I GSK 276/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.), Sędziowie NSA Edward Kierejczyk, Andrzej Kuba, Protokolant Agnieszka Romaniuk, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt V SA 2677/03 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 lipca 2004 r. o sygnaturze V SA 2677/03 – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 30 maja 2003 r. o nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Decyzja organu II instancji utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że zgłoszenie celne Agencji Celnej "[...]", działającej w imieniu skarżącego, z dnia 10 kwietnia 2000 r. o nr E13 [...] objęte procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzoną z Holandii tkaniną w zakresie wartości celnej towaru nie jest prawidłowe. Należało deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej wartości transakcyjnej wynikającej z przedstawionej przy zgłoszeniu celnym faktury, wystawionej przez holenderskiego eksportera, skorygować. Określono zatem, że wartość celną sprowadzonej tkaniny należało ustalić w oparciu o fakturę R-000405 ujawnioną w toku postępowania weryfikacyjnego na kwotę 40.992,02 NLG, a nie F-000405 na kwotę 29.352 NLG dołączoną do zgłoszenia celnego. Oznacza to, że zgłoszony towar opierał się na nieprawdziwych dokumentach, gdyż koszt zakupu był większy niż zadeklarowany w zgłoszeniu. Dopiero tak określona wartość (celna) transakcyjna stanowiła wartość celną towaru. Powyższa ocena została sformułowana w związku z kontrolą postimportową dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej. Organ I instancji za pośrednictwem Prezesa Głównego Urzędu Ceł wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez władze celne Holandii w zakresie weryfikacji faktury załączonej do zgłoszenia celnego na podstawie Protokołu nr 6 Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonym w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. 1994 r. Nr 11, poz. 38) i artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. ratyfikowanego przez Polskę 1 lipca 1995 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483). Z przedstawionego przez władze celne Holandii raportu z kontroli przeprowadzonej u eksportera towaru wynika, że firma ta wystawiała dwie faktury. Prawdziwą z literą "R" i fikcyjną z literą "F". Faktury fikcyjne były wystawiane dla celów celnych. Z wyjaśnień eksportera wynika, że faktury z niższą wartością były wystawiane na żądanie kupującego. W dokumentacji księgowej eksporter uwzględniał faktury o wyższej wartości. Importer za towar płacił przelewem bankowym i częściowo gotówką. Sąd przyjął, że cena z faktury, która była podstawą do zarejestrowania w dokumentacji księgowej stanowi cenę należną za importowany towar. Oceny tej nie zmienia fakt, że zapłacono za pośrednictwem banku cenę niższą według faktury załączonej do zgłoszenia celnego, co nie wyklucza dokonania płatności pozostałej części należności czekiem lub gotówką. Sąd nie podzielił twierdzeń importera, że nie wiedział o istnieniu faktury zawierającej wyższą cenę towaru. Nie dostrzegł też Sąd naruszenia przepisów proceduralnych. Decyzje zostały wydane w dwóch instancjach, po zebraniu dodatkowego materiału dowodowego, na podstawie samodzielnej i wszechstronnej jego oceny. Powyższe oznacza, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej P.W. Grant – Grzegorz Grzybowski zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania w sprawie. Powołując się na zarzuty naruszenia prawa materialnego, zarzucił naruszenie art. 83 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), art. 6, 8 i 11 § 3 Protokołu nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 z p. zm.). W zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania w zakresie istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy chodziło o art. 75 § 1, 76, 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm.). W uzasadnieniu podał, że ustalony stan faktyczny jest niewłaściwy i doprowadził do niewłaściwego zastosowania w sprawie norm prawnych. Postępowanie wszczęto na skutek powzięcia wątpliwości co do wartości zgłoszonych do odprawy celnej towarów. Wbrew procedurze przewidzianej w Protokole nr 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych wystosowano pismo do organu celnego w Holandii, prosząc o podanie – czy towar importowany nie jest zbyt tani. W odpowiedzi wykorzystano jedynie korespondencję i fax pracownika skarżącego z 27 października 1999 r., a nie pełny raport za pośrednictwem FIOD, do którego obligują przepisy Protokołu. Brak raportu dyskwalifikuje inne dowody do oceny stanu faktycznego. Nie można przypisać im charakteru dokumentu urzędowego, skoro nie pochodzą od uprawnionego organu i nie posiadają właściwej formy. Wynika to z powołanych przepisów proceduralnych i art. 83 – Kodeksu celnego. Nadto, że nie zostały przetłumaczone. Sprawia to, że są wątpliwosci co do ich treści. W ocenie skarżącego wykazane naruszenie prawa w zakresie proceduralnym spowodowało wystąpienie przesłanek o wznowienie postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dodano, że moc dowodowa zagranicznych dokumentów urzędowych oraz dokumentów prywatnych nie została uregulowana w Kodeksie postępowania administracyjnego, jednakże w niniejszej sprawie uregulowała to umowa międzynarodowa, której Polska jest stroną. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Podał, że zaskarżony wyrok zgodny jest z prawem, a zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 §1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do określonego ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego. Oznacza to, że w przypadku braku skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania – Naczelny Sąd Administracyjny za wiarygodną musi uznać faktyczną podstawę rozstrzygnięcia przyjętą przez wojewódzki sąd administracyjny. Skarżący nie przytoczył w podstawie skargi kasacyjnej żadnych przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pod rządami których został wydany zaskarżony wyrok, a które mogły być naruszone przez Sąd. Poprzestał jedynie na powołaniu art. 75 § 1, 76, 145 § 1 pkt 5 – Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie przytoczył żadnych innych przepisów proceduralnych jako mających wpływ na wynik sprawy. W sytuacji gdy tylko przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jako procesowe zostały powołane, to ocena zasadności tych podstaw nie jest możliwa i nie może być uznana za usprawiedliwioną. Chodzi o to, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z treścią wyżej cytowanej ustawy i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały bezpośredniego zastosowania. Podobnie jak przed organami wydającymi kwestionowane decyzje. Przed organami celnymi miały zastosowanie przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Kolejne zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół weryfikacji dowodu pochodzenia towaru przez służby celne kraju eksportera i związanego z tym problemem umiejscowienia Układu Europejskiego i Protokołu nr 6 do tego Układu (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38) w systemie źródeł prawa. Przyczyną wszczęcia postępowania weryfikacyjnego w sprawie był fakt ujawnienia u sprzedającego przez holenderską administrację celną dokumentów świadczących o tym, że w zgłoszeniu celnym skarżącego została zaniżona wartość celna. Organy celne prowadząc postępowanie działały na podstawie powyższego Protokołu, a który zawiera postanowienia dotyczące wzajemnej pomocy w sprawach celnych w celu wykrycia naruszenia ustawodawstwa celnego. Dokumenty nadesłane przez holenderskie służby celne w drodze pomocy prawnej oparte na art. 11 pkt 2 i 3 ww. Protokołu mogły być wykorzystane w postępowaniu sądowym i administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych, co też prawidłowo uczyniono w niniejszym postępowaniu. Należało wobec tego ocenić, czy dowody te stanowiły dostateczną podstawę do przyjęcia, że cenę jaką skarżący zapłacił jest kwota wynikająca z faktury ujawnionej przez holenderskie władze celne w toku przeprowadzonych przez nie czynności weryfikacyjnych. Odpowiedź jest twierdząca, a to oznacza prawidłowość ich wykorzystania. Forma tych dokumentów jest także zróżnicowana. Nie zmienia to oceny w kierunku możliwości ich wykorzystania. Przepis art. 270 § 1 – Kodeksu celnego także upoważnił organ celny do przyjęcia jako dowodów w postępowaniu dokumentów sporządzonych przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Oznacza to, że wbrew twierdzeniom skargi prawidłowość ich zastosowania i przekonywującą ocenę ich wiarygodności także w świetle art. 1 – Protokołu, a więc ustawodawstwa obowiązującego na terytorium umawianych stron. Powyższe wskazuje, że wobec braku sformułowania skutecznej podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, także w kontekście Protokołu VI do Układu Europejskiego – Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącej podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Podniesione zatem zarzuty co do niewłaściwej oceny dokumentów sporządzonych przez organy celne państwa obcego z powyższych powodów nie mogły być skuteczne. Nie ma zatem podstaw do twierdzeń o błędnym zastosowaniu prawa materialnego. Zasadnie więc sąd orzekający uznał, mając na uwadze art. 83 § 3, że skoro przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe dane lub dokumenty, należało podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. Należało więc przyjąć w oparciu o art. 23 § 1 – Kodeksu celnego wartość transakcyjną. Dopiero niemożność przyjęcia jej z powodu skutecznego zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów, a więc okoliczności wskazanych w art. 23 § 7 – Kodeksu celnego mogła stanowić podstawę do ustalenia wartości celnej na podstawie zasad określonych w przepisach art. 24-29 – Kodeksu celnego. W sprawie prawidłowo ustalono wartość transakcyjną, a okoliczność, że jest ona inna niż wskazywał na to skarżący nie zmienia charakteru tych ustaleń. Istotnie wartość transakcyjna jest kategorią i odzwierciedla warunki dokonanej transakcji. Niewątpliwie, ustalenia dokonane w stanie faktycznym zostały w sprawie przekonywująco uzasadnione, co podkreślił trafnie Sąd I instancji. Z tego powodu w sprawie nie zostały zastosowane inne reguły ustalenia wartości celnej. W związku z tym, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku – Sąd na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę kasacyjną oddalił.