I GSK 1544/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-05-22
Skład orzekający: Joanna Salachna, Beata Sobocha-Holc, Jacek Surmacz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin przedawnienia do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku nieprawidłowości powtarzających się, rozpoczął bieg od daty ustania nieprawidłowości, czy od daty wystąpienia szkody, oraz czy doręczenie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowiło akt przerywający bieg terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że termin przedawnienia w przypadku nieprawidłowości powtarzających się biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała lub od daty wystąpienia szkody, w zależności od tego, które zdarzenie nastąpiło później. Sąd stwierdził również, że doręczenie postanowienia o wznowieniu postępowania nie przerywa biegu terminu przedawnienia, jeśli nie określa ono w wystarczająco dokładny sposób operacji, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Po stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa i uchyleniu jej przez organ odwoławczy, wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Decyzją ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z uwagi na przyznanie ich do działek, które nie były w posiadaniu skarżącego. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu, uznając, że doszło do naruszenia przepisów dotyczących przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA i zaskarżoną decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Surmacz (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1512/21 w sprawie ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 8 września 2021 r. nr 858/13/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z 29 kwietnia 2022 r. III SA/Po 1512/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę F.K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 8 września 2021 r. nr 858/13/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uzasadnienie tego orzeczenia zostało udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (adres strony internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Skarżący ubiegał się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z 28 listopada 2013 r. nr 0269-2013-000004790 przyznano mu jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę oraz płatność cukrową. Postanowieniem z 14 września 2016 r. wznowiono postępowanie w opisanej sprawie, a decyzją z 26 listopada 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] stwierdził wydanie decyzji z 28 listopada 2013 r. z naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez organ odwoławczy decyzją z 4 lutego 2020 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 19 listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ponownie stwierdził wydanie decyzji z 28 listopada 2013 r. z naruszeniem prawa, a organ odwoławczy decyzją z 6 kwietnia 2021 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. W piśmie z 20 maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast decyzją z 2 czerwca 2021 r. ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności na 10.741,24 zł z uwagi na ich przyznanie do działek, które na 31 maja 2013 r. nie były w jego posiadaniu, lecz w posiadaniu córki, na którą ich własność została przeniesiona na mocy umowy zawartej w formie notarialnej 10 maja 2012 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z 8 września 2021 r.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji podzielił w całości stanowisko organu odwoławczego. Podniósł, że z prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych wynikało, że Skarżący pobrał nienależnie płatności, ponieważ od 10 maja 2012 r. nie był już posiadaczem wymienionych działek, których własność przeniósł na córkę. Te same okoliczności dotyczyły płatności objętych wnioskami na lata 2012-2014. Wobec tego, w świetle art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) oraz art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, pobrane nienależnie płatności podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Nie zachodziła natomiast żadna okoliczność, która by obowiązek zwrotu znosiła, w szczególności wypłata środków nie była wynikiem błędu organu. Przed wydaniem decyzji w sprawie zwrotu nie upłynął również termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (dalej: rozporządzenie nr 2988/95). Ponieważ stwierdzona nieprawidłowość miała charakter powtarzający się, jako że dotyczyła lat 2012, 2013 i 2014, początek jego biegu należało liczyć od 11 lipca 2015 r., skoro do 10 lipca 2015 r. można było złożyć wniosek o płatności na rok 2015, który nie został przez Skarżącego złożony. W okresie biegu terminu przedawnienia, wynoszącego 4 lata, miały miejsce zdarzenia, które spowodowały przerwanie jego biegu. Po raz pierwszy 22 września 2016 r., kiedy doręczono Skarżącemu postanowienie z 14 września 2016 r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z 28 listopada 2013 r. wraz z postanowieniem o włączeniu dowodów do akt sprawy, które to dokumenty pozwoliło zidentyfikować przedmiot postępowania. Następnie 29 listopada 2019 r., kiedy doręczono Skarżącemu decyzję z 26 listopada 2019 r. Skutek taki wywoływało również doręczenie decyzji organu odwoławczego z 4 lutego 2020 r. i 6 kwietnia 2021 r., a ponadto doręczenie zawiadomienia z 20 maja 2021 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, które doręczono 24 maja 2021 r.
Od powyższego wyroku Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Zażądano jego uchylenia, uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz rozpoznania sprawy na rozprawie, a ponadto przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną Skarżącemu.
Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie prawa materialnego - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez błędną wykładnię i nieuwzględnienie skargi, podczas gdy decyzja organu odwoławczego i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, tj. poprzez błędne wskazanie daty ustania nieprawidłowości powtarzającej się, co ma wpływ na obliczenie okresu przedawnienia oraz poprzez uznanie, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie upłynął okres przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W ocenie pełnomocnika Skarżącego, Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że nie doszło do upływu terminu przedawnienia, o którym mowa w rozporządzeniu nr 2988/95. W toku postępowania sądowego zwracał na tę okoliczność uwagę, powołując się na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach C-52/14 i C-59/19. Sąd przyjął jako datę początku biegu terminu przedawnienia – datę ustania nieprawidłowości powtarzającej się, dzień 11 lipca 2015 r. Jednak, opierając się na stanowisku wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I GSK 1706/20, powinna to być data 5 stycznia 2015 r., kiedy wydano jako ostatnią decyzję w sprawie płatności na rok 2014, czyli ostatnią związaną z przyjętymi nieprawidłowościami powtarzającymi się. Dlatego termin przedawnienia powinien upłynąć 5 stycznia 2019 r. Ostatnia nieprawidłowość została wywołana przez Skarżącego 9 maja 2014 r., kiedy złożył ostatni wniosek o płatności. Także organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji utożsamiał datę ustania nieprawidłowości z momentem zaprzestania składania wniosku. Nie istnieje jednak żadne uzasadnienie dla daty przyjętej przez Sąd pierwszej instancji za organami, tj. 11 lipca 2015 r. W świetle powyższego przed upływem 4 lat od chwili ustania ostatniej nieprawidłowości powtarzającej się nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Przed upływem terminu przedawnienia nie skierowano do Skarżącego dostatecznie precyzyjnej informacji odnoszącej się do operacji związanych z podejrzeniem nieprawidłowości i żądania udzielenia dodatkowych informacji. Sąd przyjął, że do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło 22 września 2016 r. wskutek doręczenia Skarżącemu postanowienia organu z 14 września 2016 r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z 28 listopada 2013 r. o przyznaniu płatności oraz postanowienia z tego dnia o dopuszczeniu dowodu. Akty te nie były połączone z wezwaniem Skarżącego do złożenia dodatkowych informacji, o których była mowa w powołanych wyrokach TSUE. Nie wynikała z nich żadna informacja na temat podejrzewanych nieprawidłowości. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego z 26 listopada 2019 r. została doręczona Skarżącemu 29 listopada 2019 r., a więc po upływie podstawowego terminu przedawnienia, niezależnie od tego, czy jego bieg liczono by od 10 maja 2014 r., 5 stycznia 2015 r., czy nawet 11 lipca 2015 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.
Istota sporu w sprawie dotyczy dwóch kwestii, mianowicie prawidłowości wykładni oraz zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 w zakresie: 1) określenia momentu, w którym ustaje nieprawidłowość powtarzająca się, 2) rozumienia aktu "właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości", który to powoduje przerwanie terminu przedawnienia dochodzenia należności. W sprawie bezsporne było natomiast, że skarżący dopuścił się nieprawidłowości powtarzającej się poprzez uzyskiwanie płatności za lata 2012-2014, w których składał kolejne wnioski o płatności, chociaż od maja 2012 r. nie był już posiadaczem zgłaszanych do płatności działek.
Wymieniony jako naruszony art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 stanowi: okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata (akapit pierwszy). W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu (akapit drugi). Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (akapit trzeci). Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 (akapit czwarty).
W kontrolowanej sprawie miała miejsce nieprawidłowość powtarzająca się, a zatem okres przedawnienia biegł od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Wykładnia odnośnie do daty ustania nieprawidłowości musi uwzględniać dyspozycję art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, który definiuje pojęcie "nieprawidłowości" jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa Unii wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii lub w budżetach zarządzanych przez nią (v. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE C-59/14, pkt 23).
Ustanie nieprawidłowości, o których mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2988/95, powodujące rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia, oznacza wystąpienie dwóch przesłanek, tj.: 1) zaprzestania przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii; 2) szkody lub potencjalnej szkody w budżecie Unii. W tym względzie Trybunał Sprawiedliwości UE wypowiadał się m.in. w wyroku C-59/14 (por. jego pkt 24). Pogląd, że obok przesłanki ustania działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii, zaistnieć ma także szkoda lub potencjalna szkoda w budżecie Unii, jest prawidłowy także w przypadku nieprawidłowości powtarzających się. W art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 odwołano się bowiem do nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1, której definicja zamieszczona jest w art. 1 ust. 2. W tym przedmiocie chybiona jest argumentacja skarżącego kasacyjnie wskazująca, że "w przypadku nieprawidłowości powtarzających się, istotne znaczenie ma jedynie data (...) [w której] podmiot przestał na stałe wywoływać/popełniać nieprawidłowości.
Przywołać także trzeba i ten pogląd Trybunał Sprawiedliwości UE zawarty w wyżej przywołanym wyroku, że dies a quo znajduje się w chwili zdarzenia, które miało miejsce jako ostatnie, to znaczy albo w dacie wystąpienia szkody, jeżeli szkoda ta powstała po działaniu lub zaniechaniu stanowiącym naruszenie prawa Unii, albo w dacie tego działania lub zaniechania, jeżeli dana korzyść została przyznana przed owym działaniem lub zaniechaniem. W ten sposób ułatwione zostaje osiągnięcie celu, jakim jest ochrona interesów finansowych Unii (v. pkt 26 wyroku C-59/14). Odnosząc ten pogląd do nieprawidłowości powtarzających należy dojść do wniosku, że zdarzeniem, które powoduje rozpoczęcie biegu terminu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, jest albo data wystąpienia szkody (jeżeli szkoda ta powstała po zaprzestaniu przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii) albo data zaprzestania przez podmiot działań lub zaniechań, które stanowią naruszenie prawa Unii (jeśli korzyść została przyznana przed ustaniem nieprawidłowości) – w zależności od tego, które ze wskazanych zdarzeń miało miejsce jako ostatnie. Innymi słowy, bieg terminu przedawnienia określony w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 rozpoczyna się w dacie ostatniego ze zdarzeń, którymi są bądź to wystąpienie szkody (ewentualnie potencjalnej szkody) w budżecie UE, bądź to ustanie nieprawidłowości ciągłej lub powtarzającej się.
Nieprawidłowość ma charakter "ciągły lub powtarzający się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji, które naruszają ten sam przepis prawa Unii. W tym względzie, w zakresie dotyczącym związku czasowego, w jakim powinny pozostawać nieprawidłowości, aby można je było uznać za "nieprawidłowość powtarzającą się" w rozumieniu tego przepisu, konieczne jest jedynie, by okres czasu, jaki upłynął pomiędzy poszczególnymi nieprawidłowościami, był krótszy od terminu przedawnienia przewidzianego w akapicie pierwszym tego ustępu. Nieprawidłowość ma także charakter powtarzający się, jeżeli została popełniona przez podmiot, który czerpał korzyści ekonomiczne z ogółu podobnych transakcji naruszających ten sam przepis prawa (zob. wyroki TS w sprawach C-279/05, C-52/14, C-465/10). W realiach kontrolowanej sprawy nieprawidłowości powtarzające się, które powodowały naruszenie przepisów prawa UE, wynikały z działania podmiotu, który składał w latach 2012-2014 kolejne wnioski o płatność (por. także pkt 54 wyroku TSUE C-52/14).
Poczynione wyjaśnienia wskazują, że dla prawidłowego zastosowania art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, w odniesieniu do wyznaczenia początku obliczania terminu przedawnienia znaczenie ma to, które ze zdarzeń nastąpiło później: czy zaprzestanie (ustanie) składania wniosków o płatność, czy zaistnienie szkody w budżecie UE (z powodu wypłaty środków finansowych, która następowała po wydaniu decyzji w przedmiocie płatności). W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że ustanie nieprawidłowości nastąpiło z dniem 11 lipca 2015 r., tj. w następnym dniu po upływie ostatecznego terminu do złożenia wniosku o przyznanie na kolejny rok, tj. 2015. Ustalenie to jest prawidłowe, o ile szkoda w postaci wypłaty środków z tytułu płatności za rok 2014 zaistniała przed 11 lipca 2015 r. Tej kwestii jednak nie rozważał ani organ ani WSA, chociaż z wydanej w roku 2015 decyzji w przedmiocie płatności za rok 2014 wynika, że ostatnia z wypłat (a zatem i szkoda) miała miejsce w roku 2015.
W odniesieniu do twierdzeń skarżącego kasacyjnie wskazać trzeba, że w sprawie niniejszej za moment zaprzestania składania wniosków o płatność nie mogło być uznane ostatnie złożenie wniosku (co miało miejsce w maju 2014 r.). Złożenie wniosku bowiem - co jest bezsporne - było działaniem powodującym naruszenie przepisów UE, a zatem nie może być jednocześnie uznane za moment ustania naruszenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wprawdzie argumentacja skarżącego w odniesieniu do wyznaczania momentu, w którym rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia nieprawidłowości powtarzającej się, nie jest trafna, to jednocześnie zastosowana przez Sąd I instancji, a wcześniej organ, wykładnia art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 nie była pełna, ponieważ nie uwzględniała, jak to wyżej wyjaśniono, kwestii szkody jako elementu składającego się na pojęcie nieprawidłowości. To zaś mogło mieć znaczenie dla prawidłowego zastosowania ww. przepisu w okolicznościach faktycznych sprawy.
Druga ze spornych kwestii dotyczyła przerwania terminu przedawnienia, o którym traktuje art. 3 ust. 1 akapit trzeci (zdanie pierwsze) rozporządzenia nr 2988/95. Przypomnieć wypada, że zgodnie z tą regulacją przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. W tym względzie skarżący kasacyjnie wskazuje m.in. na błędne przyjęcie, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło taki akt, gdyż nie stanowiło żądania udzielenia informacji dotyczących nieprawidłowości, a także i to, że w postanowieniu tym nie wskazano w istocie, że wszczęte postępowanie odnosi się do nieprawidłowości.
Nie wszystkie argumenty podnoszone przez skarżącego kasacyjnie są trafne. W powołanych przez niego wyrokach TSUE C-367/09 oraz C-465/10 rzeczywiście wskazano na skierowane do danej osoby żądanie udzielenia dodatkowych informacji. Niemniej jednak, jak zauważył Trybunał Sprawiedliwości UE w późniejszym wyroku C-52/14 (pkt 45) w ww. wyrokach Trybunał ograniczył się do przykładowego wyliczenia aktów, w odniesieniu do których można uznać, że określają one w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Dla uznania za czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, istotne jest to, żeby dany akt w wystarczająco dokładny sposób określał operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Nie ma przy tym wymogu, aby zawierał on skierowane do danej osoby żądanie udzielenia dodatkowych informacji (wyrok C-52/14 pkt 46, 47). Zbieżne z ww. poglądem jest stanowisko Trybunał Sprawiedliwości UE wyrażone w wyroku C-728/21, zgodnie z którym sprawozdanie z kontroli na miejscu, które ogranicza się do wskazania wystąpienia nieprawidłowości, bez wzmianki o jakimkolwiek zamiarze wszczęcia dochodzenia lub postępowania w sprawie tej nieprawidłowości, można uznać za "akt odnoszący się do dochodzenia lub postępowania" w rozumieniu tego przepisu, który może przerwać bieg określonego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia terminu przedawnienia, jeżeli określa ono w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości.
Mając na uwadze powyższą wykładnię należało uznać, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy błędnie zastosowano art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji bowiem uwzględniły jedynie sam fakt, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło akt, którego otrzymanie przez skarżącego kasacyjnie przerywało bieg przedawnienia. Tymczasem, jak wynika z przedstawionej wykładni, istotne jest to, że akt taki ma określać w wystarczająco dokładny sposób operacje, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Nie są wystarczające w tym względzie ogólnikowe wskazania organu na konflikt krzyżowy, czy nowe okoliczności, o ile nie precyzują one operacji, których nieprawidłowości mogą dotyczyć.
W tym stanie rzeczy, ponieważ istota sprawy okazała się dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylając wyrok Sądu I instancji, postanowił rozpoznać skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną wykładnię przepisów zawartych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 i odniesie je do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania, ponieważ takie nie zostały przez Skarżącego poniesione. W ramach instytucji prawa pomocy został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu. Natomiast właściwym do rozpoznania wniosku o wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu jest wojewódzki sąd administracyjny, stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło