I GSK 1776/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej ponownego wniosku D. D. w przedmiocie wyłączenia z rozpoznania sprawy sędziego NSA Małgorzaty Grzelak, sędziego NSA Beaty Sobochy-Holc, oraz sędziego WSA del. Izabelli Janson w sprawie ze skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 274/22 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 28 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: odrzucić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 274/22 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z 28 lutego 2022r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Przewodniczący Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem skierował do rozpoznania na posiedzeniu jawnym w dniu 15 maja 2025 r. sprawę ze skargi kasacyjnej skarżącego od ww. wyroku Sądu I instancji. Jako skład orzekający wyznaczony został: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc, Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Izabella Janson (sprawozdawca). Na posiedzeniu przed NSA w dniu 15 maja 2025 r., pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: P.p.s.a.), o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Grzelak, Beaty Sobochy-Holc oraz Izabelli Janson. NSA postanowieniem z 15 maja 2025 r. sygn. akt I GSK 1776/22 oddalił wnioski o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Grzelak, Beaty Sobochy-Holc oraz Izabelli Janson. Na tym samym posiedzeniu pełnomocnik skarżących kasacyjnie ponownie wnosi o wyłączenie sędziów wskazując, że od momentu złożenia poprzedniego wniosku zaistniały nowe okoliczności. Chodzi tu o to, że skład orzekający w sprawie niniejszej nie poinformował pełnomocników o składzie sądu rozpoznającego poprzedni wniosek o wyłączenie sędziów, czym uniemożliwił pełnomocnikom możliwość skorzystania z instytucji wyłączenia sędziego na podstawie art. 5a P.u.s.a. Jako podstawę wniosku wskazano art. 19 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego podlega odrzuceniu. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Jej przesłanki zostały wskazane w art. 18 i 19 P.p.s.a.. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 P.p.s.a., Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy podkreślić, że wniosek o wyłączenie sędziów: Małgorzaty Grzelak, Beaty Sobochy-Holc oraz Izabelli Janson jest kolejnym wnioskiem składanym przez Skarżącego w rozpatrywanej sprawie. NSA postanowieniem z dnia 15 maja 2025 r. oddalił wcześniejszy wniosek o wyłączenie ww. Sędziów. Zgodnie z art. 22 § 4 P.p.s.a. ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Należy zauważyć, iż art. 22 § 4 P.p.s.a. należy rozpatrywać w powiązaniu z art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a., co oznacza, że przez okoliczności wskazane w art. 22 § 4 P.p.s.a. należy rozumieć zdarzenia, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Należy zauważyć, iż art. 22 § 4 P.p.s.a. należy rozpatrywać w powiązaniu z art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a., co oznacza, że przez okoliczności wskazane w art. 22 § 4 P.p.s.a. należy rozumieć zdarzenia, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. W rozpatrywanej sprawie, Skarżący jako podstawy wyłączenia wskazał to, że skład orzekający w sprawie niniejszej nie poinformował pełnomocników o składzie sądu rozpoznającego poprzedni wniosek o wyłączenie sędziów, czym uniemożliwił pełnomocnikom możliwość skorzystania z instytucji wyłączenia sędziego na podstawie art. 5a P.u.s.a. Powyższe nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego, które stanowią obligatoryjny element wniosku o wyłączenie. Okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą wywoływać uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Powyższe z tego względu, że powody przytoczone w ponownym wniosku tj. uniemożliwienie pełnomocnikom możliwość skorzystania z instytucji wyłączenia sędziego na podstawie art. 5a P.u.s.a. odnośnie składu rozpoznającego uprzedni wniosek o wyłączenie Sędziów nie mogą dotyczyć bezstronności Sędziego w tej sprawie. Nadto zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Przy tym uszło uwadze pełnomocnika, że przeprowadzenie testu bezstronności sędziego możliwe jest w sytuacji rozpoznawania sprawy co do istoty (w zakresie w jakim orzekają Wojewódzkie Sądy Administracyjne) lub rozpoznawania skargi kasacyjnej (w zakresie w jakim orzeka Naczelny Sąd Administracyjny). Zatem zgłoszenie wniosku w trybie art. 5a § 1 P.u.s.a. w postępowaniu wpadkowym, zainicjowanym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wnioskiem o wyłączenie Sędziego jest niedopuszczalne. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z braku wskazania podstaw do wyłączenia sędziego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a. odrzucił wniosek.