I GSK 1545/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K. G. – [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 23/10 w sprawie ze skargi kasacyjnej K. G. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 3112/08 w sprawie ze skargi K. G. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 23/10 oddalił skargę kasacyjną K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 3112/08, w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r., w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 23/10. Powodem odrzucenia był fakt, że skarga o wznowienie została sporządzona osobiście przez skarżącego - bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. W orzeczeniu tym NSA wskazał dodatkowo, że w skardze o wznowienie postępowania został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy, który powinien zostać rozpoznany przez Sąd I instancji. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poinformował skarżącego, że prawo pomocy przyznane mu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 8 października 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 3112/08 obejmuje również postępowanie w sprawie ze skargi o wznowienie, zatem ustanowiony z urzędu w tej sprawie pełnomocnik powinien sporządzić skargę o wznowienie postępowania. W dniu [...] grudnia 2011 r. (data stempla pocztowego k. [...] akt NSA) radca prawny reprezentujący K. G. na postawie przyznanego prawa pomocy złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wskazał, że w dniu 23 grudnia 2011 r. dowiedział się o złożeniu przez K. G. skargi o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tym postępowaniu. Wyjaśnił, że jego mocodawca nie ma wykształcenia prawniczego i nie wiedział, że pomimo wydania prawomocnego wyroku przez NSA, skargę o wznowienie postępowania powinien złożyć dotychczasowy, a nie nowy pełnomocnik z urzędu. K. G. nie poinformował go również o okoliczności, która uzasadniała wznowienie postępowania, ponieważ był przekonany, że obowiązek reprezentowania przez pełnomocnika z urzędu na podstawie przyznanego prawa pomocy wygasa z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania. Przedmiotowe zagadnienie nie jest jednoznacznie regulowane w przepisach, o czym świadczy podjęcie przez NSA uchwały o sygn. akt II GPS 2/10 i w związku z tym nie można K. G. przypisać winy w postaci nieznajomości wykładni prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Rozważając możliwość przywrócenia terminu w niniejszej sprawie trzeba zatem zbadać, czy spełnione są wszystkie trzy powołane wyżej przesłanki. Odnośnie dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przesłanka ta została spełniona. Za początek biegu tego terminu należy uznać dzień 23 grudnia 2011 r., w którym pełnomocnik skarżącego dowiedział się o tym, że jego mocodawca osobiście wniósł skargę o wznowienie postępowania, że zaistniała okoliczność mogąca być podstawą do wznowienia postępowania, a ponadto że termin do wniesienia skargi o wznowienie już upłynął. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 30 grudnia 2011 r. (data stempla pocztowego), a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o jakim mowa w art. 87 § 1 in fine p.p.s.a. Następnie wskazać należy, że spełniona została także przesłanka przewidziana w art. 87 § 4 p.p.s.a., tzn. wraz z wnioskiem dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Jako okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu, pełnomocnik wskazał, że K. G. nie wiedział, że przyznane mu prawo pomocy obejmuje również postępowanie wywołane wniesieniem skargi o wznowienie postępowania, jednakże dochowując staranności, wymaganej od osoby należycie dbającej o swe interesy złożył on wraz ze skargą o wznowienie postępowania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rację ma przy tym pełnomocnik skarżącego twierdząc, że nie można wymagać od osoby niemającej wykształcenia prawniczego znajomości uchwał mających na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Z uzasadnienia uchwały NSA o sygn. akt II GPS 2/10 wynika, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ujawniły się rozbieżności co do tego, czy strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym w postępowaniu ze skargi korzysta z przyznanego jej prawa pomocy także w postępowaniu ze skargi o wznowienie tego postępowania, a w szczególności, czy strona, której przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w postępowaniu ze skargi korzysta z prawa pomocy w tym zakresie, także w postępowaniu ze skargi o wznowienie tego postępowania, w którym przyznano stronie prawo pomocy. NSA w tym skaldzie przychylił się do poglądu, iż prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 p.p.s.a. obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie Należy więc uznać, że spełniona została również ostatnia z omawianych przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Prawdopodobne jest, że skarżący nie znał treści uchwały NSA o sygn. akt II GPS 2/10, a dochowując należytej staranności w prowadzeniu własnych spaw, wraz ze skargą o wznowienie postępowania złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.