I GSK 3423/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 26/18 w sprawie ze skargi P. w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2017 r. nr 447/E-281/S/2011-5 w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu państwa oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 26/18 - po rozpoznaniu skargi P. w. W. (dalej: skarżący lub Instytut) na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej: organ lub Minister) z 9 września 2017 r., nr 447/E-281/S/2011-5, w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu państwa – oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Instytut, zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję z 9 września 2017 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wniósł też o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zarzucono: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. Błędną wykładnię art. 11 ust. 6 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. z 2008 r. nr 169, poz. 1049 ze zm.; dalej: u.z.f.n.) polegającą na przyjęciu, że w sytuacji przyjęcia wykorzystania przez I. w sprawie niniejszej dotacji udzielonej w 2007 r. niezgodnie z przeznaczeniem, wskazany przepis powoduje przedłużenie o rok terminu zwrotu dotacji podczas gdy na mocy art. 145 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 249, poz. 2104 ze zm.; dalej: u.f.p.) dotacje wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji, to jest w sprawie niniejszej do dnia 28 lutego 2008 r.; 2. Niewłaściwe zastosowanie art. 144 ust. 1 u.f.p. zamiast art. 145 ust 1 pkt 1 u.f.p. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1241 ze zm.) do dotacji przyznanej w roku 2007 a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w przypadku wykorzystania tej dotacji przez I. niezgodnie z przeznaczeniem początek biegu terminu przedawnienia przypadał na koniec 2009 roku, a nie na koniec 2008 r. II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 153 p.p.s.a. polegające na pominięciu w trakcie kontroli sądowej faktu zaniechania przez organ administracji przeprowadzenia zgłoszonych przez pełnomocnika skarżącego dowodów z oględzin w celu ustalenia, czy I. przed udzieleniem dotacji na aparaturę wymienioną w załączniku do decyzji z 10 grudnia 2007 r. o zwiększeniu dotacji posiadał już taki sprzęt, czy też nie, jak również poniechanie ustalenia, czy przed 31 grudnia 2008 r. były dokonywane spisy z natury posiadanej aparatury badawczej stanowiącej własność I., a także zaniechaniu przeprowadzenia dowodu na okoliczność przyznawania dla I. dotacji w okresie następującym po roku 2008, w sytuacji, w której tego rodzaju zalecenia wynikały z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2015 r. sygn. V SA/Wa 2831/14; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.) polegające na zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji mimo naruszenia przez organ administracji przepisu art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu: - z zeznań świadka A. K. (b. dyrektora I.) na okoliczność wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem jak również; - z oględzin sprzętu będącego w posiadaniu P., w sytuacji, w której przeprowadzenie tych dowodów mogłoby doprowadzić do ustalenia, że skarżący zakupił rzeczoną aparaturę, wobec czego postępowanie niniejsze jest bezprzedmiotowe a decyzja ustalająca kwotę zwrotu dotacji podlega uchyleniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w jej petitum. Pismem procesowym z 27 października 2022 r. oraz z 8 listopada 2022 r. nowy pełnomocnik Instytutu przedstawił argumentację popierające stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpatrzenie na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 - dalej jako ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej, uznając sformułowane w niej zarzuty za niezasadne. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a - oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach. Najdalej idące zarzuty naruszeń przepisów dotyczą instytucji przedawnienia, a sformułowane zostały w cz. I pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej. Stąd też wymagały rozpoznania w pierwszej kolejności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że są one niezasadne. Sąd I instancji prawidłowo ustalił kwestię przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu państwa. A uczynił to w oparciu o przeprowadzoną wykładnię systemową obowiązujących w sprawie regulacji ustawowych, tj. u.f.p. z 2005 r. oraz u.z.f.n. z 2004 r. w powiązaniu z regulacjami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: o.p.). W rozpoznawanej sprawie zasadnicze (podstawowe) unormowania wynikają z u.f.p. z 2005 r. Zgodnie z jej art. 145 ust. 1 dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, bądź też pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji. Natomiast wedle art. 146 ust. 3 u.f.p. z 2005 r. w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i 2 (a zatem do m.in. obliczenia terminu przedawnienia zwrotu dotacji) stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem art. 57 tej ustawy. WSA wskazał, że skoro decyzja dotycząca zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, to odpowiednie zastosowanie ma art. 70 § 1 o.p., stanowiący, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że podstawowo sprawa dotyczy dotacji udzielonej w roku 2007, a więc prima facie wnioskować można, że w sytuacji jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem winna była zostać zwrócona do 28 lutego 2008 r. Jednakże w sprawie, zważywszy na status podmiotu, któremu ta dotacja została udzielona, jak i na rodzaj dotacji (dotacja podmiotowa – na działalność statutową) zastosowanie znajdował przepis szczególny, mianowicie art. 11 ust. 6 u.z.f.n. z 2004 r. Zgodnie z tym ostatnim środki finansowe na naukę z dotacji podmiotowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym mogą pozostać w jednostce naukowej na rok następny, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane. Sąd I instancji na tle powyższego uznał, że powołany przepis u.z.f.n. stanowił odstępstwo od zasady ogólnej finansów publicznych, a zatem dotacja, której dotyczy spór (wykorzystanie jej niezgodnie z przeznaczeniem) dotyczy roku 2008, co z kolei oznacza, że zwrot uzyskanej kwoty powinien był nastąpić w roku 2009 (w dniu wskazanym w art. 145 ust. 1 u.f.p. z 2005 r.). Skarżący kasacyjnie z porównania przywołanych przepisów ustawowych wywodzi zaś, że u.z.f.n. z 2004 r. nie dotyczy przypadków, w których doszło do wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, a zatem początek biegu przedawnienia przypadał na koniec roku 2008 (a nie jak ustalił WSA – na koniec roku 2009). Przyznając słuszność poglądowi zaprezentowanemu przez WSA, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stanowisko skarżącego kasacyjnie jest nieprawidłowe z następujących względów. Po pierwsze, z dyspozycji art. 145 ust. 1 u.f.p. z 2005 r. wprost wynika, iż przedmiotem tej regulacji są okoliczności powodujące obowiązek zwrotu otrzymanej dotacji. Pojęcie natomiast tej formy dofinansowania zwarte było w art. 106 ust. 2 u.f.p. z 2005 r., a w odniesieniu do dotacji podmiotowych w pkt 2 tegoż unormowania. Zgodnie z przywołanym przepisem dotacje podmiotowe to wydatki budżetu państwa przeznaczone na dofinansowanie działalności bieżącej ustawowo wskazanego podmiotu. Z kolei art. 11 ust. 6 u.z.f.n. z 2004 r. stanowił, iż środki finansowe na naukę z dotacji podmiotowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym mogą pozostać w jednostce naukowej na rok następny, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane. Jeśli zatem podmiot nie wykorzystał, tj. nie spożytkował (nie wydał) środków pochodzących z dotacji na działalność statutową w roku 2007, mógł to uczynić w roku kolejnym (2008). Kierując się bowiem definicją dotacji podmiotowej (a nie jak to czyni skarżący kasacyjnie – określeniem okoliczności powodującej obowiązek zwrotu dotacji), za niewykorzystanie dotacji w danym roku w rozumieniu art. 11 ust. 6 u.z.f.n. z 2004 r. należy uznać sytuację, w której kwota dotacji nie została przeznaczona na działalność statutową podmiotu, który dotację uzyskał. Po drugie, o dotacji niewykorzystanej do końca roku traktował art. 144 u.f.p. z 2005 r. Zgodnie z tym przepisem dotacje udzielone z budżetu państwa w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego lub w terminie określonym w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 157 (rozporządzenie w sprawie tzw. wydatków niewygasających), podlegają zwrotowi do budżetu państwa odpowiednio do dnia 15 lutego następnego roku albo w terminie 21 dni od dnia określonego w tym rozporządzeniu. Na tle tej regulacji przepis art. 11 ust. 6 u.z.f.n. z 2004 r. stanowi lex specialis, ponieważ dotyczy on szczególnego rodzaju dotacji (mianowicie wyłącznie dotacji podmiotowych) oraz dotacji udzielonych wyraźnie określonym podmiotom (jednostkom naukowym), ustalając inny (wydłużony o rok kalendarzowy) termin jej wykorzystania. Powyższe ustalenia wskazują, że otrzymana przez skarżącego dotacja podmiotowa powinna była być – zgodnie z przywołanymi regulacjami – wykorzystana na cele, na które została przyznana do końca roku 2008. Zatem w sytuacji jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem powinna zostać, na mocy art. 145 ust. 1 u.f.p. z 2005 r. w zw. z art. 11 ust. 6 u.z.f.n. z 2004 r. zwrócona w terminie do 28 lutego 2009 r. Sąd I instancji prawidłowo zatem wskazał początek biegu terminu przedawnienia (od końca roku 2009). Nieusprawiedliwione okazały się także zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, iż nie doszło na naruszenia art. 153 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wskazuje w tym zakresie na zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin w celu ustalenia czy skarżący przed udzieleniem dotacji na aparaturę posiadał już taki sprzęt czy też nie, jak też zaniechanie ustalenia czy przed 31 grudnia 2008 r. były dokonywane spisy z natury posiadanej aparatury badawczej, a także zaniechania dowodu na okoliczność przyznawania skarżącemu dotacji w okresie następującym po roku 2008, podczas gdy takie zalecenia wynikały z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 10 marca 2015 r., V SA/Wa 2831/14. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Ocena prawna o charakterze wiążącym wyrażona przez Sąd I instancji obejmuje wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego celem jego prawidłowego zastosowania do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z kolei, ocena prawna obejmująca przepisy postępowania wskazuje sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i jest powiązana ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Ocena prawna wyrażona przez wojewódzki sąd administracyjny jest opinią, osądem, krytyką, diagnozą o dotychczasowym zastosowaniu przepisów prawa w zaskarżonym akcie przez organ administracji publicznej. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Także Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Rozpoznając przedstawione zarzuty w kontekście powołanego prawomocnego wyroku WSA z 10 marca 2015 r. nie można było uznać ich zasadności. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd w przedmiotowym wyroku nie zawarł zaleceń dotyczących oględzin. Stricte w zakresie ustalenia czy skarżący przed udzieleniem dotacji na aparaturę posiadał już taki sprzęt czy też nie oraz w odniesieniu do spisów z natury w uzasadnieniu wskazano: "Istotne dla sprawy powinno być ustalenie, czy I. (dalej: IPiEO) przed udzieleniem dotacji na aparaturę wymienioną w załączniku do decyzji z 10 grudnia 2007 r. o zwiększeniu dotacji posiadał już taki sprzęt, czy też nie, bo wówczas można byłoby krytycznie ocenić twierdzenia pełnomocnika o tożsamości tej aparatury, która znajduje się w spisie mienia IPiEO w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 27 grudnia 2010 r. Należy ustalić w związku z tym, czy przed 31 grudnia 2008 r. (do tej daty należało zakupić sprzęt), były dokonywane spisy z natury posiadanej aparatury badawczej stanowiącej własność IPiEO." (s. 6 uzasadnienia V SA/Wa 2831/14). W świetle powyższego zarzut pominięcia w toku kontroli sądowej zaniechania przeprowadzania oględzin jest bezprzedmiotowy. Natomiast w odniesieniu do wskazanych przez WSA ustaleń w przedmiocie spisów z natury, NSA wskazuje, że organ zwrócił się do skarżącego kasacyjnie o dostarczenie stosownej dokumentacji (skądinąd nie tylko spisów z natury), co znajduje także odzwierciedlenie w ponownie wydanej przez organ decyzji (s. 4). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tym zakresie stanowisko WSA wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu, że słusznie podkreślił Minister, iż tylko od Strony zależy możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających fakt zakupu aparatury. Dowodami potwierdzającymi zakup mogły być, poza fakturą, dokumenty dotyczące przetargu, dokument wprowadzający aparaturę na stan środków trwałych, dokumenty dotyczące amortyzacji, zakupu części, odczynników lub innych rzeczy związanych z użytkowaniem tej aparatury i wreszcie zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2010 r. protokół zdawczo-odbiorczy, a także inny dokument potwierdzający fakt posiadania tej aparatury. Skarżący takowych dokumentów nie przedłożył, wskazując jedynie na zdawkowe (dalece niepełne) dane dotyczące posiadanej aparatury. Niezasadne jest także twierdzenie dotyczące zaniechania dowodu na okoliczności przyznawania dotacji w okresie po 2008 r. W tym przedmiocie WSA wskazał jedynie, że "powinno zostać wyjaśnione czy i na jakich zasadach IPiEO po 2008 roku otrzymywał dotacje (...)", a kwestia ta była związana z wytycznymi w zakresie ustalenia przeprowadzonych przez wymienione imiennie organy kontroli u skarżącego (v. s. 6 uzasadnienia V SA/Wa 2831/14). Organ odniósł się do tych kwestii i dokonał ich oceny znaczenia dla sprawy. To że skarżący kasacyjnie wywodzi w uzasadnieniu skargi, że brak kwestionowania składanych informacji o wykonywaniach badaniach naukowych, pracach rozwojowych, zadaniach z zakresu działalności wspomagającej badania oraz realizacji innych zadań oraz rozliczeń nie może powodować bezrefleksyjnego przyjęcia, iż stan ten pośrednio wskazuje, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (s. 11 skargi kasacyjnej). Nieusprawiedliwiony jest także drugi z zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W odniesieniu do kwestii oględzin, już z dotychczas poczynionych uwag na tle zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., wynika, iż organ dołożył staranności aby zgromadzić dowody na okoliczność ustalenia posiadania przez skarżącego aparatury, na której zakup przyznano dotację. Na marginesie podkreślenia wymaga, iż podmioty uzyskujące dofinansowanie ze środków publicznych powinny zachowywać szczególną dbałość o ich wykorzystanie zarówno w sensie materialnym jak i procesowym, a zatem także dbałość o dokumentowanie wykorzystania takich środków. WSA dokonał właściwej oceny w tym zakresie. Niemniej zauważyć także można, że skoro sam skarżący nie potrafił ustalić niezbędnych do zidentyfikowania aparatury danych to trudno zakładać, że oględziny zmieniłyby coś w tej mierze. Podobnie przedstawia się kwestia wnioskowanych dowodów z zeznań świadków. W tym względzie NSA także podziela stanowisko WSA zawarte w zaskarżonym wyroku, iż w sprawie wyjaśnienia składała jedna z osób, o której przesłuchanie wnosił skarżący. Odnosząc się do wywodu skargi kasacyjnej w tym zakresie, NSA wskazuje, że organ zastosował się do wskazań Sądu I instancji zawartych w prawomocnym wyroku, w ramach których zawarto także ogólną dyrektywę, iż "zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem." I tak też postąpił organ. Trzeba przy tym zauważyć, że organ prowadzący postępowanie ma dążyć do wyjaśnienia sprawy, a nie do prowadzenia nieograniczonego postępowania dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których stwierdził, iż dalsze prowadzenie postępowania dowodowego (w tym przesłuchanie świadków) w zakresie żądanym przez skarżącego, było niecelowe. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.