I GSK 165/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del.WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2305/19 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia 1. uchylić zaskarżony wyrok; 2. odrzucić skargę; 3. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz A. B. 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zwrócić A. B. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r., sygn. III SA/Wa 2305/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. (dalej zwanego skarżącym lub zobowiązanym) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, oddalił skargę. W stanie faktycznym sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo wszczął postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 17 września 2018 r. wystawionego przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2013 r. do maja 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 1 372,30 zł. Następnie na podstawie zawiadomienia z dnia 3 października 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W dniu 9 października 2018 r. skarżący złożył do organu egzekucyjnego zarzut nieistnienia obowiązku do prowadzonej egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr z dnia 17 września 2018 r. Skarżący wyjaśnił, iż nieistnienie opłaty abonamentowej wynika z faktu, że nigdy nie zarejestrował i nie posiadał, ani nie użytkował jakichkolwiek odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych w rozumieniu ustawy o opłatach abonamentowych. Ponadto numer identyfikacyjny przypisany mu w upomnieniu nigdy nie został mu skutecznie nadany, bowiem przed doręczeniem upomnienia nie został mu wcześniej dostarczony. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA, postanowieniem z dnia 18 lutego 2019 r. postanowił uznać zgłoszony zarzut za niezasadny. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r., Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżone nim postanowienie. Mając na uwadze powyższe, postanowieniem z dnia 4 lipca 2019 r., organ egzekucyjny uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo uznał za niezasadny zarzut zgłoszony w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), tj. nieistnienie obowiązku, podkreślając jednocześnie, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi zobowiązanego, wyrokiem z 23 kwietnia 2020 r. przedmiotową skargę oddalił. Sąd I instancji uznał, że skarżący był zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych od stycznia 2013 r. do maja 2018 r. - w łącznej kwocie należności głównej 1 372,30 zł. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniósł zobowiązany zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na, tj.: • art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie zamiast odrzucenia skargi, której wniesienie było niedopuszczalne z powodu niedoręczenia zaskarżonego postanowienia organu skarżącemu w trybie przewidzianym przez art. 44 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej jako K.p.a.); • art. 151 P.p.s.a w zw. z art . 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi zamiast uchylenia postanowienia organu II instancji naruszającego przepisy postępowania art. 7, 7a, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 K.p.a. albowiem nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, w sytuacji kiedy skarżący kwestionuje fakt rejestracji oraz autentyczność i prawdziwość, dowodów przedstawionych przez wierzyciela, a także posiadanie i używanie odbiorników • art. 141 § 4 P.p.s.a. przez pominięcie zarzutów podniesionych w skardze i nierozprawienie się z przedstawionymi argumentami, nieprzedstawienie ich w uzasadnieniu wyroku i poprzestanie na stwierdzeniu, że twierdzenia skarżącego pozostają w opozycji do zgromadzonych dowodów, oraz brak ustalenia czy i jak postanowienie organu II instancji zostało doręczone skarżącemu. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 (Dz.U. z 2007 r. nr 187 poz. 1342) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, ponieważ nie obowiązywało ono w pierwszym okresie rzekomej rejestracji, tj. od 1997 do 2007 r. Na tej podstawie przedstawionych powyżej zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżący kasacyjnie, powołując się na art. 106 § 3 P.p.s.a., złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z z załączonego dokumentu - pisma Poczty Polskiej SA wyjaśniającego okoliczności niepozostawienia awiza w jego skrzynce oddawczej skarżącego, który to dowód, w jego ocenie, nie wpłynie na wydłużenie postępowania, a jest niezbędny do wyjaśnienia wątpliwości o charakterze istotnym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zaskarżone postanowienie z dnia 9 sierpnia 2019 r., według akt sprawy zostało wysłana przesyłką rejestrowaną o numerze [...] na adres skarżącego, jednak z błędnym kodem pocztowym, [...] zamiast [...]. Wskutek tego błędu trafiła ona do Urzędu Pocztowego [...] w Warszawie przy ul. P. [...], a zawiadomienie o przesyłce nie zostało umieszczone w skrzynce oddawczej skarżącego. Urząd Pocztowy [...] znajduje się 2,5 km od adresu skarżącego i nie obsługuje adresu skarżącego, który jest obsługiwany przez Urzędy Pocztowe [...] i [...] Warszawie, co potwierdzają doręczenia innych pism, w tym sądowych, w aktach niniejszej sprawy. Adresy urzędów pocztowych są publicznie dostępne, a fakt rejonizacji doręczeń ze względu na kody pocztowe jest powszechnie znany. Według akt sprawy przesyłka została dwukrotnie awizowana i mimo nieodebrania uznana za doręczoną w trybie art. 44 § 3 K.p.a. Sąd I instancji powinien był więc powziąć wątpliwość względem prawidłowości doręczenia ze względu na błędny kod pocztowy i nieodebranie przesyłki, podczas gdy wszystkie inne pisma dotyczące sprawy zostały odebrane. Na przesyłce brak jest informacji o przekierowaniu do właściwego urzędu pocztowego. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podkreślono, że wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym, więc skarżący nie miał możliwości podniesienia tej kwestii na rozprawie, nie został też wcześniej wezwany do złożenia wyjaśnień. W skardze nie potwierdził doręczenia decyzji. Co prawda o decyzji/postanowieniu organu się dowiedział z innego pisma Urzędu Skarbowego i miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, w tym kopią postanowienia, tym nie mniej nie może to zastąpić prawidłowego doręczenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jak jednak wskazano w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09 (publ. ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40), od zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 183 § 1 P.p.s.a., istnieją odstępstwa, a jedno z nich przewidziane zostało w art. 189 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Ustalenie, że istniały przesłanki do odrzucenia skargi zobowiązuje zatem Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku sądu I instancji i odrzucenia skargi. Jak wynika z przytoczonej wyżej uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, oceny wystąpienia przesłanek odrzucenia skargi Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej, co wynika to z punktu pierwszego. W okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązany, w treści skargi kasacyjnej jaką wniósł od wyroku WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2020 r. sformułował cztery zarzuty, zaś w pierwszym z nich podniósł uchybienie przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a, poprzez z nieodrzucenie skargi, w związku z niedoręczeniem mu postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 sierpnia 2019 r., skargę na które Sąd oddalił. Jak to już wyżej zaznaczono, Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do stwierdzenia, że skarga podlegała odrzuceniu z urzędu, jednakże niezależnie od tego, w tym wypadku okoliczność ta dodatkowo została podniesiona w jednym z zarzutów skargi kasacyjnej. W tym zakresie skarżący kasacyjnie zgłosił również stosowny wniosek dowodowy, dotyczący okoliczności związanych z niedoręczeniem mu zawierającej postanowienie korespondencji, który został przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniony. Jeżeli chodzi o kwestię związaną z podnoszonym przez stronę faktem niedoręczenia mu ostatecznego w administracyjnym toku instancji postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 sierpnia 2019 r., to stwierdzić należy, że na podstawie akt sprawy, a także stanowiska przedstawionego przez doręczyciela, w piśmie dopuszczonym jako uzupełniający dowodów w sprawie, brak jest podstaw do przyjęcia, że do doręczenia skarżącemu kasacyjnie wskazanego wyżej postanowienia rzeczywiście doszło. Zasadnie skarżący kasacyjnie podnosi, że korespondencja zawierająca przedmiotowe postanowienie została błędnie zaadresowana (na kopercie wskazano nieprawidłowy kod pocztowy), a w związku z tym, wobec niedoręczenia jej bezpośrednio adresatowi, została złożona w niewłaściwej dla jego miejsca zamieszkania placówce pocztowej. To zaś poddaję w wątpliwość prawidłowość awizowania korespondencji. Tego rodzaju wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia, potwierdza stanowisko doręczyciela, który wyraźnie wskazał na to, że mogło nie dojść do zawiadomienia adresata o złożeniu w placówce pocztowej kierowanej do niego korespondencji i możliwości jej odebrania, we wskazanym terminie. Tak więc w związku z niestwierdzeniem doręczenia przesyłki skarżącemu zawierającej postanowienie i w konsekwencji z niewejścia jej do obrotu prawnego, nie przysługiwała mu skarga na nie. Bez znaczenia w tym wypadku pozostaje to, że dowiedział się on, w sposób nieformalny, o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych przez niego zarzutów egzekucyjnych. Jego skarga była więc niedopuszczalna, albowiem dotyczyła nieistniejącego aktu, a jako taka podlegała odrzuceniu przez WSA w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się art. 189 P.p.s.a w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i odrzucił skargę. W związku z uznaniem zasadności pierwszego z zarzutów skargi i uchyleniem zaskarżonego wyroku, na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w zw. z art. 207 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, dalej zwanego rozporządzeniem) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz skarżącego kasacyjnie kwotę 577 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Obejmuje ona zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził skargę kasacyjną, w wysokości 360 zł, zwrot kosztów poniesionych na wpis od skargi kasacyjnej, w wysokości 100 zł, zwrot kosztów opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia w kwocie 100 zł i zwrot wydatków poniesionych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zarządzono zwrot na rzecz skarżącego kwoty 100 zł, uiszczonej przez niego tytułem wpisu od skargi, która podlegała odrzuceniu.