I GSK 108/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-13

Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Hanna Kamińska, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, uchylając decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, może wydać decyzję reformatoryjną orzekającą co do istoty sprawy, czy też powinien uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ rentowy, działając w trybie art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, prawidłowo uchylił decyzję odmawiającą umorzenia należności i orzekł reformatoryjnie co do istoty sprawy. Sąd podkreślił, że postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest postępowaniem odwoławczym sensu stricto, a organ nie jest związany przepisami dotyczącymi przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Stan faktyczny
J. L. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, ZUS ponownie rozpoznał sprawę i decyzją z maja 2018 r. odmówił umorzenia należności, wskazując na brak przedawnienia i niespełnienie przesłanek umorzenia. WSA oddalił skargę J. L. na tę decyzję. J. L. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne uznanie, że organ II instancji mógł wydać decyzję reformatoryjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt III SA/Po 471/18 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 17 października 2018 r. sygn. akt III SA/Po 471/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. L. (dalej: strona lub skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu (dalej: ZUS lub organ) z [...] maja 2018 r. nr [...]. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2016 r., o nr [...], o odmowie umorzenia należności J. L. z tytułu nieopłaconych składek. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, nie wystąpiły też uzasadnione przypadki pozwalające na umorzenie należności z uwagi na sytuację majątkową i osobistą skarżącego. Na skutek wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 8 listopada 2017 r. o sygn. III SA/Po 548/17 uchylił zaskarżoną decyzję z [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazano, że organ dokonał oceny dowodów niezłożonych w przedmiotowym postępowaniu i w związku z tym dokonane ustalenia nie mogły być prawidłowe. Ponadto nie dokonano analizy sprawy pod kątem ewentualnego przedawnienia. W tamtym wyroku WSA nakazał organowi dokonać ponownej oceny materiału dowodowego oraz rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie. Decyzją z [...] maja 2018 r. o nr [...] ZUS ponownie rozpoznając sprawę orzekł w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie zaległości. W punkcie pierwszym uchylił w całości decyzję z [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości. W punkcie drugim w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od 09/2001, od 01/2008 do 02/2008, od 10/2008 do 11/2008, na ubezpieczenia zdrowotne za okres od 09/2001, od 06/2007 do 11/2008, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2001. Odmówił także umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu składek płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres 09/2001, na ubezpieczenia zdrowotne za okres 09/2001, od 06/2007 do 11/2008, na Fundusz Pracy za okres 09/2001. Ponadto odmówił umorzenia należności w oparciu o art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 241 poz. 2074 ze zm., dalej: ustawa zmieniająca z 18 grudnia 2002 r.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił podstawy materialnoprawne uchylenia w całości decyzji z [...] grudnia 2016 r. w oparciu o art.138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017 poz. 1257, dalej: kpa). W jego ocenie w decyzji tej zabrakło rozstrzygnięcia w zakresie art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. – o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw. W konsekwencji decyzja ta została wydana z pominięciem przepisów mających zastosowanie w sprawie wniosku o umorzenie i powinna zostać uchylona. Analizując zaległości figurujące na koncie zobowiązanego organ uznał, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie. Mocą ww. ustawy z 18 grudnia 2002 r. dokonano zmiany art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2017 poz. 1778, dalej: usus) stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednocześnie dokonano zmiany art. 24 ust. 5 usus, który otrzymał brzmienie "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia". Ustawą tą dodano także art. 24 ust. 5a–5d, natomiast przepis art. 5 b kolejnej nowelizacji uległ z dniem 1 lipca 2004 roku. Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r., gdy zmieniono treść art. 24 ust. 4 usus i skrócono okres przedawnienia należności w nim wymienionych do lat 5. Liczy się go jednak nie od daty ich wymagalności, ale od 1 stycznia 2012 r. Z tym, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Uwzględniając powyższe organ uznał, iż nie uległy przedawnieniu należności za okres od 06/2007 do 12/2007, od 01/2008 do 03/2008, 09/2001, od 04/2008 do 07/2008, 08/2008, 09/2008, od 10/2008 do 11/2008 z uwagi na zawieszenie biegu przedawnienia. Szczegółowo omówiono przyczyny zawieszenia biegu przedawnienia w zakresie każdego wskazanego okresu nieopłaconych składek. Ponadto organ uznał, że w sprawie nie zaistniały warunki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 2 i 3 usus. Organ odniósł się także do przesłanek umorzenia określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. – w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Uznał, że skarżący po umniejszeniu wszystkich wskazanych przez niego kosztów i wydatków dysponuje kwotą 672 zł mogącą być choć w części przeznaczoną na spłatę zobowiązań. Organ wyjaśnił też, że skarżący nie wskazał, aby jego obecna sytuacja materialna była wywołana ponoszeniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego wydarzenia, lub by cierpiał na przewlekłą chorobę. Nie wykazał też, by koniecznym było sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby go możliwości uzyskiwania dochodu. Zwrócono jeszcze uwagę, że jedynie w odniesieniu do zaległości za miesiąc 09/2001 ma zastosowanie przepis art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. – O zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jednakże uznał, że nie zaistniał "ważny interes" określony tym przepisem. Wszystkie aspekty sytuacji finansowej i osobistej skarżącego nie uzasadniają przyjęcia "ważnego interesu społecznego". Zaznaczono też po raz kolejny, że skarżący ma możliwość spłaty powstałych zobowiązań poprzez rozłożenie ich na raty. Odniesiono się też do uznaniowego charakteru decyzji i skutków umorzenia postępowania w aspekcie słusznego interesu osoby zobowiązanej, ale i interesu społecznego. W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący reprezentowany przez pełnomocnika podniósł, że rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 138 kpa było sprzeczne z prawem, bowiem organ powinien uchylić zaskarżoną decyzję i orzekając reformatoryjnie odpowiednio ją zmienić, względnie umorzyć postępowanie. Nie jest natomiast możliwe zarówno uchylenie decyzji, jak i rozstrzygnięcie merytoryczne. Skoro organ uznał, że art. 17 usus może stanowić podstawę uwzględnienia wniosku o umorzenie składek, to powinien wszcząć postępowanie jako organ rentowy I instancji i wydać po jego przeprowadzeniu stosowną decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 poz. 1302, dalej ppsa). Sąd I instancji stwierdził, że organ zadośćuczynił zaleceniom wynikającym z wyroku WSA w Poznaniu z 8 listopada 2017 r. dokonując ustaleń tak co do przedawnienia należności, jak i rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie spełnienia warunków umorzenia. Wyjaśniono stronie, że termin przedawnienia został wydłużony o okres prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazano poszczególne okresy zaległości i przyczyny przerwania biegu przedawnienia. Odnośnie bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym poczyniono też prawidłowe ustalenia tak w zakresie warunków nieściągalności określonych w art. 28 ust. 2 usus, jak i w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 nr 141 poz. 1365). Rozpoznanie sprawy nastąpiło w oparciu o pełny i wyczerpujący materiał dowodowy, zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 kpa. Organ wyważył nie tylko słuszny interes osoby zobowiązanej do opłacenia składek, ale także interes społeczny. Organ dał stronie możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, jak też zapoznania się z aktami sprawy, z czego skarżący nie skorzystał. WSA nie zgodził się z zarzutem, że organ uchylając decyzję w oparciu o art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzekł identycznie jak w decyzji uchylonej. Sąd I instancji wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji, lecz należy go zaliczyć do zwykłych środków zaskarżenia. Samo niewywoływanie skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, a powierzenie jej ponownie temu samemu organowi, nie pozbawia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy charakteru środka odwoławczego. Istotą regulacji zawartej w art. 127 § 3 kpa jest zatem prawna możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, a nie to, czy dokonuje tego organ wyższego stopnia. Prawidłowo więc organ zastosował w zaskarżonym rozstrzygnięciu art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W przedmiotowej sprawie organ I instancji całkowicie pominął odrębną przesłankę umorzenia, przewidzianą w art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i która w odniesieniu do skarżącego mogła być przedmiotem rozstrzygnięcia. Jeżeli organ odwoławczy nie usunąłby tego uchybienia, to utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu, wydałby decyzję również naruszającą prawo. Organ II instancji, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze doszedł w wyniku swojego postępowania do innej konkluzji niż organ I instancji, dlatego zobowiązany był ją uchylić. Dyspozycja art. 138 § 1 pkt 2 kpa pozwala organowi odwoławczemu na uchylenie zaskarżonej decyzji i umożliwia orzeczenie co do istoty sprawy. Natomiast zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zakresie umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdyby okoliczności sprawy uzasadniały wydanie przez organ I instancji (tu: rozpoznającego sprawę po raz pierwszy) decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa, czyli w sytuacji, gdyby nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego powodującego brak podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy, co do jej istoty, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W ocenie Sądu I instancji brak było też podstaw do zastosowania art. 138 § 2 kpa, który jednoznacznie wskazuje, że zaskarżoną decyzję można uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, wyłącznie gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. J. L. zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 131 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa polegające na tym, że sąd administracyjny nie uchylił zaskarżonej decyzji pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie zważył, że organ rentowy działając jako organ II instancji wydał rozstrzygnięcie niedopuszczalne z formalnego punktu widzenia, albowiem uchylając decyzję wydaną w I instancji rozstrzygnął istotę sprawy w sposób identyczny, jak w uchylonej decyzji, uzupełniając jedynie treść sentencji o nową podstawę prawną, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 11 ust. 1 lit a ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. nr 232 poz. 1378, dalej: ustawa roou) w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy roku polegające na tym, że sąd administracyjny nie uchylił zaskarżonej decyzji pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ponieważ nie zważył, że organ rentowy wydał decyzję administracyjną w odniesieniu do składek przedawnionych. Uzasadniając skargę kasacyjną jej autor skupił się na argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że decyzje organu wydane w obu instancjach miały identyczną treść, o czym świadczy negatywne odniesienie się do żądania strony umorzenia zaległych składek. Jego zdaniem, jeżeli organ rentowy orzekając w II instancji doszedł do przekonania, iż art. 17 usus może stanowić podstawę uwzględnienia wniosku o umorzenie składek, a ustalenia w tym zakresie należy poczynić w odrębnym postępowaniu, to powinien był wszcząć postępowanie jako organ rentowy I instancji i wydać po jego przeprowadzeniu stosowną decyzję. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia dopiero na etapie II instancji pozbawiło stronę prawa do postępowania administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej podtrzymał stanowisko, że organ rentowy nie podjął żadnych czynności, które mogłyby przerwać bieg terminu przedawnienia. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Nie żądał też przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania określoną w § 2 powołanego przepisu. W rozpoznawanej sprawie przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika przepisów, które zdaniem strony naruszył sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte, a także wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. postanowienie NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; postanowienie NSA z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; postanowienie NSA z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; a także wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 705/12 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2602/14, wyrok NSA z 21 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3646/15, opublikowane: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Sąd kasacyjny nie może doprecyzowywać podstaw kasacyjnych ani domyślać się intencji strony co do zamiaru postawienia konkretnych zarzutów. Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi jedynie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa), przy czym w drugim z tych zarzutów w istocie wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego dokonane jego zdaniem przez organ, którego nie dostrzegł Sąd I instancji. Pierwszy zarzut dotyczy naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Uzasadniając skargę kasacyjną jej autor dopatruje się naruszenia tych przepisów w tym, że – w jego ocenie – obie decyzje są identyczne, bowiem w obu odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości. Nietrafne jest stwierdzenie skarżącego kasacyjnie, że decyzje są identyczne. Zdaje się on bowiem odnosić treść decyzji do jednego tylko jej elementu –rozstrzygnięcia. Podstawową treść decyzji określa art. 107 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem decyzja administracyjna zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Tak więc powołanie podstawy prawnej stanowi jeden z koniecznych elementów decyzji administracyjnej, stanowiącym o jej merytorycznej treści. Skoro organ ponownie rozpoznając sprawę zauważył, że pierwotna decyzja z [...] grudnia 2016 r. nie została wydana w oparciu o art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to uznając konieczność rozpoznania sprawy również w aspekcie tego przepisu, trafnie rozpoznał sprawę również biorąc pod uwagę ten przepis, czemu dał zasadnie wyraz w treści decyzji. Zatem skoro został zmieniony jeden z istotnych elementów decyzji, to tym samym i sama decyzja nie mogła zostać utrzymana w mocy zgodnie z art. 138 § 1 kpa. W tej sytuacji, skoro nie było podstaw do umorzenia postępowania, organ rozpatrując sprawę ponownie zasadnie zastosował art. 138 § 1 pkt 2 kpa i orzekł reformatoryjnie uchylając decyzję pierwotną i orzekając co do istoty sprawy. Organ nie mógł zastosować art. 138 § 2 kpa, to jest uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie było postępowaniem sensu stricto odwoławczym, gdzie odwołanie od decyzji organu rozpatruje organ nadrzędny. Cechą sine qua non postępowania stricte drugoinstancyjnego jest to, że toczy się ono przed innym organem niż ten, który rozpoznawał sprawę pierwotnie. Tymczasem postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 kpa) jest ponownym rozpoznaniem sprawy przez ten sam organ administracyjny, który wydał zaskarżoną decyzję, wzorowanym jedynie na postępowaniu odwoławczym, z istotnymi wszakże zmianami (przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się w tym postępowaniu jedynie odpowiednio). Nie mają w nim zastosowania przepisy dotyczące trybu wnoszenia odwołania (art. 129 § 1 i art. 133 kpa), możliwości dokonywania autokontroli przez organ odwoławczy (art. 132 kpa), przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji (art. 136 kpa), a także dotyczące kasacyjnych uprawnień decyzyjnych organu odwoławczego (art. 138 § 2 kpa). Tym samym Sąd I instancji słusznie nie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, co czyni powiązany z tymi przepisami zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa bezpodstawnym. Również nie zasługiwał na uwzględnienie drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 11 ust. 1 lit a) ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Skarga kasacyjna nie zawiera w ogóle uzasadnienia tego zarzutu. Zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie powinien wskazać nie tylko na czym naruszenie polegało, ale też jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogło wywrzeć. Z kolei podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżący kasacyjnie zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa powinien określić, czy dopatruje się naruszenia błędnej wykładni (wskazując w czym upatruje ten błąd), czy też niewłaściwego zastosowania. Autor skargi kasacyjnej wymogom tym nie sprostał, co uniemożliwiało odniesienie się do tego zarzutu. Wskazać przy tym należy, że decyzje dotyczące zastosowania ulg w spłacie zobowiązań mogą dotyczyć tylko zobowiązań wymagalnych. Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 184 ppsa należało skargę kasacyjną oddalić jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło