "żarówka energooszczędna"), znajdujących się na opakowaniach towarów z poprzednich dostaw. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, aby podjęła we własnym zakresie profesjonalne czynności w celu ustalenia stanu towaru, a więc ustalenia, czy przedmiotem importu były żarówki, czy świetlówki oraz prawidłowej taryfikacji importowanego towaru. Zrobiła to dopiero w toku prowadzonego przez organy celne postępowania przedkładając opinię biegłego – prof. dr hab. inż J. W. Biegły ten potwierdził, iż bez przeprowadzenia odpowiedniego typu badań nie można, na podstawie wyglądu zewnętrznego stwierdzić, czy wyrób jest żarówką świetlówką, czy lampą wyładowczą. Sąd uznał, że opinia ta, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie potwierdza wystąpienia okoliczności eskulpacyjnych, lecz uzasadnia ocenę organów celnych, że zadeklarowanie przez skarżąca nieprawidłowego kodu CN w zgłoszeniu celnym było spowodowane okolicznościami wynikającymi z jej zaniedbania. W ocenie Sądu skarżąca zbagatelizowała informację agencji celnej z G., o której wspomina w swoich zeznaniach świadek S. B.-K., że taryfikacja sprowadzonego towaru według kodu CN 8539 22 90 była nieprawidłowa. Zdaniem Sądu skarżąca wykazała brak rzetelnej wiedzy na temat importowanego towaru, a ta okoliczność uzasadnia ocenę organów celnych o rażącym niedbalstwie, jakim skarżąca wykazała się przy dokonywaniu zgłoszenia celnego. "Z." Spółka z o.o. w K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną zarzucając, że został on wydany: 1. z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że w sprawie strona wykazała się dużym niedbalstwem przy klasyfikacji żarówek energooszczędnych; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy celne: - przepisów postępowania, tj. art. 122, 180, 187 § 1 i 197 § 1 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz 2.) z naruszeniem art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie, Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że Sąd nie dochował wymogu przewidzianego w art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż błędnie ustalił stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku. Błąd w ustaleniach faktycznych polegał na przyjęciu, że w toku postępowania strona nie przedstawiła dowodów wskazujących, że zaszły przesłanki zwalniające stronę od obowiązku zapłaty odsetek. Strona, aktywnie uczestnicząc w postępowaniu administracyjnym przedstawiła dowód w postaci opinii biegłego prof. dr hab. inż. J. W., a ponadto dokonała zgłoszenia celnego za pośrednictwem agencji celnej – profesjonalnego przedstawiciela w zakresie procedury celnej, co należało uznać za profesjonalną czynność mającą na celu dokonanie prawidłowego i kompletnego zgłoszenia celnego. Skarżąca podniosła, że fakt stwierdzenia przez specjalistę, że nie było możliwe, na podstawie wyglądu zewnętrznego wyrobu, stwierdzenie czy towar jest żarówką, świetlówką fluorescencyjną z termokatodą, czy lampą wyładowczą oznacza, że strona, mimo dołożenia należytej staranności nie popełniła w tym zakresie żadnych zaniedbań, ponieważ na podstawie wyglądu nie można było ocenić jaki jest rzeczywisty charakter towaru. Odnosząc się do stanowiska Sądu w kwestii zaniechania zwrócenia się do organów celnych, o wydanie wiążącej informacji taryfowej skarżąca stwierdziła, że o niemożności rozpoznania rzeczywistego charakteru towaru dowiedziała się dopiero z opinii biegłego. Wyjaśniła, że dokonała zgłoszenia celnego określając towar jako żarówki energooszczędne, ponieważ pozostawała w błędnym przekonaniu, że sprowadzony towar rzeczywiście stanowią takie właśnie żarówki. Skarżąca podniosła, że złożona przez nią opinia biegłego nie świadczy o jej zaniedbaniu, jak przyjął Sąd I instancji oraz stwierdziła, że działała w sposób zgodny z ogólnie przyjętą praktyką w tym zakresie tj. poprzez agencję celną, co oznacza, że dochowała staranności i nie popełniła żadnych zaniedbań dokonując klasyfikacji celnej towaru. Z powyższych względów, w ocenie skarżącej, Sąd naruszył również art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., ponieważ nie dokonując eliminacji wadliwej decyzji z obrotu prawnego, usankcjonował sprzeczne z prawem ustalenia organów celnych. Skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego podniosła, że wady w ustaleniach faktycznych spowodowały w konsekwencji naruszenie prawa materialnego przez Sąd. Podstawą obciążenia strony obowiązkiem zapłaty odsetek jest art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne. Przepis ten określa przesłanki zwalniające z obowiązku zapłaty odsetek w przypadku udowodnienia przez stronę, że podanie nieprawdziwych lub niekompletnych danych spowodowane było okolicznościami nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania strony. W świetle tego przepisu podmiot zagrożony obowiązkiem zapłaty odsetek musi udowodnić, że nie działał świadomie lub, że nie zaniedbał odpowiednich czynności. Oznacza to, że sankcja w postaci odsetek powinna być stosowana w stosunku do podmiotów mających zamiar oszukać organy celne lub działających w sposób niedbały. W konsekwencji odpowiedzialność importera jest ukształtowana na zasadzie winy, a nie ryzyka. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał jako sposób dochowania należytej staranności, wystąpienie o wydanie wiążącej informacji taryfowej, co w opinii Sądu, wykluczałoby ryzyko handlowe wynikające z błędnej klasyfikacji towaru. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że Sąd uznał jej odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, czyli wbrew zapisom przepisu art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne. W konkluzji skarżąca podniosła, że gdyby Sąd prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, a w szczególności dostrzegł, że strona udowodniła przesłanki wyłączające odpowiedzialność uznałby, że art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne ma zastosowanie w sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżąca "...wykazała się dużym niedbalstwem przy klasyfikacji żarówek energooszczędnych", a także z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ celny wymienionych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej, które w ocenie skarżącej, miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Oparcie przez skarżąca skargi kasacyjnej na obydwu tych podstawach uzasadniło rozpoznanie w pierwszej kolejności podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenie przepisów postępowania, ponieważ zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie może być oceniony przez Naczelny Sąd Administracyjny dopiero wówczas, jeżeli zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione, a więc gdy stan faktyczny stanowiący podstawę wyroku zostanie ustalony w sposób prawidłowy. W myśl powołanego w podstawie skargi kasacyjnej przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. W sformułowaniu "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy" mieści się wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia obejmującej opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przez organami administracji, jak i przedstawienie stanu faktycznego sprawy, przyjętego przez Sąd. Skarżąca zasadnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organy celne prawidłowo ustaliły, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych dotyczących rodzaju sprowadzonego towaru było wynikiem zaniedbania skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów celnych, że zaniedbanie skarżącej polegało na niezachowaniu należytej staranności przy dokonywaniu klasyfikacji taryfowej sprowadzanego towaru, przejawiającej się w nieskorzystaniu z możliwości wystąpienia do organu z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej dotyczącej klasyfikacji taryfowej tego towaru oraz niepodjęciu we własnym zakresie czynności zmierzających do ustalenia stanu towaru i jego właściwej klasyfikacji. Dla oceny, czy wskazane przez Sąd i instancji okoliczności mogą być kwalifikowane, jako zaniedbanie skarżącej, które skutkowało podaniem nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym istotne znaczenie miało ustalenie, czy w dacie dokonywania zgłoszenia celnego skarżąca mogła i powinna była przyjąć, że zgłoszony do odprawy celnej towar stanowią świetlówki kompaktowe a nie żarówki energooszczędne. Sąd I instancji podzielając stanowisko organów celnych, że skarżąca zaniedbała ustalenia rodzaju sprowadzonego towaru nie wziął pod uwagę, że we wcześniejszych odprawach tego samego towaru, dokonanych w dniach [...] marca 2005 r. i [...] czerwca 2005 r., organy celne przyjęły, że przedmiotem przywozu są żarówki energooszczędne a nie świetlówki kompaktowe W związku z akceptowaniem przez organy celne takiej klasyfikacji taryfowej sprowadzanego towaru skarżąca nie miała podstaw do występowania do organu z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej, a także podejmowania we wskazanym zakresie dodatkowych czynności zmierzających do ustalenia stanu towaru i jego właściwej klasyfikacji taryfowej. W tym miejscu należy podkreślić, że mający zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepis art. 12 ust. 1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy – Prawo celne nie zawiera normy obligującej osobę do występowania do organu celnego z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej. Niewystąpienie przez skarżącą z takim wnioskiem nie może być w związku z tym kwalifikowane jako zaniedbanie. Wbrew odmiennym ustaleniom organów celnych, zaakceptowanych przez Sąd I instancji przedłożona przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego ekspertyza prof. dr hab. inż. J. W. wskazuje, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych dotyczących stanu towaru nie było wynikiem zaniedbania skarżącej, ponieważ z opinii tego rzeczoznawcy jednoznacznie wynika, że strona na podstawie wyglądu zewnętrznego nie mogła stwierdzić, że sprowadzony przez nią towar nie jest żarówką energooszczędną, gdyż ustalenie rzeczywistego stanu tego towaru wymagało przeprowadzenia specjalistycznych badań i powołania biegłego w celu wydania opinii. Znalazło to także potwierdzenie w postępowaniu celnym, w którym organ po powzięciu wątpliwości co do stanu towaru dopuścił dowód z opinii biegłego w trybie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie można również podzielić stanowiska Sądu I instancji, iż skarżąca, jako podmiot gospodarczy nie wykazała się należytą dbałością o swoje interesy w celu wykluczenia ryzyka handlowego wynikającego z błędnej klasyfikacji taryfowej towaru, gdyż po pierwsze, odpowiedzialność uregulowana w art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne za podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych lub niekompletnych danych nie została ukształtowana, jak słusznie zarzuca skarżąca, na zasadzie ryzyka tylko winy za zaniedbanie lub świadome działanie i po drugie, trudno przypisać skarżącej zaniedbanie w sytuacji, gdy powierzyła dokonanie zgłoszenia celnego agencji celnej, a więc podmiotowi profesjonalnie przygotowanemu do dokonania tej czynności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia błędnie ustalony przez organy celne stan faktyczny sprawy naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji tego nieprawidłowo zastosował w sprawie art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne uznając, że nie zostały spełnione określone tym przepisem przesłanki wyłączające pobieranie odsetek, co w konsekwencji doprowadziło ten Sąd do wydania wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy celne wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podatnie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.