I GSK 121/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-11-08
Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Barbara Stukan-Pytlowany
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy klasyfikacja taryfowa importowanych samochodów jako pojazdów przeznaczonych zasadniczo do przewozu osób (PCN 8703) zamiast do transportu towarowego (PCN 8704) była prawidłowa, mimo istnienia świadectwa homologacji wskazującego na samochody ciężarowe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że klasyfikacja taryfowa dokonana przez organy celne i potwierdzona przez WSA była prawidłowa. Sąd podkreślił, że zmiana przeznaczenia pojazdu wymaga zasadniczych zmian konstrukcyjnych, których w sprawie nie stwierdzono, a zamontowanie kratki nie zmienia typu pojazdu. Opinia biegłego potwierdziła, że pojazdy są zasadniczo przeznaczone do przewozu osób, co uzasadnia ich klasyfikację do pozycji 8703 Taryfy celnej.Stan faktyczny
R. P. Spółka z o.o. zgłosiła do procedury celnej samochody marki R. K., które zaklasyfikowała jako pojazdy do transportu towarowego (kod 8704). Organy celne uznały zgłoszenie za nieprawidłowe, klasyfikując pojazdy jako samochody osobowe (kod 8703). Spółka przedłożyła świadectwo homologacji potwierdzające, że pojazdy są ciężarowe. Organ przeprowadził dowód z opinii biegłego, który stwierdził, że montaż kratki nie zmienia typu pojazdu. Spór dotyczył prawidłowości klasyfikacji taryfowej pojazdów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną; zasądził od skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Celnej w R. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. Spółki z o.o. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Go 1005/10 w sprawie ze skargi R. P. Spółki z o.o. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. P. Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w R. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę R. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie klasyfikacji taryfowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu [...] marca 1998 r. R. P. Sp. z o.o. w W. zgłosiła do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu nowe samochody R. K. przeznaczone do transportu towarowego i zbudowane na bazie samochodu osobowego. Zgłoszone samochody Spółka zaklasyfikowała do kodu 8704 31 91 1 Taryfy celnej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. uznał wyżej wymienione zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Organ ocenił m.in., że zgłoszone samochody powinny być zaklasyfikowane do kodu PCN 8703 22 19 0. Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, korygując jedynie podstawę prawną rozstrzygnięcia. Od powyższego rozstrzygnięcia R. P. Sp. z o.o. w W. wniosła skargę.
Po jej rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt 3/I SA/Po 3726/01, uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy celne nie przeprowadziły dowodu z przedłożonego przez stronę świadectwa homologacji stwierdzającego, iż pojazd R. K. jest samochodem ciężarowym. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w R. ponownie orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, natomiast w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Decyzję tę R. P. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła do WSA w G.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Go 1549/06, g. sąd administracyjny uchylił przedmiotową decyzję, stwierdzając uchybienia w interpretacji § 1 rozporządzenia w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), art. 121, art. 122, art. 180, art. 187, art. 191, art. 194 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa), a także częściowo art. 156 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Zdaniem Sądu, który wskazał na stanowisko WSA w P., organ celny miał obowiązek przeprowadzenia dowodu z przedłożonego przez Spółkę R. świadectwa homologacji typu pojazdu nr [...] stwierdzającego, że importowane pojazdy są samochodami ciężarowymi. Świadectwo to nie było sprzeczne z prawem i miało moc dowodową dokumentu urzędowego. Sąd zaznaczył, że świadectwo homologacji wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nie w każdym przypadku mogło być uznane za dowód rozstrzygający o klasyfikacji celnej towarów, zaś Minister nie był uprawniony do określania klasyfikacji towarów wedle Taryfy celnej. Nadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynikało, czy importowane samochody R. K. są pojazdami do przewozu osób, czy pojazdami do transportu towarowego. Formułując wytyczne odnośnie dalszego postępowania Sąd polecił organom włączyć do materiału dowodowego polskie świadectwo homologacji, a także przeprowadzić dowód z opinii biegłego celem ustalenia, jakim pojazdem jest importowany przez Spółkę samochód.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w R. ponownie orzekł o modyfikacji decyzji organu I instancji w zakresie przytoczonej podstawy prawnej, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. W odniesieniu do świadectwa homologacji typu nr [...], stwierdził, że Minister, który ten dokument wystawił, nie był uprawniony do określania klasyfikacji taryfowej pojazdu zgodnie z Taryfą celną. Świadectwo homologacji służyło przede wszystkim badaniom mającym za cel potwierdzenie, że dany pojazd zapewnia ogólne bezpieczeństwo uczestnikom ruchu. Nie przesądzało o klasyfikacji taryfowej.
Organ ocenił przedłożone świadectwo homologacji i w związku z wątpliwościami wynikającymi z jego treści skorzystał z opinii biegłego na okoliczność, czy zamontowanie kratki w samochodzie osobowym zmieniło rodzaj pojazdu na ciężarowy. Biegły stwierdził, że wstawienie kratki za rzędem tylnych siedzeń pasażerów nie zmieniło ani typu ani dotychczasowego przeznaczenia pojazdu i nie można było zaklasyfikować go jako samochodu ciężarowego. Biegły przyznał, że te same samochody na gruncie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) uznawane są za samochody ciężarowe (zgodnie z zapisem w świadectwie homologacji), jednak na gruncie przepisów celnych obowiązujących w dacie zgłoszenia celnego były to samochody osobowe. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej różnica między przeznaczeniem samochodów klasyfikowanych do pozycji Taryfy celnej 8703 i 8704 polegała na tym, że pojazdy samochodowe z tej ostatniej pozycji służyły do transportu towarowego. Nie było mowy o tym, że pojazdy te służyły również do przewozu osób. Natomiast pojazdy samochodowe z pozycji 8703 służyły zasadniczo do przewozu osób, czyli podstawowym, ale nie jedynym ich przeznaczeniem był przewóz osób. O wyborze właściwej pozycji decydowała funkcja pojazdu stwierdzona w dniu zgłoszenia celnego. Dyrektor stwierdził również, że jednoznaczne ustalenie stanu importowanych samochodów na dzień dopuszczenia do obrotu nie było możliwe.
Skargę na powyższą decyzję do WSA w G. wniosła R. P. Sp. z o.o. w W.
Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji stwierdził, że sprawa była już prawomocnie rozpoznawana przez wojewódzkie sądy administracyjne. Decydujący wypływ na rozstrzygnięcie miał pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 sierpnia 2004 r., sygn. akt GSK 482/04. W uzasadnieniu wyroku NSA podkreślił, że przepisy prawa celnego nie ustalają żadnych kryteriów (czy środków dowodowych) pozwalających ustalić przeznaczenie pojazdu na użytek klasyfikacji celnej. Nie pozwalają odpowiedzieć na pytanie – zwłaszcza w odniesieniu do samochodów o podwójnym przeznaczeniu – jakie względy decydują o tym, że samochód jest przeznaczony "zasadniczo" do przewozu osób albo jest "zasadniczo" samochodem towarowym. NSA stwierdził, że organ, klasyfikując samochody do pozycji 8703 Taryfy celnej bez dostatecznego ustalenia, iż są one zasadniczo przeznaczone do przewozu osób niewłaściwie zastosował ten przepis prawa.
WSA w G. wskazał następnie, że sprawa była już rozpoznawana przez ów Sąd. WSA w G. ocenił wtedy, że najistotniejszym dokumentem w sprawie było polskie świadectwo homologacji przedłożone przez skarżącą Spółkę i mogło zostać obalone wyłącznie przeciwdowodem. Przeciwdowodem była dopuszczona przez organ odwoławczy opinia biegłego z [...] sierpnia 2009 r. oraz opinia uzupełniająca z [...] lutego 2010 r.
Biegły stwierdził, że samochody osobowe po wmontowaniu w nich kratki oddzielającej część pasażerską od bagażowej uzyskiwały świadectwa homologacji jako samochody ciężarowe. W praktyce ten sam pojazd mógł być klasyfikowany – dla wymogów rejestracyjnych – jako pojazd osobowy lub ciężarowy. Wstawienie kratki za rzędem tylnych siedzeń pasażerów w samochodzie będącym w dniu zgłoszenia celnego samochodem osobowym, nie zmieniało dotychczasowego typu i przeznaczenia pojazdu. Producent wyprodukował samochody jako osobowe, natomiast zmiana ich przeznaczenia (bez zmiany typu oraz zmian konstrukcyjnych) nastąpiła w Polsce na drodze administracyjnej. W opinii uzupełniającej biegły dodał, że cechy samochodów marki R. K. wskazują jednoznacznie, iż ich podstawowym przeznaczeniem jest przewóz osób i bagażu.
Oceniając zarzuty skargi, Sąd I instancji nie stwierdził, aby obie opinie biegłego były sprzeczne i zawierały relatywne wnioski. Pierwsza opinia dotyczyła wymogów stawianych przez regulacje zawarte w ustawie Prawo o ruchu drogowym i odnoszące się do rejestracji samochodu. Opinia uzupełniająca dotyczyła przede wszystkim cech charakterystycznych samochodu (budowa, wyposażenie oraz inne) stawianych pojazdom do przewozu osób i pojazdom do przewozu towarów. Opinie miały zatem inny zakres przedmiotowy. WSA podał następnie, że Taryfa celna klasyfikuje pojazdy samochodowe według ich przeznaczenia. Przeznaczenie nadaje producent i jest ono osiągane przez zaprojektowaną w tym celu konstrukcję pojazdu. Z opinii biegłego Sąd wywiódł, że cechy spornych pojazdów wskazują na ich przeznaczenie do przewozu osób.
Zdaniem Sądu I instancji organy celne nie naruszyły również zasady in dubio pro tributario, ponieważ przeprowadzone przez nie postępowanie pozwoliło na wydanie rozstrzygnięcia bez istnienia wątpliwości co do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Prawidłowe ustalenie przez organ odwoławczy stanu faktycznego spełnia wymogi konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego z art. 2 Konstytucji RP. Za równie nietrafne Sąd uznał zarzuty naruszenia § 1 Taryfy celnej (klasyfikacja była prawidłowa) i art. 156 Kodeksu celnego (produktem kompensacyjnym nie był pojazd z pozycji 8704, tylko pojazd z pozycji 8703, gdyż samo zamontowanie w nim kratki nie mogło zmienić klasyfikacji taryfowej). Sąd I instancji uznał też, że przeprowadzenie dowodu na okoliczność zgody producenta na zamontowania w pojeździe kratki, nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Powyższy wyrok R. P. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez
jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:
• art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że działania Dyrektora Izby Celnej
w R. nie naruszają zasady in dubio pro tributario, podczas
gdy czynności podejmowane przez organ celny zmierzały do wykazania nieprawidłowości w działaniach skarżącej poprzez tłumaczenie wszelkich wątpliwości w sprawie na niekorzyść Spółki;
• § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 158, poz. 1047 ze zm.) poprzez przyjęcie, że importowane samochody należy zakwalifikować do pozycji PCN 8703, zamiast do pozycji PCN 8704;
• art. 156 Kodeksu celnego poprzez niezastosowanie zwolnienia od cła przy imporcie przegród działowych objętych procedurą uszlachetniania biernego;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
• art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a. w zw. z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r.
Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.), poprzez ich niezastosowanie, wbrew obowiązkowi wynikającemu wprost z ustawy, a w wyniku tego zaakceptowanie (sanowanie) rażącego naruszenia przepisów postępowania znajdujących
się w szczególności w Ordynacji podatkowej – art. 121 § 1 w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 122 w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 i 3 poprzez:
- błędne uznanie, iż organy celne zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, dokonały jego wyczerpującej oceny i wydały rzetelne i zgodne z prawem rozstrzygnięcie w sprawie;
- błędne uznanie, iż moc wiążąca dokumentu urzędowego, jakim niewątpliwie jest świadectwo homologacji, może zostać skutecznie podważona przez wewnętrznie sprzeczną i niespójną opinię oraz opinię uzupełniającą biegłego rzeczoznawcy;
- tolerowanie przypadku, w którym Spółka stała się ofiarą swoistej praktyki Dyrektora Izby Celnej w R., polegającej na podważaniu przez niego kompetencji innych organów administracji i karaniu Spółki za zaufanie okazane tym innym organom administracji;
- błędne uznanie, iż postępowanie celne prowadzone było w sposób rzetelny i wzbudzający zaufanie Spółki do organów celnych;
• art. 190 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań odnośnie dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach NSA z 22 lipca 2004 r.;
• art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez WSA i sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uchybiający regułom przekonywania.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej wnosząca tę skargę sformułowała obszerną argumentację na poparcie zgłoszonych twierdzeń.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Pismem z dnia 30 marca 2011 r. R. P. Sp. z o.o. w W. podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej i wyczerpująco odniosła się do argumentów zawartych w odpowiedzi na tę skargę.
W piśmie z dnia 24 października 2011 r. skarżąca Spółka przytoczyła nowe uzasadnienie podstawy kasacyjnej wskazanej w skardze kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 190 p.p.s.a. poprzez sanowanie rażącego naruszenia art. 194 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Sąd podzielił stanowisko organów celnych co do tego, że objęte zgłoszeniem celnym z dnia [...] marca 1998 r. samochody marki R. K. powinny być zaklasyfikowane do pozycji PCN 8703, obejmującej pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, włącznie z pojazdami osobowo-towarowymi (kombi), nie zaś do pozycji 8704 – pojazdy samochodowe do transportu towarowego.
Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w R. z [...] sierpnia 2010r. kontrolowana przez Sąd I instancji dotyczyła samochodów, które były wyprodukowane we Francji jako samochody osobowe. Poddano je jednak procedurze uszlachetniania biernego i w chwili przywozu zadeklarowano jako samochody przeznaczone do transportu towarowego, legitymując się polskim świadectwem homologacji typu pojazdu stwierdzającym, że są samochodami ciężarowymi. W związku z tym sądy administracyjne orzekające w tej sprawie (wyrok WSA w P. z 15 kwietnia 2005r., wyrok WSA w G. z 4 grudnia 2007r.) uznały, że nieuwzględnienie przez organy celne we wcześniejszych decyzjach uznających te zgłoszenia celne za nieprawidłowe, dokumentu urzędowego (świadectwa homologacji) bez przeprowadzenia na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji stanowi uchybienie procesowe, dające podstawę do uchylenia tych decyzji.
Dyrektor Izby Celnej w R. ponownie rozpatrując odwołanie przeprowadził postępowanie dowodowe w celu zweryfikowania prawdziwości informacji zawartych w świadectwie homologacji. Sięgnął po dowód z opinii biegłego dążąc do wyjaśnienia, czy zamontowanie tzw. kratki w samochodzie osobowym zmieniło rodzaj pojazdu z osobowego na ciężarowy. Na podstawie opinii rzeczoznawcy samochodowego J. M. z [...] sierpnia 2009r. i opinii uzupełniającej z [...] lutego 2010r. organ I instancji uznał, że taka "przeróbka" nie zmieniła typu (rodzaju) i dotychczasowego przeznaczenia pojazdu. Sąd I instancji nie zakwestionował ustaleń faktycznych organu co do rodzaju importowanych samochodów. Zdaniem Sądu z przeprowadzonych opinii wynika, że sporne pojazdy samochodowe zgodnie z ich przeznaczeniem należało zakwalifikować jako pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób.
Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustaleń faktycznych organu i co za tym idzie – przypisują Sądowi również naruszenie wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego. Sprowadzają się do próby zakwestionowania wartości dowodowej wspomnianych dwóch opinii biegłego. Wykazania, że nie stanowią one dostatecznych kontrdowodów dla skutecznego obalenia domniemania wiarygodności świadectwa homologacji. Opinie te są bowiem ze sobą sprzeczne. Istnieje również wewnętrzna sprzeczności w tzw. opinii uzupełniającej. A zatem zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jedynym miarodajnym dowodem potwierdzającym przeznaczenie spornych samochodów (samochody ciężarowe) jest świadectwo homologacji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, który to organ tym właśnie dokumentem zmienił przeznaczenie samochodu pierwotnie osobowego na samochód towarowy (ciężarowy).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tej tezy skargi kasacyjnej i w związku z tym uznaje wszystkie zarzuty, stanowiące jej rozwinięcie za nieuzasadnione. W szczególności bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 190 p.p.s.a., ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zapadło orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego niniejszą skargę kasacyjną Sąd I instancji nie naruszył też innych wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, akceptując ustalenia organu oparte głównie na treści opinii biegłego – rzeczoznawcy samochodowego. Sąd I instancji prawidłowo bowiem zwrócił uwagę i uwzględnił te poszczególne stwierdzenia i oceny zawarte w opiniach, które niedwuznacznie dowodzą, że sporne samochody są przeznaczone zasadniczo do przewozu osób. Podkreślił, że importowane samochody marki "R." zostały wyprodukowane przez producenta jako samochody osobowe i ten fakt nie budzi wątpliwości. Sąd dał też wiarę ustaleniom, że zmiany przeznaczenia pojazdów dokonano w Polsce drogą administracyjną (w świadectwie homologacji), nie przeprowadzając zmian typu pojazdu oraz zmian konstrukcyjnych. Zmianę typu pojazdu można natomiast osiągnąć przez zmianę zasadniczych cech zespołów pojazdu, do których zalicza się np. nadwozie. Wstawienie "kratki" nie jest taką zmianą, ponieważ nie spowodowało trwałej zmiany liczby dostępnych miejsc siedzących oraz objętości bagażnika. Nie zmieniła się również dopuszczalna masa całkowita pojazdu. W zakresie tych ustaleń obie opinie biegłego są jednoznaczne i zgodne ( odpowiedź na pytanie 8 w opinii z [...] sierpnia 2009r. i odpowiedź na pytanie 2 w opinii "uzupełniającej").
Przepisy prawne, obowiązujące w czasie importu spornych samochodów nie określały pojęć "typ" lub "rodzaj" pojazdu samochodowego. Natomiast w obowiązującej już wówczas ustawie z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (dz. U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) w art. 2 (tzw. słowniczek) zdefiniowano samochód osobowy jako pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz ich bagażu (pkt 40) i samochód ciężarowy jako pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków ; określenie to obejmuje również samochód ciężarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą (pkt 42). W tej ustawie, tak jak w klasyfikacji taryfowej kryterium systematyzującym pojazdy samochodowe jest ich przeznaczenie (do przewozu osób lub do przewozu ładunków - transportu towarowego). Z tym jednak, że w określeniach zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym ustawodawca odwołuje się do aspektów konstrukcyjnych samochodu, uznając je za determinujące jego przeznaczenie. Wynika z tego, że o zaklasyfikowaniu danego pojazdu do typu (rodzaju) pojazdu osobowego lub ciężarowego przesądza pewien zestaw istotnych cech dotyczących jego budowy (struktury). Prawidłowo więc przyjęto w tej sprawie, kierując się opinią biegłego, że bez zmian zasadniczych cech zespołów pojazdu nie można mówić o zmianie typu (rodzaju) pojazdu. Nie budzi również wątpliwości, że zamontowanie tzw. kratki nie wprowadza zasadniczej zmiany w konstrukcji samochodu. W skardze kasacyjnej wyrażono, co prawda pogląd, że zamontowanie kratki ma wpływ na zmianę przeznaczenia konstrukcyjnego pojazdu. Przekonywająco tego jednak nie uzasadniono, ograniczając się do stwierdzenia, że przysłowiowa "kratka" może stanowić trwałą przegrodę oddzielającą w samochodzie ciężarowym przestrzeń przeznaczoną do przewozu osób od przestrzeni ładunkowej. Odwołując się do tej stylistyki można powiedzieć, że trwałość i wytrzymałość tej "kratki" jako przegrody zabezpieczającej przed niekontolowanym przesunięciem ładunku wydaje się również przysłowiowa. Homologacja pojazdu stanowi jedynie sprawdzenie, zbadanie czy dany typ pojazdu odpowiada określonym wymaganiom, istotnym z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (art. 68 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Jest więc potwierdzeniem pewnych cech i właściwości pojazdu, nie może zaś tych cech i właściwości kreować.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na to, że sporne samochody uznane w świadectwie homologacji za samochody ciężarowe są w istocie samochodami przeznaczonymi zasadniczo do przewozu osób, mogą również wskazywać pewne informacje zawarte w opisie technicznym typu pojazdu, stanowiącym załącznik do świadectwa homologacji. Według tego opisu są to samochody o dopuszczalnej ładowności 580 kg, zdolne do jednoczesnego przewożenia 5 osób i ładunku. Przyjęcie niezbyt wygórowanej przeciętnej wagi pasażerów pozwala stwierdzić, że większą część "ładunku" będą stanowić pasażerowie samochodu. Według tych proporcji pomiędzy przewożonymi osobami i przewożonym ładunkiem samochód kwalifikuje się zatem jako przeznaczony zasadniczo, (a więc głównie, przede wszystkim) do przewozu osób.
Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega więc takich uchybień procesowych Sądu I instancji, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonana przez Sąd ocena ustaleń faktycznych organu nie budzi istotnych zastrzeżeń. Została również zadowalająco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie może też uwzględnić zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Nie doznała uszczerbku wywiedziona z art. 2 Konstytucji RP zasada in dubio pro tributario ponieważ Sąd I instancji miał wątpliwości co do klasyfikacji taryfowej spornych samochodów jedynie na wcześniejszym etapie postępowania w tej sprawie, przed zasięgnięciem przez organ odwoławczy opinii biegłego – rzeczoznawcy samochodowego. Sąd zasadnie uznał, że opinia dostatecznie rozwiała te wątpliwości, a więc zarzut niezastosowania się do tej zasady nie jest usprawiedliwiony. Naruszenia tej zasady nie można upatrywać wyłącznie w ocenie materiału dowodowego, niekorzystnej dla strony.
Sąd nie dopuścił się także naruszenia § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej przez przyjęcie, że importowane samochody należy zaklasyfikować do pozycji PCN 8703, zamiast do pozycji PCN 8704. Taka klasyfikacja spornych pojazdów jest prostą konsekwencją poczynionych i nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych. Stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z samochodami przeznaczonymi zasadniczo do przewozu osób determinuje ich przypisanie przez organy celne do pozycji Taryfy celnej 8703 – pojazdy przeznaczone zasadniczo do przewozu osób.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 156 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny, przez niezastosowanie zwolnienia od cła importowanych przegród działowych objętych procedurą uszlachetniania biernego. Stanowi on konsekwencję zarzutu wadliwej - w ocenie strony – taryfikacji samochodów. Uznanie, że klasyfikacja taryfowa samochodów była prawidłowa prowadzi więc do oddalenia zarzutu naruszenia art. 156 Kodeksu celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny z powodów wyżej przedstawionych nie uwzględnił skargi kasacyjnej. Kierując się treścią art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a w związku z art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło