I GSK 3347/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 310/18 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. J. zaskarżył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], wnosząc o jej unieważnienie. W decyzji tej skarżący został pouczony o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Skarżącego pouczono również o tym, że jeżeli nie chce skorzystać z prawa zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, może za pośrednictwem ZUS złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Po otrzymaniu decyzji z dnia [...] lutego 2018 r., w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. Skarżący został pouczony, że od tej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, którą należy złożyć za pośrednictwem ZUS, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W ocenie Sądu I instancji skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], którą skarżący złożył w piśmie z dnia [...] maja 2018 r., jest niedopuszczalna. Skarżący skorzystał bowiem ze środka zaskarżenia przysługującego od tej decyzji, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji rozpoznania powyższego wniosku, organ wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r., która to decyzja podlegała zaskarżeniu skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skoro skarżący złożył skutecznie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i organ ten wniosek merytorycznie rozpoznał, to niedopuszczalnym było w późniejszym czasie uczynienie przedmiotem skargi decyzji z dnia [...] lutego 2018 r., objętej wyżej wymienionym wnioskiem. Skargę kasacyjną od powyższej decyzji złożył pełnomocnik A. J. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżący skorzystał ze środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc wniesienie przez niego skargi powoduje jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, w sytuacji gdy przedmiotem skargi była decyzja wydana w następstwie złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej zasługują na uwzględnienie. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do niezasadnego, w ocenie skarżącego, odrzucenia skargi, ze względu na niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, iż zaskarżonym aktem była decyzja pierwszoinstancyjna z [...] lutego 2018 r., nr [...]. W skardze kasacyjnej skarżący podkreśla, że w istocie zaskarżona w sprawie została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść art. 57 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Przepis ten, określając wymogi skargi, wskazuje jednoznacznie, że dla kompletności tego środka wymagane jest m.in. precyzyjne wskazanie zaskarżonego aktu. W sytuacji zaś, gdy w samej treści skargi istniała rozbieżność co do tego, które orzeczenie wydane w toku prowadzonego postępowania zostaje zaskarżone – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – Sąd I instancji powinien był, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., wezwać stronę o uzupełnienie dostrzeżonego braku lub wyjaśnienie powstałej rozbieżności. W świetle przedstawionych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona skarga wymagała doprecyzowania w zakresie wskazania w niej decyzji, którą Apolinary Jabłoński chciał zaskarżyć, poprzez wyraźne określenie czy była to skarga na decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. r., czy też na decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r. Należy podkreślić, że skarżący w skardze wskazał, że "sprawa dotyczy: decyzja nr [...]", czyli decyzji II instancji, natomiast w treści uzasadnienia wskazał, że wnosi o unieważnienie krzywdzącej dla niego decyzji I instancji z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...]. Niewezwanie przez Sąd do wskazania przez stronę, która decyzję zaskarża stanowiło zatem uchybienie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Konieczność takiego wezwania uzasadnia treść art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).