I GSK 213/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-02-04
Skład orzekający: Michał Kowalski, Bogdan Fischer, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dotacja dla niepublicznego przedszkola została pobrana w nadmiernej wysokości lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, jeśli liczba dzieci wykazanych do dotacji nie zgadza się z liczbą dzieci faktycznie uczęszczających na zajęcia, a wydatki obejmują m.in. wynajem lokalu od spółki, w której wspólnikiem jest prowadząca przedszkole?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż organy administracji miały podstawy do stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości oraz wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Kluczowe było ustalenie, że liczba dzieci wykazanych do dotacji nie odpowiadała faktycznej liczbie dzieci uczęszczających na zajęcia, co potwierdzono analizą dzienników zajęć i innych dokumentów. Ponadto, wynajem lokalu od spółki, w której wspólnikiem jest prowadząca przedszkole, uznano za wydatek niezgodny z przeznaczeniem, gdyż nie nastąpiło rzeczywiste przesunięcie majątkowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Elbląg o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Niepubliczny Żłobek i Przedszkole "A" za rok 2019. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę prowadzącej przedszkole, G. D. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując ustalenia organów dotyczące liczby dzieci, zasadności niektórych wydatków (wynagrodzenie dyrektora, nauczycieli, psychologa, czynsz najmu) oraz interpretację przepisów dotyczących kwalifikowania dzieci do wychowania przedszkolnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 452/22 w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 6 czerwca 2022 r., nr 2651/IN/21 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 452/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 6 czerwca 2022r., nr Rep. 2651/IN/21 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za 2019 rok.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu decyzją z dnia 6 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Elbląg z dnia 21 października 2021 r. określającą w stosunku do skarżącej prowadzącej Niepubliczny Żłobek i Przedszkole wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 106 070,31 zł w 2019 r., wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi w kwocie: 88 465,09 zł w 2019 r. oraz termin naliczania odsetek od tych kwot.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 452/22 skargę stwierdził, że organy orzekające w sprawie trafnie oparły swoje rozstrzygnięcia o dane z dzienników zajęć dotyczące liczby uczniów faktycznie zapisanych do przedszkola.
Zdaniem Sądu I instancji, w trakcie kontroli organ kontrolujący szczegółowo przeanalizował dokumentację przebiegu nauczania wychowania przedszkolnego w oparciu o przedłożone dzienniki zajęć, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji. Nauczyciele prowadzący dokumentację przebiegu nauczania wychowania przedszkolnego, nie wykazywali danego dziecka w dzienniku, tym samym dając wyraz temu, że dziecko to nie uczestniczyło w zajęciach wychowania przedszkolnego.
Sąd przypomniał, że jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 20 października 2020 r. powiadomiono organ prowadzący przedszkole o planowanej kontroli w Niepublicznym Przedszkolu oraz zwrócono się z prośbą o udostępnienie dokumentacji dotyczącej pobrania i wykorzystania dotacji w 2019 r. W związku z niemożliwością przeprowadzenia czynności kontrolnych w siedzibie przedszkola z uwagi na pandemię covid-19 organ pismem z dnia 23 października 2020 r. ponownie zwrócił sią do organu prowadzącego o przekazanie do Urzędu Miejskiego w Elblągu wszystkich dokumentów dotyczących pobrania i wykorzystania dotacji w 2019 r., w tym o przekazanie dzienników zajęć wszystkich oddziałów przedszkolnych oraz dzienników zajęć dodatkowych prowadzonych w roku szkolnym 2018/2019 oraz 2019/2020 w tym list dzieci danej grupy. Kontrolę faktycznej liczby uczniów Niepublicznego Przedszkola ustalono na podstawie przekazanej do kontroli dokumentacji, tj: statutu przedszkola, dzienników zajęć przedszkolnych, umów o świadczeniu usług, wniosków rodziców/opiekunów prawnych o przyjęcie do żłobka/przedszkola w latach szkolnych: 2018/2019 i 2019/2020 oraz rezygnacji z usług. Dane z dokumentacji porównano z przekazywanymi co miesiąc danymi do Urzędu Miejskiego w Elblągu.
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia przez uprawnione organy stosownych ustaleń. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zwrócić należy uwagę, że zapis § 7 pkt 6 Statutu na który powołuje się strona skarżąca stanowi jedynie o tym, że "w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest przyjęcie do przedszkola dzieci młodszych, które ukończyły 2,5 roku, samodzielnych w zakresie podstawowej samoobsługi". Zapis ten jest tożsamy z zapisem art. 31 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe.
W ocenie Sądu trafna jest ocena organu odwoławczego uznająca, że organ prowadzący przedszkole błędnie zinterpretował zapis statutu, że dziecko, które korzysta z opieki żłobkowej, w momencie ukończenia 2,5 roku życia automatycznie jest podawane do organu dotującego, jako uczeń przedszkola. Z przepisów art. 31 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe oraz Statutu Przedszkola wynika jedynie to, że dziecko, które ukończyło 2,5 roku na wniosek rodzica lub opiekuna prawnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być zakwalifikowane przez Dyrektora przedszkola jako jego wychowanek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że ustawodawca ściśle powiązał możliwość pokrycia z dotacji wydatków na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej przedszkole z pełnieniem odpowiednio funkcji dyrektora przedszkola, czyli z wykonywaniem faktycznych zadań z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a: "Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej publiczne lub niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki...". Sąd zauważył, że jedynym dokumentem przedstawionym do kontroli, dotyczącym kwoty 9 200 zł wynagrodzenia dyrektora za miesiąc październik pokrytej z dotacji, jest imienny raport ZUS z dnia 15.11.2019 r. o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek ZUS P RSA, zgodnie z którym u G. D. w okresie od 3.10.2019 r. do 31.10.2019 r. wykazano absencję chorobową przy jednoczesnym braku dokumentacji poświadczającej wykonywanie funkcji dyrektora we wskazanym okresie. Nie ma więc podstaw do pokrycia z dotacji wynagrodzenia dyrektora za miesiąc październik 2019 r. i twierdzenia, że w miesiącu październiku wykonywała ona funkcję dyrektora niepublicznego przedszkola.
W kwestii nieuwzględnienia przez organy wynagrodzenia K. M. Sąd wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy brak jest potwierdzenia pełnienia obowiązków nauczyciela wychowania przedszkolnego w miesiącach od stycznia do maja przez K. M. W dokumentacji dołączonej do pisma z dnia 26 stycznia 2021 r. dotyczącego wyjaśnień do protokołu kontroli także brak jest potwierdzenia pełnienia obowiązków nauczyciela wychowania przedszkolnego przez K. M. Ponadto w dniu 30 kwietnia 2019 r. skarżąca rozwiązała umowę o pracę z K. M., a więc wynagrodzenie za miesiąc maj 2019 r. nie miało miejsca. Przebieg zatrudnienia został szczegółowo opisany w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i Sąd kontrolując rozstrzygnięcia wydane w obu instancjach w tym zakresie nie dostrzegł naruszeń prawa.
W przypadku wynagrodzenia A. P. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w dziennikach przedłożonych w dniu 26 stycznia 2021 r. nawet w ramowym rozkładzie dnia nie przewidziano zajęć dydaktycznych z wychowania przedszkolnego. Zdaniem Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że przedłożona w ramach prowadzenia czynności kontrolnych dokumentacja dotyczy działalności żłobka, nie zaś przedszkola, ponieważ sposób jej prowadzenia znacząco odbiega od sposobu prowadzanie dzienników przedszkolnych przedłożonych organowi kontrolującemu na początku kontroli. Kserokopie przedłożonych w dniu 26 stycznia 2021 r. dzienników znajdują się w aktach sprawy. Płace A. P. nie zostały uznane, ponieważ przedstawiona dokumentacja wskazuje, że w okresie kontrolowanym pracowała ona w oddziale żłobka.
Odnosząc się do wydatków poniesionych przez organ prowadzący przedszkole na prowadzenie opieki psychologicznej przez panią A. U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił, że w toku czynności kontrolnych oraz na etapie wnoszonych przez stronę skarżącą zastrzeżeń z dnia 26 stycznia 2021 r. nie przedłożono dokumentacji potwierdzającej wykonywanie powyższych działań tj.: dokumentacji potwierdzającej kwalifikacje, zasadność prowadzenia pomocy psychologicznej, dzienników prowadzonych zajęć, ewidencji ilości godzin wykonywanego zlecenia. W związku z brakami dokumentacji, zdaniem Sądu organ kontrolujący nie mógł uwzględnić powyższego wydatku.
Następnie Sąd zauważył, że zajęcia z gimnastyki z elementami judo zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy były finansowane przez rodziców, co potwierdzają płatności wskazane na wyciągach bankowych (wyciągi bankowe w aktach sprawy), dlatego podzielić należy stanowisko organów, że nie można uznać pokrycia tych kosztów z dotacji, gdyż wówczas doszłoby do podwójnego opłacania tych samych zadań.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuzasadnionego zakwestionowania przez organy opłaty za wynajem lokalu użytkowego, również nie zasługuje on w ocenie Sądu pierwszej instancji na uwzględnienie. Umowa najmu lokalu zawarta została pomiędzy G. D. (prowadzącą przedszkole) a spółką cywilną, w której wspólnikami są G. D. i A. U.
Wydatek nie został więc dokonany, ponieważ nie nastąpiło przesunięcie masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu. Zapłata czynszu doprowadziła do przysporzenia w majątku wspólnym wspólników spółki cywilnej, a więc i beneficjentki dotacji. Zauważono, że w istocie skarżąca wydatku takiego nie poniosła, ponieważ wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości musi dotyczyć nieruchomości cudzej, a nie tego samego podmiotu. W przeciwnym razie nie dochodzi tak naprawdę do przesunięcia majątkowego, stanowiącego istotę wydatku.
W ocenie Sądu, w toku niniejszego postępowania organy zebrały materiał dowodowy, a następnie poddały go szczegółowej ocenie, co znalazło swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Dokonana ocena stanu faktycznego sprawy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W wystarczającym stopniu przedstawia też stanowisko organu odwoławczego, pozwalając na weryfikację jego zasadności przez Sąd. Mieści się ona również w granicach swobodnej oceny dowodów.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w całości podczas, gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy, skarga winna zostać uwzględniona;
2) naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez zaakceptowanie lub niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów art. 7 kpa, art. 7a § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, które polegało na dokonaniu przez te organy dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia, że:
a) skarżąca zawyżyła o 153 liczbę dzieci podlegających dotacji podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca co miesiąc składała rzeczywiste deklaracje co do ilości dzieci i dzieci te faktyczne objęte były wychowaniem przedszkolnym;
b) skarżąca w okresie od dnia 3 października 2019 roku do dnia 31 października 2019 roku nie pełniła funkcji dyrektora przedszkola ze względu na przebywanie na zwolnieniu lekarskim, podczas gdy dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania placówki wykonywała ona w tym okresie niezbędne czynności w zakresie pełnienia tej funkcji;
c) K. M. nie prowadziła zajęć z nauczania przedszkolnego, mimo że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że była ona nauczycielem w grupie najmłodszych przedszkolaków (Kuchciki) i prowadziła dla nich zajęcia przedszkolne;
d) A. P. nie prowadziła zajęć z nauczania przedszkolnego, pomimo, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego (zwłaszcza dziennika zajęć przedszkolnych) wynika, że zajęcia takie były przez nią prowadzone;
e) A. U. nie pracowała jako psycholog dla dzieci przedszkolnych i ich rodziców, a co za tym idzie - kwestionowanie wydatku na jej wynagrodzenie, pomimo uznania go za wydatek zgodny z przeznaczeniem oraz mimo że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (m.in. zeznań świadka) jednoznacznie wynika, że pracownik ten sprawował bieżącą opiekę psychologiczną nad przedszkolakami oraz ich rodzicami;
f) wynagrodzenie M. P. było w całości pokrywane z wpłat rodziców, podczas gdy było pokrywane przez nich jedynie częściowo;
g) zapłata czynszu najmu za przedszkole nie skutkowała przesunięciem własności środków pieniężnych na inny podmiot i pozostawały one w majątku skarżącej, podczas gdy majątek skarżącej jest odrębny od majątku wspólników spółki cywilnej, w której jest wspólnikiem, a zatem skarżąca nie otrzymywała zapłaty za czynsz najmu do swojego majątku;
h) skarżąca płacąc czynsz najmu uiszczała w ten sposób opłaty za media zużywane w budynku przedszkola. W tym zakresie wskazuję, że organy administracji i za nimi Sąd wskazały na brak dowodów zapłaty za czynsz podczas, gdy w kontekście przedstawionego przez skarżącą aneksu do umowy oraz zasad logiki i doświadczenia życiowego oczywistym jest, że należności na rzecz dostawców mediów musiały być ostatecznie uiszczane bowiem w przeciwnym przypadku prowadzone przez Skarżącą przedszkole nie mogłoby funkcjonować;
i) elementy dekoracyjne sali oraz placu zabaw i artykuły spożywcze zakupione z dotacji nie służyły procesowi dydaktyczno - wychowawczemu, podczas gdy były one w tym procesie wykorzystywane;
j) wydane przez skarżącą decyzje o objęciu wychowaniem przedszkolnym dzieci, które ukończyły 2,5 roku były wadliwe, bowiem były podejmowane automatycznie, bez badania sytuacji osobistej każdego dziecka, a także bez wiedzy i zgody rodziców, podczas gdy skarżąca każdorazowo badała sytuację każdego dziecka i podejmowała decyzje za zgodą i wiedzą rodziców ucznia;
k) twierdzenia skarżącej i przedstawiane przez nią dowody należy uznać za niewiarygodne wyłącznie dlatego, że zostały one przedstawione na etapie zastrzeżeń składanych wobec. ustaleń protokołu kontroli w sytuacji, w której kontrolujący nie wzywał skarżącej do przedstawienia tych dowodów na wcześniejszym etapie. W zakresie tego zarzutu mam na myśli przede wszystkim przedłożony przez skarżącą aneks do umowa najmu lokalu zmieniający zasady ponoszenia kosztów eksploatacyjnych budynku przedszkola, wydanych przez skarżącą decyzji o zakwalifikowaniu dzieci, które ukończyły 2,5 roku życia do nauczenia przedszkolnego;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez zaakceptowanie lub niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przez organy administracji publicznej art. 7 oraz 77 § 1 kpa, a które to naruszenie polegało na braku przeprowadzenia przez organy administracji z urzędu dowodów zmierzających do ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy a nawet na braku zwrócenia się przez organy administracji do skarżącej z żądaniem przedstawienia tych dowodów, co w konsekwencji sprawiło, że okoliczności faktyczne uznane zostały za niedostatecznie - zdaniem organów i Sądu - wykazane w toku postępowania. W zakresie tego zarzutu w szczególności wskazuję na brak aktywności dowodowej organów administracji w zakresie dokonywania ustaleń dotyczących: dokumentacji potwierdzającej prowadzenie opieki psychologicznej przez A. U., ujęcia w czynszu najmu płaconym przez Skarżącą opłat za media zużywanych w lokalu, w którym prowadzona jest placówka oświatowa i w konsekwencji poniesienia przez Skarżącą tych kosztów;
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku do zarzutu nieuznania składki ZUS za grudzień 2019 roku.;
5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa poprzez oparcie się przez organy administracji publicznej jedynie na wybranych przez nie dowodach (zwłaszcza na dziennikach zajęć przedszkola) i nieprzeprowadzenie w szczególności dowodu z przesłuchania rodziców dzieci celem wykazania faktu uczęszczania ich dzieci do Niepublicznego Przedszkola "A" w zakwestionowanych okresach oraz dowodów z wydruków i fotografii z Facebooka z 2019 roku celem wykazania wskazanych we wnioskach dowodowych okoliczności, a co za tym idzie - odmowę dopuszczenia zgodnych z prawem dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, skutkującą niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz niepodjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
6) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 860 § 1 i art. 863 § 1 i 2 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i ustalenie, że dotacja wydatkowana na czynsz najmu lokalu, w którym prowadzone jest przedszkole, została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem i nie stanowiła wydatku, mimo że majątek skarżącej i majątek wspólników spółki cywilnej wynajmujących przedszkole stanowią odrębne majątki, a co za tym idzie - skarżąca nie otrzymywała płatności czynszu najmu do swojego majątku i stanowiło to jej wydatek, a co więcej - w ramach tego czynszu płacone były również opłaty na rzecz podmiotów trzecich (np. dostarczenie wody i odbiór ścieków, gaz, prąd, wywóz nieczystości);
7) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie okoliczności, że grupa dzieci, która ukończyła 2,5 roku została objęta - w drodze indywidualnych, zgodnych z prawem decyzji dyrektora przedszkola - wychowaniem przedszkolnym, a w konsekwencji uznanie, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości;
8) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego błędne zastosowanie polegające na zakwestionowaniu dotacji przyznanych na dzieci, które ukończyły 3 lata przed 2019 rokiem (dotyczy okresu od stycznia 2019 roku) oraz dzieci, które ukończyły 3 lata w 2019 roku (dotyczy okresu od września 2019
roku), podczas gdy dzieci te, zgodnie z naruszonym przepisem były objęte wychowaniem przedszkolnym;
9) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1-3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 60 pkt 1 i art. 252 ust. 1, 3-6 ustawy o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że skarżąca pobrała dotację w nadmiernej wysokości oraz wykorzystała przyznaną i wypłaconą dotację niezgodnie z przeznaczeniem;
10) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 90 ust. 3d, 3e i 3f ustawy o systemie oświaty poprzez ich zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy przepisy te zostały uchylone z dniem 1 stycznia 2018 roku;
Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Pismem z dnia 16 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej poinformował o jej śmierci oraz wstąpieniu do sprawy następców prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istota sprawy sprowadza się do negowania stanowiska Sądu I instancji w zakresie uznania, że skarżąca wydatkowała dotację niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobrała dotację w nadmiernej wysokości za 2019 r.
Odnosząc się merytorycznie do tego zagadnienia należy wskazać, że przede wszystkim z akt sprawy strona skarżąca pobrała dotację w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie 106.070,31 zł na 153 wychowanków, których w 2019 r. wykazano do dotacji, ale nie wpisano do żadnego dziennika przedszkolnego, wykreślono z przedszkola bądź wykazywano dzieci nie objęte wychowaniem przedszkolnym. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w trakcie przeprowadzonej kontroli zweryfikowano dane z dzienników zajęć dotyczące liczby uczniów faktycznie zapisanych do przedszkola, umowy o świadczeniu usług, wnioski rodziców/prawnych opiekunów o przyjęcie do żłobka/przedszkola w latach szkolnych: 2018/2019 i 2019/2020 oraz rezygnacje z usług. Dane z dokumentacji organ kontrolujący porównał z przekazywanymi co miesiąc danymi do Urzędu Miejskiego w Elblągu na podstawie uchwały Nr XXXII/666/2017 Rady Miejskiej w Elblągu z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta Elbląga dla niepublicznych przedszkoli, szkół i placówek oświatowych oraz publicznych przedszkoli, szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez osoby fizyczne i osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego oraz trybu prowadzenia kontroli prawidłowości pobierania i wykorzystania udzielonej dotacji. Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, iż do dotacji w 2019 r. wykazywano dzieci nieobjęte wychowaniem przedszkolnym w Niepublicznym Przedszkolu "A". Ponadto wykazano dzieci nie wpisane do żadnego dziennika przedszkolnego lub uczniów wykreślonych z przedszkola. Na stronie 4 protokołu z dnia 19 stycznia 2021 r. w tabeli nr 1 kontrolujący wskazał, w poszczególnych miesiącach, numerycznie, ilości wykazanych dzieci do dotacji oraz faktyczną liczbę dzieci, określoną na podstawie dokumentów pedagogicznych Przedszkola, przedstawionych przez Stronę do kontroli. Różnica stanowi 153 dzieci, na których Gmina Miasto Elbląg przekazała dotację oświatową w 2019 r. w łącznej wysokości 106.070,31 zł.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu, że nie sposób na podstawie umów zawartych z rodzicami bądź opiekunami prawnymi wykazać jednoznacznie, że dziecko zapisane zostało do przedszkola. Umowy zawierane były z Niepublicznym Żłobkiem i Przedszkolem "A" lub "Placówką Niepubliczną "A" na czas nieokreślony. Ponadto w placówce obowiązywały "karty zapisu dziecka", w których również nie była wskazana forma opieki nad dzieckiem.
Dokumentacja organizacyjna placówki potwierdzała jedynie fakt zapisania dziecka albo do Placówki Niepublicznej "A", albo do Niepublicznego Żłobka i Przedszkola "A", nie wskazywała jednak czy faktycznie dziecko zostało objęte wychowaniem przedszkolnym w wyniku czego organ prowadzący ma prawo otrzymać dotację na dziecko uczęszczające do przedszkola. Powyższe dokumenty nie wskazywały czy dziecko zostało objęte wychowaniem przedszkolnym.
Jedynym sposobem skontrolowania czy dzieci zostały objęte wychowaniem przedszkolnym były przedłożone przez stronę, w toku kontroli, dzienniki zajęć, ponieważ zapisy w nich umieszczone wskazywały na objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym, a temu celowi służy dotacja wypłacana niepublicznej placówce wychowania przedszkolnego, w myśl art. 17 ust. 3 oraz art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
W trakcie kontroli szczegółowo przeanalizowano dokumentację przebiegu nauczania wychowania przedszkolnego w oparciu o przedłożone dzienniki zajęć, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji. Nauczyciele prowadzący dokumentację przebiegu nauczania wychowania przedszkolnego, nie wykazywali danego dziecka w dzienniku, tym samym dając wyraz temu, iż dziecko to nie uczestniczyło w zajęciach wychowania przedszkolnego.
Zarówno pobranie jak i wydatkowanie dotacji powinno być tak określone i udokumentowane, aby organ dotacyjny mógł dokonać kontroli prawidłowości pobrania i wydatkowania dotacji, w ramach kompetencji przyznanych im przepisem art. 36 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Przyjmując odmienne stanowisko doszłoby do sytuacji, w której beneficjent miałby otrzymywać dotacje bez żadnych obowiązków z jego strony. To na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została prawidłowo pobrana i przeznaczona na realizację celów określonych przepisami prawa. Nie sposób więc uznać zarzutu skarżącej, że wbrew ww. dowodom zgromadzonym przez organy (dokumentacji przebiegu nauczania, zeznaniom świadków), wystarczające byłoby przeprowadzenie dowodu z przesłuchania rodziców dzieci czy wydruków i fotografii z Facebooka z 2019 roku celem wykazania faktu uczęszczania dzieci do przedszkola w zakwestionowanych okresach.
Trafna jest ocena, że organ prowadzący przedszkole błędnie zinterpretował zapis statutu, iż dziecko, które korzysta z opieki żłobkowej, w momencie ukończenia 2,5 roku życia automatycznie jest podawane do organu dotującego, jako uczeń przedszkola. Z przepisów art. 31 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe oraz Statutu Przedszkola wynika jedynie to, że dziecko, które ukończyło 2,5 roku na wniosek rodzica lub opiekuna prawnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być zakwalifikowane przez Dyrektora przedszkola jako jego wychowanek.
Zasadnie zatem stwierdzono, iż do dotacji w 2019 r. wykazywano dzieci nie objęte wychowaniem przedszkolnym w Niepublicznym Przedszkolu A. Wskazywała na to przedstawiona do kontroli dokumentacja przebiegu nauczania. Nauczyciele prowadzący dokumentację przebiegu nauczania wychowania przedszkolnego, nie wykazywali danego dziecka w dzienniku, tym samym dając wyraz temu, że dziecko to nie uczestniczy w zajęciach wychowania przedszkolnego.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut błędnego przyjęcia, że skarżąca w okresie od 3 października 2019 roku do 31 października 2019 roku nie pełniła funkcji dyrektora przedszkola ze względu na przebywanie na zwolnieniu lekarskim, podczas gdy dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania placówki, w ocenie strony skarżącej wykonywała ona w tym okresie niezbędne czynności w zakresie pełnienia tej funkcji. Jedynym dokumentem przedstawionym do kontroli, dotyczącym kwoty 9 200 zł wynagrodzenia dyrektora za miesiąc październik pokrytej z dotacji, jest imienny raport ZUS z dnia 15.11.2019 r. o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek ZUS P RSA, zgodnie z którym u G. D. w okresie od 3.10.2019 r. do 31.10.2019 r. wykazano absencję chorobową przy jednoczesnym braku dokumentacji poświadczającej wykonywanie funkcji dyrektora we wskazanym okresie. Nie ma więc podstaw do pokrycia z dotacji wynagrodzenia dyrektora za miesiąc październik 2019 r. i twierdzenia, że w miesiącu październiku wykonywała ona funkcję dyrektora niepublicznego przedszkola.
Również z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy brak jest potwierdzenia pełnienia obowiązków nauczyciela wychowania przedszkolnego w miesiącach od stycznia do maja, przez K. M. W przypadku wynagrodzenia A. P. zauważyć należy, że w dziennikach przedłożonych w dniu 26 stycznia 2021 r. nawet w ramowym rozkładzie dnia nie przewidziano zajęć dydaktycznych z wychowania przedszkolnego. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia wydatków poniesionych przez organ prowadzący przedszkole na prowadzenie opieki psychologicznej przez A. U., zauważyć należy, że w toku czynności kontrolnych oraz na etapie wnoszonych przez stronę skarżącą zastrzeżeń nie przedłożono dokumentacji potwierdzającej wykonywanie powyższych działań tj.: dokumentacji potwierdzającej kwalifikacje, zasadność prowadzenia pomocy psychologicznej, dzienników prowadzonych zajęć, ewidencji ilości godzin wykonywanego zlecenia. Prawidłowo również przyjęto, że zajęcia gimnastyczne z elementami judo zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy były finansowane przez rodziców, co potwierdzają płatności wskazane na wyciągach bankowych (wyciągi bankowe w aktach sprawy), dlatego nie można uznać pokrycia tych kosztów z dotacji.
Podkreślić przy tym należy, że umowa najmu lokalu zawarta została pomiędzy G. D. (prowadzącą przedszkole) a spółką cywilną, w której wspólnikami są G. D. i A. U0. Wydatek nie został więc dokonany, gdyż nie nastąpiło przesunięcie masy majątku podmiotu dotacji do innego podmiotu. Zapłata czynszu doprowadziła do przysporzenia w majątku wspólnym wspólników spółki cywilnej, a więc i beneficjentki dotacji. W takim stanie rzeczy zasadnie przyjęto, że skarżąca, jako organ prowadzący Niepubliczny Żłobek i Przedszkole "A" w 2019 r. wykorzystała dotację oświatową niezgodnie z przeznaczeniem na opłaty za wynajem lokalu użytkowego w wysokości 66.420,00 zł.
Zasadnie również wskazano, że zakupione artykuły dekoracyjne nie dawały możliwości powiązania ich z zajęciami, które były prowadzone w przedszkolu. W orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że organ prowadzący przedszkole ma obowiązek tak dokumentować wydatki, aby możliwe było przypisanie tego wydatku do celu, na jaki dotację przyznano. W tym świetle prawidłowo uznano, że skarżąca prowadzącej niepubliczny żłobek i przedszkole pobrała w 2019 r. dotację w nadmiernej wysokości w kwocie 106.070,31 zł oraz wykorzystała dotację niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie: 88.465,09 zł.
W toku postępowania organy zebrały materiał dowodowy, a następnie poddały go szczegółowej ocenie, co znalazło prawidłowo ocenione w ramach zaskarżonego wyroku. W tym stanie rzeczy za chybione należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 860 § 1 i art. 863 § 1 i 2 k.c., art. 31 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, art. 35 ust. 1-3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych w zw. z art. 60 pkt 1 i art. 252 ust. 1, 3-6 ustawy o finansach publicznych oraz art. 90 ust. 3d, 3e i 3f ustawy o systemie oświaty jak i zarzuty naruszania prawa procesowego w postaci art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 7, art. 7a § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że Sąd I instancji prawidłowo nie zastosował w rozpatrywanej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., tj. prawidłowo nie uchylił orzeczenia w całości lub w części na skutek naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowe zastosowanie prawa Sąd I instancji zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Nie można także zaaprobować poglądu zawartego w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym przeprowadzone postępowanie sądowoadministracyjne narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. Sam fakt wydania wyroku niezgodnego z oczekiwaniami skarżącej nie może prowadzić do wniosku, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji zasad prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, w tym zasad sporządzania uzasadnienia wyroku.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło