I GSK 1239/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1815/20 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1815/20 oddalił skargę J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 sierpnia 2020 r. nr UP-484/2020 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Skarżący zwrócił się do organu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), dalej "u.s.u.s.". Decyzją z 6 marca 2020 r., ZUS odmówił umorzenia ww. należności. W ocenie organu uwzględnienie wniosku w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), dalej "rozporządzenie" byłoby niezasadne. Organ wyjaśnił, że w powołanych przepisach ustawodawca dopuścił umorzenie należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Powołując się na zgromadzony materiał dowodowy obrazujący sytuację skarżącego, ZUS stwierdził, że nie można mówić o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek dopuszczających umorzenie zadłużenia na zasadach określonych w ww. przepisach. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 4 sierpnia 2020 r., ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z 6 marca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ zauważył, że skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis. Mając na uwadze powyższe ZUS wskazał, że zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) dalej "Traktat", zatem ewentualne umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek mogłoby stanowić pomoc de minimis. Wyjaśnił, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ dokonał analizy materiału dowodowego, podkreślił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, wskazał na sytuację ekonomiczną skarżącego, jego wydatki i zobowiązania. W ocenie organu powoływane przez skarżącego okoliczności, tj. dokonane jego zdaniem przez najbliższą rodzinę: sprzedaż samochodów ciężarowych oraz dokonane fałszerstwa faktur i kradzież środków pieniężnych o znacznej wartości nie są zdarzeniami nadzwyczajnymi. Ponadto organ wskazał, że pomimo trudności i strat finansowych strona cały czas prowadzi działalność gospodarczą. W przypadku skarżącego nie ma również podstaw do stwierdzenia, że jego sytuacja zdrowotna uniemożliwia lub ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia. Wskazane ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, również nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Skarżący zaskarżył tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1815/20 ją oddalił. Sąd I instancji stwierdził, że organ był uprawniony do uznania, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności. Zdaniem Sądu I instancji, nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, bowiem sam skarżący nie podnosił, by poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organu odnośnie braku możliwości uznania powoływanych przez skarżącego okoliczności dotyczących kradzieży i oszustwa jako nadzwyczajnych zdarzeń w rozumieniu przywołanego przepisu. Strona nie wykazała również wystąpienia ostatniej z przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Sąd I instancji wskazał na sytuację ekonomiczną skarżącego i podzielił również stanowisko ZUS, że sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie sposób stwierdzić, by poczynione przez organ ustalenia co do braku wystąpienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek były dowolne i nie wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego. Następnie skarżący, w trybie art. 173 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. V SA/Wa 1815/2020. Sądowi I instancji zarzucił: - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie art. 7, 77 i 107 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i wbrew zasadom logicznego rozumowania ustalenia, że skarżący jest w stanie uiścić zaległe składki, w sytuacji kiedy nie ma ani możliwości zarobkowych ani majątku (zagarnięty przez rodzinę) a co nie pozwala choćby ściągnąć poprzez egzekucję zaległych kwot; - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię przesłanki innego nadzwyczajne wydarzenia w sytuacji kiedy nie ma definicji ustawowej w/w przesłanki a zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w P. w sprawie [...], także pismem RPO w aktach sprawy, w sytuacji skarżącego doszło do przejęcie majątku skarżącego przez jego najbliższą rodzinę w sposób niezgodny z prawem, co stanowi także źródło straty materialnej (brak możliwości zarobkowanie i utrata znacznego majątku) i było to zdarzenie zupełnie niespodziewane oraz powstałe wbrew woli i wiedzy skarżącego, gdzie ewentualnie zapłata składek pozbawiałaby skarżącego możliwości prowadzenia działalności i tym samym bieżącego funkcjonowania w ogóle; - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez brak umorzenia zobowiązania , w sytuacji kiedy materiał dowodowy zgromadzony przez organ i następnie oceniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraźnie wskazuje, iż możliwości finansowe skarżącego nie pozwalają by ten uiścił zaległe składki i jednocześnie mógł się utrzymać choćby na poziomie minimum socjalnego, tj. zapewnić sobie zaspokojenie bieżących niezbędnych życiowo wydatków - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez pominięcie w uzasadnieniu zarzutu podniesionego przez skarżącego w postaci naruszenia art. 107 ust. 1 Traktatu poprzez błędne uznanie, że udzielenie skarżącemu pomocy de minimis zakłóci lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz może wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, w sytuacji kiedy skarżący od pracownika ZUS dowiedział się, że może ubiegać się o taką pomoc a interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż de facto żaden przedsiębiorca nie może z pomocy skorzystać. W konsekwencji skarżący został pozbawiony możliwości do zgłoszenia stosownego zarzutu w powyższym zakresie do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wywodzenia swoich racji; z ostrożności na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sądowi zarzucił naruszenie art. 107 ust. 1 Traktatu poprzez błędne uznanie, że udzielenie skarżącemu pomocy de minimis zakłóci lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz może wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej, w sytuacji kiedy skarżący od pracownika ZUS dowiedział się, że może ubiegać się o taką pomoc a interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż de facto żaden przedsiębiorca nie może z pomocy skorzystać. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł o: - zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia prawomocnego w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. pod sygn. [...] z uwagi na prejudycjalny charakter postępowania cywilnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej; Z ostrożności wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Nadto wniósł o: - dopuszczenie w trybie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu w postaci: a) wyroku wraz z uzasadnieniem z dnia 11 maja 2021 r. w sprawie [...], Sąd Rejonowy w P. na fakt/okoliczność nakazania wydania przez Sąd ruchomości skarżącego, pozbawienia skarżącego możliwości zarobkowych, w tym znacznego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego poprzez brak możliwości wykorzystywania pojazdów w działalności skarżącego, zaistnienia nadzwyczajnego zdarzenia w postaci przejęcia mienia skarżącego wbrew jego woli; b) umowy kredytowej na fakt/okoliczność zobowiązań kredytowych ciążących na skarżącym, bardzo trudnej sytuacji finansowej skarżącego. - wyznaczenie rozprawy; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego; - z ostrożności wniósł o nieobciążanie skarżącego jakimikolwiek kosztami z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Jak już wskazano, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia oraz właściwe zastosowanie. Zarzucając zaś naruszenie prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) strona winna wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez Sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na zapadłe rozstrzygnięcie, przez który należy rozumieć istnienie uprawdopodobnionego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia wszystkich powyższych wymogów. Zauważyć przede wszystkim należy że uzasadnienie skargi kasacyjnej nie jest skorelowane z wskazywanymi zarzutami w tym sensie, że odnosi się i to w sposób bardzo lakoniczny wyłącznie do niektórych zarzutów (kwestii) oraz tylko niektórych powołanych w petitum skargi kasacyjnej regulacji prawnych. Mając na uwadze powyższe, w kontekście uchwały NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.p.; dalej powoływane orzeczenia tamże), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zarzutów w ograniczonym zakresie. Spór w sprawie dotyczy spełnienia przez skarżącego przesłanek umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Wskazać należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., jak również analiza przedstawionych w nim argumentów umożliwia przeprowadzenie kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Prowadzi to do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi jego sporządzenia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że brak przekonania skarżącego kasacyjnie o trafności rozstrzygnięcia sprawy nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Podkreślić trzeba, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 121/18; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Nie jest uzasadnione również zarzucanie przez skarżącego kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 107 ust. 1 Traktatu, co pozbawia możliwości kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia Sądu I instancji, co winno skutkować uchyleniem wyroku. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że nietrafne jest także odmówienie skarżącemu pomocy de minimis i powołanie się na kwestię zagrożenia dla innych przedsiębiorców na terenie Polski czy państw Unii. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wskazane aby wyjaśnić, że w prawie Unii Europejskiej funkcjonuje traktatowa zasada o zakazie pomocy Państw Członkowskich dla przedsiębiorców, która mogłaby zakłócić lub grozić zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów. Od tej zasady zostały wprowadzone ściśle określone w Traktacie, a także w przepisach prawa wtórnego wyjątki. Poza zakresem zakazu pomocy państwowej pozostaje pomoc de minimis. Pod tym pojęciem należy rozumieć wsparcie udzielane przedsiębiorcom przez Państwo, które z uwagi na stosunkowo niewielkie rozmiary nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej. Pomoc taka z uwagi na swój rozmiar oraz podmiot, do którego jest skierowana (małe i średnie przedsiębiorstwa) nie narusza wolnej konkurencji i rynku wewnętrznego. Należy zauważyć, że prawo unijne wprowadza pewne ogólne ramy dopuszczalności udzielania przez Państwa Członkowskie pomocy de minimis, których nie można przekroczyć. Nie wynikają z niego natomiast szczegółowe reguły postępowania w sprawach o udzielenie pomocy państwowej określonej grupie przedsiębiorców. Ustalenie takich procedur jest zastrzeżone dla prawodawcy krajowego. W polskim porządku prawnym istnieją wewnętrzne regulacje prawne dotyczące udzielania różnego rodzaju pomocy. Umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne stanowi formę pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcy, o której mowa wyżej. Obowiązek uiszczania tego typu daniny jest bowiem powszechny, a odstąpienie przez organy rentowe od jej ściągnięcia ma charakter wyjątkowy i jest możliwe po spełnieniu przez ubiegającego się ściśle określonych przesłanek. Jak wspomniano, przesłanki te określa prawodawca krajowy. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis. Nie jest jednak tak, że organ może dowolnie, w ramach swojego uznania, wybrać przepisy, na podstawie których rozpozna sprawę. Tryb i przesłanki umorzenia należności określają bowiem przepisy prawa materialnego tj. przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydane na jej podstawie akty wykonawcze. Artykuł 107 ust. 1 Traktatu, wskazany przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną stanowi, że z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Przepis ten nie może stanowić podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji w przedmiocie udzielenia pomocy (ulgi) w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (zob. wyrok NSA z 14 maja 2014 r. sygn. akt. II GSK 399/13, wyrok NSA z 11 maja 2021, sygn. akt. I GSK 642/18, tamże) Wobec powyższego należy uznać, że zarówno organ, jak i Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że podstawą prawną uprawniającą do wszczęcia postępowania o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie jest art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W złożonym wniosku o umorzenie skarżący wniósł o umorzenie należności zgodnie z art. 28 ust 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, wobec tego ZUS nie dokonał analizy wystąpienia przesłanek dotyczących całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Poczynione przez organ ustalenia co do braku wystąpienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek Sąd I instancji prawidłowo uznał za zgodne z prawem, nie były dowolne i wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego. W sposób jasny WSA wyjaśnił również dlaczego podziela stanowisko ZUS, że sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. "Z akt sprawy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a uzyskany dochód (3.800,00 zł) przewyższa kwotę ustalonego minimum socjalnego. Ponadto Strona jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowych o powierzchni 0,1869 ha oraz 0,0765 ha położonych w Żabieńcu, a także jak oświadczył - 1/4 części domu. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 32.098,32 zł, natomiast w 2018 r. w kwocie 43.779,00 zł. Jednocześnie Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokości przychodu oraz ponoszonych kosztów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2019 r. oraz kolejnych miesiącach 2020 r. Sytuacja Skarżącego w kontekście przedstawionych wyżej wydatków jest na tyle stabilna, że reguluje on bieżące zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu, czy wody". Jak podkreślono powyżej w rozpoznawanej sprawie do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają zastosowanie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Analizując sytuację skarżącego w aspekcie przesłanek określonych w przepisach tej ustawy, organ doszedł do wniosku, że nie zaistniały podstawy do umorzenia należności, co trafnie zaakceptował Sąd I instancji. W takiej sytuacji brak było jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego do dokonywania oceny, czy odmowa udzielenia pomocy stanowi pomoc publiczną. Podkreślić należy, że przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stosuje się wyłącznie w przypadku udzielenia pomocy tj. przyznania ulgi. Jeśli organ stwierdzi w postępowaniu, że nie ma podstaw do udzielenia ulgi, ponieważ nie pozwala na to art. 28 ust 3a u.s.u.s. tak jak w niniejszym przypadku, to traci sens ustalanie czy ulga jest dopuszczalna pomocą publiczną de minimis. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania bowiem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy od wyniku postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. pod sygn. akt [...]. Odnosząc się do wniosku dowodowego, wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, dlatego też oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej. W zakresie pozostałych regulacji prawnych powołanych przez skarżącego kasacyjnie jako naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny nie będzie się wypowiadał, gdyż uzasadnienie w tym względzie nie spełnia wymogów, o których była już mowa. Z przyczyn wyżej wskazanych brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa przedstawionych w petitum skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu, oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.